Biorąc pod uwagę liczbę aktywnie działających w kraju firm, tylko niewielka ich część próbowała sięgnąć po unijne dotacje w ostatnich latach. Dla jeszcze mniejszej liczby przedsiębiorców próba taka zakończyła się sukcesem.
Wiadomo, że środków tych, uwzględniając potrzeby inwestycyjne, zawsze będzie za mało, i między innymi dlatego powinny one wspierać najbardziej innowacyjne projekty. Innymi słowy bezzwrotne dotacje powinny trafiać wyłącznie do przedsiębiorców, których projekty rzeczywiście polegają na wdrożeniu najnowszych technologii i mogą być także dźwignią rozwoju lokalnej lub regionalnej gospodarki.
Wiadomo, że bezzwrotnych dotacji nigdy nie wystarczy dla wszystkich chętnych. Nieco inaczej może być wtedy, gdy środki unijne zaczną być wykorzystywane do kreowania zwrotnych instrumentów wsparcia. W szczególności chodzi o stworzenie systemów pożyczek, gwarancji lub poręczeń. Ten mechanizm przy wykorzystaniu środków komercyjnych oferowanych przez banki może przyczynić się do zwiększenia strumienia środków przeznaczonych na finansowanie firm i przedsiębiorczości.
Dzięki takim poręczeniom lub gwarancjom banki powinny liberalniej podchodzić do swoich klientów w zakresie udzielania im pożyczek lub kredytów. W szczególności mogą otwierać drogę do takich instrumentów firmom, które w normalnych warunkach rynkowych nie miałyby możliwości ich pozyskania. Na przykład ze względu na brak zdolności kredytowej lub zbyt krótką historię działalności.
Dostrzegając zalety takich właśnie systemów, wszystkie województwa w ramach swoich programów operacyjnych przeznaczyły część unijnych środków na ich rozwój (np. poprzez dokapitalizowanie regionalnych funduszy poręczeniowych lub pożyczkowych). Na taki też cel część środków została zarezerwowana w programie „Rozwój Polski wschodniej", przeznaczonym dla pięciu wybranych województw.
