Majątek do podziału

W razie powstania jednej z przyczyn rozwiązania spółki jawnej aktualizuje się obowiązek przeprowadzenia jej likwidacji, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia jej działalności, na przykład przez sprzedaż przedsiębiorstwa.

Gdy brakuje owego porozumienia, uczestnicy spółki – likwidatorzy bądź likwidatorzy ustanowieni przez sąd rejestrowy albo wskazani przez wspólników – zobligowani są zakończyć bieżące interesy związane ze spółką, ściągnąć wierzytelności, uregulować należności i upłynnić jej majątek.

Minęła data płatności

W pierwszej kolejności z majątku likwidowanej spółki spłaca się jej wymagalne zobowiązania,  czyli takie, których data płatności już minęła.

Przykład 1

Spółka jawna K znajduje się w likwidacji. Ma niekwestionowane zadłużenie wobec trzech  firm na łączną kwotę 20 tys. zł. Terminy płatności tych należności już minęły. Co do jednej z nich sąd wydał już nawet nakaz zapłaty. Na rachunku bankowym spółki  zdeponowana jest suma 300 tys. zł.

Z tych pieniędzy należy zatem wypłacić wierzycielom 20 tys. zł, a dopiero resztę podzielić między wspólników, bo innych długów spółka K nie ma.

Jeżeli nie ma wystarczających środków finansowych na ich pokrycie, należy upłynnić aktywa i pasywa (majątek), wierzytelności nie mogą bowiem być regulowane innymi składnikami niż pieniędzmi.

Przykład 2

M sp.j.  jest w likwidacji. Mimo że daty uiszczenia dwóch wierzytelności na łączną sumę 50 tys. zł zostały już przekroczone a  spółka nie podważa ich zasadności, należności te nie zostały zapłacone. Na koncie spółki  jest 30 tys. zł. Poza tym  do spółki należy samochód osobowy marki Audi A8, rok produkcji 2008, nr rej. WP 11111. Wspólnicy M  żeby zaspokoić resztę długu w wysokości 20 tys. zł, sprzedali auto za 100 tys. zł.

Ich zachowanie było właściwe. Jeżeli na rachunku spółki brakuje wystarczających środków finansowych na spłatę zobowiązań, należy upłynnić całość lub określony składnik majątku, żeby uzupełnić brakującą wartość zadłużenia

Należności z kolei, których termin uiszczenia jeszcze nie upłynął bądź są sporne, muszą być zabezpieczone poprzez pozostawienie odpowiedniej kwoty na ich spłatę.

Przykład 3

P sp.j. znajduje się w likwidacji. 1 lutego 2011 r. na adres spółki wpłynął odpis pozwu, w którym ABC sp. z o.o. domaga się zasądzenia od P 200 tys. zł wraz z ustawowymi odsetkami od  3 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty z tytułu nieuiszczonej ceny sprzedaży dwóch wózków widłowych.

Wspólnicy P w odpowiedzi na powództwo, zakwestionowali jednak istnienie tej wierzytelności, podnosząc, że nie została zawarta z ABC  umowa sprzedaży wózków i nie wystawiono faktury dokumentującej tę transakcję.

Z uwagi na to, że roszczenie jest sporne, spółka P powinna  zabezpieczyć ewentualną należność ABC  przez pozostawienie np. na rachunku bankowym spółki ponad 200 tys. zł (w razie przegranego postępowania sądowego będzie musiała zapłacić, oprócz kwoty głównej i odsetek, także koszty procesu).

W  przypadku gdy po wypełnieniu zobowiązań oraz pozostawieniu określonych sum na zapłatę wierzytelności niewymagalnych lub spornych spółka dysponuje jeszcze jakimś majątkiem, dzieli się go między wspólników zgodnie z treścią umowy.

Przykład 4

B sp.j. jest w likwidacji. Wspólnicy spółki spłacili wszystkie wymagalne zobowiązania i pozostawili 6 tys. zł na ewentualne zaspokojenie jednej spornej wierzytelności. Na koncie podmiotu pozostało jeszcze 40 tys. zł.  Spółka nie posiada innego majątku. W umowie B sp.j. zapisano, że jego podział między uczestników, w przypadku likwidacji, następuje w częściach równych.

Biorąc pod uwagę, że  spółka składa się z czterech osób, każda z nich otrzyma po 10 tys. zł.

Jeżeli spółka  nie ma już majątku, jej uczestnikom  zwraca się rzeczywiście wniesione wkłady (tj. udziały likwidacyjne; udziały kapitałowe po wszczęciu likwidacji ulegają przekształceniu w likwidacyjne).

Przy czym, jeżeli osoba wchodząca w skład spółki, mimo wezwania, nie wniosła wkładu w całości, może oczekiwać zwrotu tylko w takiej wartości, w jakiej go wniosła.

Przykład 5

D sp.j. jest w likwidacji. Jedna ze wspólniczek Donata – wbrew wezwaniu – nie wniosła tytułem wkładu 10 tys. zł, a jedynie  5 tys. zł.

Dlatego też po zaspokojeniu wszystkich wierzycieli zostanie jej zwrócone 5 tys. zł

Jeżeli po rozliczeniu udziałów pozostanie nadwyżka, dzieli się ją między wspólników w takim stosunku, w  jakim uczestniczą oni w zysku.

Przykład 6

Trzyosobowa Y sp.j. znajduje się w likwidacji. Po rozliczeniu udziałów pozostała nadwyżka 12 tys. zł. Umowa spółki Y stanowi , że jej wspólnicy uczestniczą w zysku w następujący sposób: Tamara w 30 proc., Martyna w 20 proc., a Paulina w 50 proc.

Tak więc z tytułu nadwyżki Tamara otrzyma 3,6 tys. zł, Martyna 2,4 tys. zł, a Paulina 6 tys. zł.

Przedmioty wniesione przez wspólnika do spółki tylko do używania zwraca mu się w naturze.

Przykład 7

Wojciech, wspólnik trzyosobowej X sp.j., wniósł do niej, tytułem wkładu, samochód osobowy marki Peugeot 306, rok produkcji 2007, nr rej. WP 00000, o wartości 10 tys. zł.  Ponieważ zaistniała – wskazana w umowie – przyczyna rozwiązania spółki, zgłoszono do KRS otwarcie jej likwidacji.