Jakich umów dotyczą przepisy o wydłużonych terminach zapłaty? Co do zasady każdej, która za przedmiot ma odpłatne dostarczanie towaru lub odpłatne świadczenie usług – jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną przez siebie działalnością gospodarczą lub zawodową. Ustawodawca określił je mianem transakcji handlowych. To nieco mylące, bo mogłoby się wydawać, że inne umowy między przedsiębiorcami transakcjami takimi nie są. Terminologia jest jednak taka, a nie inna, i koniec.
[srodtytul]Odsetki od odsetek[/srodtytul]
Kolejna sprawa to odsetki od zaległych odsetek. Ktoś, kto nie płaci nam odsetek, korzysta z naszego kapitału. W każdym banku musiałby za to płacić. Czy podobnie jest przy odsetkach? Otóż nie do końca. Zasada jest taka, że odsetek od zaległych odsetek wolno żądać dopiero od dnia wytoczenia o nie powództwa. Fachowo określane jest to mianem zakazu anatocyzmu. Jest jednak pewien wyjątek od niego. Otóż stronom wolno – już po powstaniu zaległości – zgodzić się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy (art. 482 k.c.).
Prawo polskie nie pozwala na budowanie kolejnych pięter takiej finansowej piramidy. Innymi słowy, nie sposób domagać się odsetek od odsetek od zaległych odsetek za zwłokę.
Co ważne, odsetki liczymy od kwoty dochodzonego roszczenia. Co zatem dzieje się w sytuacji, gdy dłużnik spóźnił się z przekazaniem ci pieniędzy, aby potem zapłacić, ale tylko część tego, co był pierwotnie winien? Otóż wówczas odsetki należne za część spełnionego potem świadczenia doliczasz do kwoty głównej. Stają się one bowiem dochodzonym roszczeniem, a nie odsetkami od dochodzonego roszczenia.
[ramka][b]Przykład 2[/b]
Firma opóźnia się z zapłatą swemu dostawcy 100 tys. zł. W końcu udaje się jej wysupłać 30 tys. zł. Powiedzmy, że odsetki od owych 30 tys. zł zamknęły się w kwocie 1725 zł. Mimo otrzymania częściowej zapłaty, dostawca kieruje do sądu pozew. Żąda w nich zapłaty 71 725 zł (70 tys. roszczenia głównego i 1725 zł odsetek a opóźnienie w zapłacie 30 tys. zł) oraz odsetek za zwłokę od 70 tys. zł. Wolno mu też zażądać odsetek od kwoty 1725 zł, czyli odsetek od odsetek.[/ramka]
[ramka][b]Ile należy się odsetek[/b]
[b][link=http://grafik.rp.pl/grafika2/374925] Zobacz stawki odsetek ustawowych (cywilnych) w stosunku rocznym[/link][/b]
W przepisach próżno by szukać jakiegoś matematycznego wzoru, jak liczyć odsetki. Przy odsetkach ustawowych rozporządzenie je ustalające stanowi jedynie, że oprocentowanie obliczane jest w stosunku rocznym. Jednak zwłoka nie zawsze trwa równo rok. Czasem jest krótsza, czasem dłuższa. Najlepiej zatem określić najpierw, jaka kwota odsetek przysługuje za jeden dzień zwłoki. Przydaje się tu podstawowa wiedza z arytmetyki.
Kwotę zaległości mnożymy przez stopę odsetek i przez liczbę dni zwłoki, a wyniki dzielimy przez 365. Ten prosty mechanizm w praktyce, niestety, się komplikuje.
Po pierwsze dlatego, że stopa odsetek co jakiś czas się zmienia. Do wzoru trzeba więc podstawiać coraz to nowe stawki.
Po drugie, co jakiś czas trafia się rok przestępny.
Czy w takiej sytuacji zamiast dzielić wynik mnożenia przez 365, mamy podzielić go przez 366? Wydaje się, że tak. Faktem jest, że w kodeksie cywilnym znajduje się specjalny przepis dotyczący obliczania terminów. Stanowi on, że jeśli termin jest oznaczony w latach, a jego ciągłość nie jest wymagana, przyjmuje się, że rok liczy 365 dni.
Wspomniany przepis nie znajdzie jednak zastosowania przy obliczaniu wysokości odsetek. Te bowiem naliczane są za każdy dzień zwłoki, bez przerwy. Mamy zatem do czynienia z terminem ciągłym.
Dlatego należy przyjąć, że odsetki należne za dni, które wypadły w roku przestępnym, należy obliczać, przyjmując, że ma on 366 dni. Stopa odsetek za dzień będzie w roku przestępnym nieco niższa niż w roku zwykłym. [/ramka]
