Stosujemy wzory takie same jak w metodzie ryczałtowej , zastępując wartość ryczałtu rzeczywistymi podwyższonymi kosztami. Rozporządzenie z 29 stycznia 2007 r. nie wskazuje, jak liczyć poszczególne wartości. Podaje ogólne zasady:
- zakładamy, że praca niepełnosprawnego jest związana z kosztami wyższymi niż pracownika pełnosprawnego zatrudnionego na tym samym stanowisku,
- podwyższone koszty stanowią różnicę między kosztami generowanymi przez najmniej sprawnego pełnosprawnego a niepełnosprawnego pracownika,
- stosujemy jedną metodę do ustalenia kosztów dla wszystkich niepełnosprawnych.
Realizacja tych założeń to obowiązek pracodawcy, a jej prawidłowość może zostać zweryfikowana podczas ewentualnej kontroli. Pracodawca bierze na siebie odpowiedzialność za użytą metodę wyliczenia i wolno mu skorzystać z własnej lub jednej z dwóch wzorcowych:
- pierwszą stworzyło [b]Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (stanowisko w sprawie ustalania wysokości zwiększonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych z 19 listopada 2004 r.; BON.III. 02936/45/LK/04)[/b],
- drugą metodę ([b]MOKON-2[/b])opracował dr Andrzej Barczyński z Krajowej Izby Gospodarczo-Rehabilitacyjnej (pełne opracowanie na stronach internetowych [link=http://www.mpips.gov.pl]www.mpips.gov.pl[/link] i [link=http://www.kigr.pl]www.kigr.pl[/link]).
Zgodnie z tą metodą podwyższone koszty zatrudniania niepełnosprawnych można obliczyć według dwóch wzorów. Pierwszy stosują pracodawcy z otwartego rynku pracy i zpch.
[b]KZ = XC + XE + AB + W + M + A + AP + AU[/b]
Drugi wzór jest dla zpch zatrudniających co najmniej 50 proc. pracowników o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz psychicznie chorych, z epilepsją lub z upośledzeniem umysłowym zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
[b]KZ50 = XC + XE + AB + W + M + A + AP + AU + B + AD + T[/b]
[b]Objaśnienia symboli we wzorach
1. Obciążenia wynikające z niższej produktywności niepełnosprawnych:[/b]
- dodatkowy urlop wypoczynkowy i skrócony czas pracy ([b]U[/b]),
- 15-minutowa przerwa w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek ([b]P[/b]),
- zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym ([b]ZT[/b]),
- zwolnienia od pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy ([b]ZR[/b]),
- zwiększona absencja chorobowa ([b]AB[/b]),
- zwiększony czas wykonywania czynności pracy przez zatrudnione osoby niepełnosprawne ([b]W[/b]),
- zwiększone zużycie materiałów i surowców ([b]M[/b]).
[b]2. Koszty:[/b]
- zatrudniania pracowników dotyczące czasu przeznaczonego wyłącznie na pomoc w pracy pracownikom niepełnosprawnym ([b]A[/b]),
- adaptacji pomieszczeń ([b]AP[/b]),
- adaptacji lub nabycia urządzeń przeznaczonych do użytku osób niepełnosprawnych ([b]AU[/b]).
[b]3. Koszty związane z zatrudnieniem niepełnosprawnych:[/b]
- budowy, instalacji lub rozbudowy danego zakładu ([b]B[/b]),
- administracyjne ([b]AD[/b]),
- transportowe ([b]T[/b]).
Koszt liczymy, stosując wzór
[b]XE = EU x [(ZT + ZR + U) + (LDZ – ZT – ZR – ABON) x 15)] / LG x 60 [/b]
gdzie:[b] EU[/b] – ekwiwalent pieniężny za dzień urlopu wypoczynkowego,
[b]ZT[/b] – liczba dni nieprzepracowanych (zwolnienie z prawem do wynagrodzenia na uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym),
[b]ZR[/b] – liczba dni nieprzepracowanych przeznaczonych na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające, także na uzyskanie zaopatrzenia ortopedycznego, jeżeli nie można tego zrobić poza godzinami pracy,
[b]U[/b] – liczba dni nieprzepracowanych przeznaczonych na korzystanie z dodatkowego urlopu wypoczynkowego przez pracownika o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
[b]ABON[/b] – liczba dni absencji chorobowej,
[b]LG [/b]– przeciętna liczba godzin pracy dziennie niepełnosprawnego, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy,
[b]LDZ[/b] – liczba dni zatrudnienia niepełnosprawnego w okresie sprawozdawczym.
Posługujemy się wzorem
[b]XC = KP x [(LGO – LG) / LGO][/b]
gdzie: [b]LGO[/b] – przeciętna liczba godzin pracy dziennie dla pracownika pełnosprawnego,
[b]LG[/b] – przeciętna liczba godzin pracy dziennie niepełnosprawnego,
[b]KP[/b] – koszty płacy osoby niepełnosprawnej.
Wartości LGO i LG ustalamy tą samą metodą.
Koszt ustalamy według wzoru
[b]AB = [KP x (ABON – ABOS)] / LDZ [/b]
gdzie: [b]ABOS[/b] – średnia w okresie sprawozdawczym absencja chorobowa pracowników pełnosprawnych,
[b]ABOS = LDA / ZOS[/b], gdzie: LDA – liczba dni absencji chorobowej pełnosprawnych, ZOS – zatrudnienie pełnosprawnych pracowników w przeliczeniu na pełny etat,
[b]ABON[/b] – rzeczywista liczba dni absencji chorobowej niepełnosprawnego,
[b]KP[/b] – koszty płacy niepełnosprawnego,
[b]LDZ[/b] – liczba dni zatrudnienia niepełnosprawnego.
Koszty te liczymy według wzoru
[b]W = KP x [(WS – WN) / WS][/b]
gdzie: [b]WS[/b] – obowiązująca w firmie minimalna wydajność pracownika pełnosprawnego dla danej czynności lub ich zespołu w danym czasie,
[b]WN[/b] – rzeczywista wydajność niepełnosprawnego wykonującego tę czynność lub czynności w tym samym czasie, [b]KP[/b] – koszty płacy niepełnosprawnego.
Koszty liczymy według wzoru
[b]M = C x [(MON – MOS) / MON][/b]
gdzie: [b]MON[/b] – maksymalne zużycie surowców lub materiałów dla danej czynności lub ich zespołu,
[b]MOS = MS x LPR / LDZ[/b]
gdzie: [b]MS[/b] – maksymalne miesięczne zużycie surowców lub materiałów na wykonanie czynności lub ich zespołu,
[b]LPR[/b] – liczba dni pracy niepełnosprawnego,
[b]LDZ[/b] – liczba dni zatrudnienia niepełnosprawnego,
[b]MOS[/b] – rzeczywiste zużycie surowców lub materiałów przez niepełnosprawnego wykonującego czynność lub ich zespół,
[b]C[/b] – cena materiałów.
Wyliczamy koszt zatrudnienia pracownika poświęcającego czas na pomoc niepełnosprawnym. Dotyczy to czasu poświęcanego wyłącznie na pomoc niepełnosprawnym. Koszt podajemy zgodnie z wzorem
[b]A = KPA x (GP / LGA)[/b]
gdzie: [b]KPA[/b] – koszty płacy pracownika pomagającego niepełnosprawnemu za okres sprawozdawczy,
[b]GP[/b] – liczba godzin pracy pracownika pomagającego niepełnosprawnemu w okresie sprawozdawczym,
[b]LGA[/b] – liczba godzin pracy pracownika pomagającego w okresie sprawozdawczym (ogółem).
Ustalamy według wzoru
[b]AP = (APON – APOS) / ZONAP[/b]
gdzie: [b]APON[/b] – koszty adaptacji pomieszczeń (ogółem) dla niepełnosprawnych wykazanych w stanie zatrudnienia ZONAP,
[b]APOS[/b] – koszty adaptacji pomieszczeń, które zostałyby poniesione wobec pracowników pełnosprawnych,
[b]ZONAP[/b] – stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych (na etat), z których zatrudnieniem związane były koszty APON.
Ustalamy zgodnie z wzorem
[b]AU = (AUON – AUOS) / ZONAU[/b]
gdzie: [b]AUON[/b] – koszty adaptacji lub nabycia urządzeń do użytku osób niepełnosprawnych ogółem, wykazane w stanie zatrudnienia ZONAU,
[b]AUOS[/b] – koszty adaptacji lub nabycia urządzeń do użytku pracowników niepełnosprawnych, które zostałyby poniesione w przypadku pracowników pełnosprawnych,
[b]ZONAU[/b] – stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Podajemy je wraz z kosztami dowożenia lub dojazdu pracownika niepełnosprawnego ponoszonymi lub refundowanymi przez pracodawcę. Obejmują:
- ryczałty lub rzeczywiste koszty związane z korzystaniem z własnego środka transportu przez osobę niepełnosprawną,
- bilety i inne opłaty poniesione przez pracodawcę lub osobę niepełnosprawną związane z zapewnieniem przejazdów,
- koszty dowożenia i dojazdu niepełnosprawnego pracownika ponoszone przez pracodawcę.
Koszty transportowe obejmują przede wszystkim koszty dojazdu do i z pracy.
Drugą metodą szacowania podwyższonych kosztów zatrudnienia niepełnosprawnych liczymy koszty krótszego czasu pracy i spadek wydajności pojedynczej osoby niepełnosprawnej, wszystkich zatrudnionych niepełnosprawnych pracowników lub ich grup. Uwzględniamy rodzaj i stopień niepełnosprawności, strukturę i charakter wykonywanej pracy oraz specyfikę produkcji lub usług. Obniżoną wydajność pracy ustalamy dla każdego pracownika. Podwyższone koszty zatrudniania niepełnosprawnych generuje ich niższa produktywność oraz dodatkowe koszty, związane z rehabilitacją i zatrudnianiem.
Podwyższone koszty zatrudniania osób niepełnosprawnych przedstawia wzór:
[b]Kn = Knw + Knr [/b]
gdzie: [b]Knw[/b] – koszty zmniejszonej produktywności,
[b]Knr[/b] – pozostałe dodatkowe koszty rehabilitacji i zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Jest to iloczyn przeciętnych kosztów płacy niepełnosprawnych w danym miesiącu, ich liczby oraz spadku produktywności:
[b]Knw = Pn x Ln x (1 – Wn)[/b]
gdzie: [b]Pn[/b] – przeciętne miesięczne koszty płacy na etat,
[b]Ln[/b] – liczba zatrudnionych niepełnosprawnych w etatach,
[b]Wn[/b] – parametr charakteryzujący produktywność zatrudnionych niepełnosprawnych.
Wskaźnik Wn to produktywność niepełnosprawnych. Jest iloczynem współczynników produktywności niepełnosprawnych w porównaniu z pełnosprawnymi, uwzględnia czynniki wpływające na zróżnicowanie produktywności. [b]Wn = A x D x S[/b]
gdzie: [b]A[/b] – współczynnik korygujący zmniejszoną sprawność osób niepełnosprawnych (stosunek wydajności niepełnosprawnego do pełnosprawnego),
[b]D[/b] – współczynnik korygujący będący różnicą w zachorowalności niepełnosprawnych i pełnosprawnych,
[b]S[/b] – współczynnik korygujący uwzględniający krótszy czas pracy niepełnosprawnych.
Wartości trzech powyższych współczynników wynoszą od 0 do 1 i liczymy je według specjalnych wzorów.
Współczynnik ten jest pochodną mniejszej sprawności fizycznej i/lub intelektualnej osób niepełnosprawnych w porównaniu z pełnosprawnymi zatrudnionymi na podobnych stanowiskach. Autor metody proponuje szacunkowe ustalenie zmniejszonej wydajności. Do jej wyznaczenia można również wykorzystać dokumentację związaną z normowaniem pracy. Ocena zależy od rodzaju schorzenia, które dzielimy na grupy: choroby psychiczne i nerwowe, upośledzenie umysłowe; schorzenia: wzroku, narządów ruchu i kręgosłupa, narządów słuchu; pozostałe i sprzężone. Wolno też uwzględnić rodzaj wykonywanych prac, z podziałem na wymagające wysiłku i sprawności fizycznej oraz wymagające wysiłku umysłowego z małymi wymogami dotyczącymi sprawności fizycznej. Spadek wydajności wynikający z rodzaju schorzenia dotyczy konkretnego niepełnosprawnego. Jest związany z miejscem i rodzajem pracy. Wskazane jest, aby oceny dokonywało kilka osób, np. komisja z udziałem doradcy zawodowego lub instruktora zawodu, przedstawiciela służb rehabilitacyjnych czy nadzoru produkcyjnego. Współczynnik można określać dla grup niepełnosprawnych w poszczególnych rodzajach niepełnosprawności.
Parametr ten uwzględnia wpływ absencji na spadek produktywności, a w konsekwencji na wyższy koszt pracy. Jest relacją liczby dni chorobowych przypadających na jednego pracownika pełnosprawnego do liczby dni chorobowych przypadających na jednego niepełnosprawnego. Opisany jest wzorem
[b]D = [Lp / Ln] x [(30 Ln – Lchn) / (3O Lp – Lchp)][/b]
gdzie: [b]Lp[/b] – liczba zatrudnionych osób pełnosprawnych (przeciętna miesięczna, w etatach),
[b]Ln[/b] – liczba zatrudnionych osób niepełnosprawnych (przeciętna miesięczna, w etatach),
[b]Lchp[/b] – liczba „chorobowych” dni osób pełnosprawnych w danym miesiącu,
[b]Lchn[/b] – liczba „chorobowych” dni osób niepełnosprawnych w danym miesiącu.
Wynika z ustawy oraz ewentualnej większej absencji chorobowej osób niepełnosprawnych. Współczynnik S opisuje wzór
[b]S = 1 – 0,03 Lnl / Ln – 0,235 Lnuz / Ln[/b]
gdzie: [b]Ln[/b] – liczba zatrudnionych osób niepełnosprawnych (przeciętna miesięczna, w etatach),
[b]Lnl[/b] – liczba zatrudnionych niepełnosprawnych z lekkim stopniem niepełnosprawności (przeciętna miesięczna w etatach),
[b]Lnuz[/b] – liczba zatrudnionych niepełnosprawnych z orzeczonym umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności (przeciętna miesięczna, w etatach).
[ramka][b]Przykład 1[/b]
[b]ROZLICZENIE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W ZAKŁADZIE PRACY CHRONIONEJ (w nawiasach podajemy pola formularza INF-D-R, gdzie należy wpisać wartości)[/b]
Pracownik o znacznym stopniu niepełnosprawności jest niewidomy (schorzenie specjalne) i zatrudniony na pełny etat przez 12 miesięcy. Osiąga wynagrodzenie 936 zł.
> sfinansowane składki na ubezpieczenia społeczne:
– przez PFRON: 133 zł (emerytalna i chorobowa po stronie pracownika oraz wypadkowa po stronie pracodawcy) za miesiąc oraz za rok 1596 zł (poz. 83); (12 miesięcy x 133 zł)
– przez budżet państwa: 152,19 zł (emerytalna i rentowa po stronie pracodawcy) za miesiąc oraz za rok 1826,28 zł (poz. 84); (12 miesięcy x 152,19 zł)
> rzeczywiste podwyższone koszty za 12 miesięcy: 11275,15 zł
> dofinansowanie wynagrodzenia: 821,71 zł za miesiąc oraz 9860,52 zł (poz. 85) za rok
> pomoc ogółem za 12 miesięcy: 13282,80 zł (poz. 82); [(12 miesięcy x 821,71 zł) + (12 miesięcy x 133 zł) + (12 miesięcy x 152,19 zł)]
> maksymalna wielkość pomocy za 12 miesięcy: 25540,20 zł (poz. 93);
[(12 miesięcy x 1843,16 zł) + (12 miesięcy x 133 zł) + (12 miesięcy x 152,19 zł)]
> koszt płacy za 12 miesięcy: 13282,92 zł (poz. 95); [(12 miesięcy x 936 zł) + (12 miesięcy x 170,91 zł)]
> nadwyżka pomocy nad kosztami: 2007,65 zł (poz. 96)
> koszty do zrekompensowania w następnych okresach: 0 zł (poz. 97)
> kwota ZUS PFRON do zwrotu: 241,23 zł (poz. 98)
> kwota ZUS BUDŻET do zwrotu: 276,04 zł (poz. 99)
> kwota dofinansowania do zwrotu: 1490,38 zł (poz. 100)
Kwota podwyższonych kosztów 11275,15 zł jest sumą następujących dodatkowych kosztów związanych z pracą tego pracownika (dane dotyczą 12 miesięcy):
a) codzienna dodatkowa 15-minutowa przerwa: 398,49 zł
b) dodatkowy urlop wypoczynkowy: 664,15 zł
c) skrócony do siedmiu godzin czas pracy: 1660,37 zł
d) zwiększona absencja chorobowa: 2767,28 zł
e) zmniejszona wydajność: 3984,88 zł
f) zwiększone zużycie materiałów: 1800 zł.[/ramka]
