Jaka definicja
Po raz pierwszy w tego typu rozporządzeniu została zawarta definicja partnerstwa publiczno-prywatnego, rozumianego szeroko jako forma współpracy między podmiotami prywatnymi a publicznymi, których celem jest poprawa realizacji inwestycji infrastrukturalnych lub innych ?w zakresie wykonywania usług publicznych, poprzez dzielenie ryzyka, korzystanie ze specjalistycznej wiedzy sektora prywatnego lub pozyskanie dodatkowego źródła kapitału.
Rozporządzenie wprowadza również pojęcie „operacja PPP", które – jak rozumiemy – oznacza przedsięwzięcie realizowane lub podlegające realizacji w przyszłości w modelu PPP. Wskazuje to, że w praktyce fundusze unijne mogą zostać przyznane także dla projektów, co do których postępowanie w zakresie wyboru partnera prywatnego nie zostało jeszcze zakończone, tj. nie zawarto jeszcze umowy o PPP. Taka interpretacja jest spójna z definicją beneficjenta w operacjach PPP, zgodnie z którą w przedsięwzięciach realizowanych w modelu PPP beneficjentem może być podmiot publiczny, jak również wybierany lub wybrany partner prywatny. Jest to o tyle istotne, iż w projektach realizowanych w modelu PPP etap wyboru partnera prywatnego jest stosunkowo długi – może trwać nawet około dwóch lat od momentu ogłoszenia postępowania. Wprowadzenie możliwości przyznania środków unijnych jeszcze przed jego zakończeniem może pozytywnie wpłynąć na ocenę bankowalności projektu przez podmioty finansujące projekt po stronie partnera prywatnego (wspólników, fundusze inwestycyjne i banki), a także potwierdzić determinację podmiotu publicznego w realizacji przedsięwzięcia.
Przepisy rozporządzenia umożliwiają także późniejszą zmianę pierwotnego beneficjenta z podmiotu publicznego na wybranego partnera prywatnego – wówczas decyzja o przyznaniu dofinansowania ma charakter warunkowy.
Należy podkreślić, iż umożliwienie partnerowi prywatnemu uzyskania statusu beneficjenta jest pozytywną zmianą. W poprzedniej perspektywie finansowej partner prywatny mógł być jedynie podmiotem upoważnionym do ponoszenia wydatków kwalifikowanych w imieniu beneficjenta, czyli podmiotu publicznego. Uzyskaną dotację unijną na podstawie wniosków o płatność ?z załączonymi fakturami opłaconymi przez partnera prywatnego podmiot publiczny przekazywał partnerowi prywatnemu jako zwrot poniesionych przez niego wydatków (refundacja). Partner prywatny, jako podmiot realizujący przedsięwzięcie i wydatkujący środki na jego cel, jest bardziej kompetentny do rozliczania tych wydatków i przekazywania instytucji unijnej informacji w ramach systemu monitorowania projektu. Zapewnienie zatem możliwości uzyskania statusu beneficjenta przez partnera prywatnego wydaje się bardziej prawidłowym rozwiązaniem.
Niezależnie od możliwości uzyskania przez partnera prywatnego statusu beneficjenta rozporządzenie wskazuje, że nawet gdy beneficjentem jest podmiot publiczny, to partner prywatny może ponosić wydatki kwalifikowane projektu po spełnieniu określonych warunków. W tym zakresie została wprowadzona instytucja rachunku powierniczego. Środki z dotacji unijnej zgromadzone na rachunku powierniczym założonym przez podmiot publiczny są wypłacane partnerowi prywatnemu na zasadach określonych w umowie PPP w całym okresie jej obowiązywania. W porównaniu z poprzednią perspektywą finansową jest to rozwiązanie efektywne, które zwiększy atrakcyjność realizacji inwestycji w modelu PPP. Poprzednio bowiem płatności dokonywane na rzecz beneficjenta nie mogły wykraczać poza okres kwalifikowalności wydatków, czyli de facto okres budowy. Należy podkreślić, iż rozłożenie wypłacania środków unijnych na cały okres realizacji projektu będzie stanowić dla partnera prywatnego skuteczniejszą zachętę do świadczenia wysokiej jakości usług.
Nowatorskie rozwiązanie
W końcu nowatorskim rozwiązaniem w kontekście polskiego prawa jest zezwolenie na zmianę podmiotową po stronie beneficjenta projektu będącego partnerem prywatnym, pod warunkiem że taka możliwość została przewidziana w umowie PPP lub umowie finansowania zawartej przez partnera prywatnego ?z podmiotem trzecim współfinansującym projekt hybrydowy (np. z bankiem komercyjnym). Regulacja art. 63 ust. 3 rozporządzenia powinna być rozumiana w ten sposób, że w określonej ?w nim sytuacji dochodzi do zmiany partnera prywatnego będącego beneficjentem, wyboru nowego partnera prywatnego, a nowym beneficjentem zostaje podmiot publiczny lub nowy partner prywatny, jeśli instytucja zarządzającą potwierdzi, że nowy partner prywatny spełnia wymogi niezbędne do pełnienia funkcji beneficjenta ?w danym programie lub działaniu. Celem tego rozwiązania jest umożliwienie kontynuacji realizacji przedsięwzięcia, kiedy jest ona zagrożona – np. gdy partner prywatny nie wykonuje prawidłowo swoich obowiązków lub nie jest w stanie dalej realizować projektu.
