Bierność pozbawi pensji za gotowość do pracy

W tym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał na często występującą w praktyce kwestię instytucji gotowości do pracy, która nie jest precyzyjnie unormowana przepisami kodeksu pracy. Sąd zasadnie wskazał, że manifestowanie przez pracownika gotowości do świadczenia pracy musi przybierać aktywną formę. Nie może się ono ograniczać do biernego oczekiwania na wezwanie pracodawcy do świadczenia pracy, ?w szczególności jeśli pracownik wiedział, że pracodawca – z uwagi na istniejący między stronami spór – uporczywie i długotrwale nie dopuszcza go do wykonywania obowiązków. Dlatego wszczęcie kolejnego procesu ?o wynagrodzenie z tytułu gotowości pracownicy do pracy za dalszy okres trwania stosunku pracy nie zwalniało jej od aktywnego manifestowania jej stanu prawnej i faktycznej gotowości do świadczenia obowiązków w tym kolejnym spornym okresie. W szczególności nie można uznać za wystarczające składania przez nią ustnych deklaracji przy okazji kolejnych postępowań sądowych o pozostawaniu cały czas w nieprzerwanym stanie gotowości do świadczenia pracy. W praktyce przybrały one bowiem formę biernego oczekiwania na wezwanie pracodawcy.

Należy zgodzić się z SN, że ograniczenie się pracownika do składanych w prowadzonych procesach „okazjonalnych" deklaracji stanu gotowości do świadczenia pracy w zestawieniu ?z jego biernością w oczekiwaniu na wezwanie nie może być wystarczające do uznania, że osoba ta jest gotowa do świadczenia obowiązków służbowych. Co więcej prawomocny wyrok zasadzający na rzecz pracownika wynagrodzenie z tytułu gotowości do pracy za okres zamknięty nie stanowi dowodu na dalszą jego gotowość do świadczenia pracy. Wyrok taki nie korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej ani nie wiąże na przyszłość (pro futuro) sądu pracy w kolejnym sporze o wynagrodzenie za czas gotowości do pracy za dalszy nieosądzony okres.

Słusznie w uzasadnieniu tego orzeczenia SN wskazał, że „przy ocenie zachowania należytej miary staranności pracowniczej wymaganej ?i koniecznej do nabycia wynagrodzenia z tytułu gotowości do pracy (art. 81 § 1 k.p.) za sporny dłuższy okres zatrudnienia, pracownik powinien aktywnie manifestować pozostawanie w stanie permanentnej (stałej) gotowości do natychmiastowego podjęcia i świadczenia pracy w uzgodnionym miejscu, czasie i rozmiarze pracy". Wymaga to?co najmniej systematycznego lub periodycznego powiadamiania pracodawcy o miejscu przebywania i sposobach wezwania pracownika do świadczenia pracy w formach dostatecznie informujących pracodawcę o stanie gotowości do pracy (art. 60 ?i 61 k.c. w związku z art. 300 k.p.), przez nie rzadsze niż comiesięczne żądanie wypłaty wynagrodzenia z tytułu gotowości do pracy, które – tak jak wynagrodzenie za pracę wykonaną – jest płatne w każdym miesiącu zatrudnienia w miejscu ?i terminie wypłaty wynagrodzeń za pracę (art. 81 ?§ 1 w związku z art. 86 § 1 k.p.).

Takiej miary wymaganej staranności nie spełnia bierne wielomiesięczne (długotrwałe) oczekiwanie pracownika na wezwanie do świadczenia pracy, jeśli pracodawca uporczywie kontestuje tytuł prawny do otrzymywania świadczeń ze stosunku pracy.