Gdy firma ogłasza upadłość łatwiej zwolnić pracownika

Art. 41

1

kodeksu pracy

przewiduje, że w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się art. 38, 39 i 41 k.p. ani przepisów szczególnych chroniących zatrudnionych przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem angażu.

Przepis ten wyłącza więc stosowanie regulacji o konsultacji związkowej przy wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, ochronie w wieku przedemerytalnym oraz dla nieobecnych w pracy z przyczyn usprawiedliwionych (np. z powodu choroby), a także innych przepisów gwarancyjnych.

Tylko upadłość likwidacyjna

Jednak art. 41

1

§ 1 k.p. stosuje się wyłącznie przy ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika (art. 15

ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, DzU z 2009 r. nr 175, poz. 1361 ze zm.

, dalej puin). Nie odnosi się natomiast do ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu (art. 14 ust. 1 puin).

Tak wskazywał Sąd Najwyższy w uchwale z 16 marca 2010 r. (I PZP 1/10). Identyczne stanowisko zajął już w wyroku z 4 kwietnia 2007 r. (III PK 1/07). Zatem orzecznictwo SN jest w tym zakresie ugruntowane.

Taka interpretacja art. 41

1

k.p. zakłada, że należy odróżnić upadłość likwidacyjną, która wiąże się z niemożnością dalszego zatrudniania, ponieważ jej celem jest ostatecznie zamknięcie zakładu, od tej dopuszczającej zawarcie układu z wierzycielami firmy. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 puin jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż stałoby się to po postępowaniu obejmującym likwidację majątku dłużnika, ogłasza się jego upadłość z możliwością zawarcia układu.

Ogłoszenie tej formy zmierza do zachowania przedsiębiorstwa pod warunkiem, że dłużnik spłaci wierzycieli na warunkach określonych w zawartym z nimi układzie i nie powoduje to konieczności zwalniania załogi. Firma dalej funkcjonuje. Dopiero gdyby okazało się to niemożliwe, sąd zmienia sposób prowadzenia postępowania na upadłość z likwidacją majątku upadłego (art. 17 puin).

W razie takiej zmiany można – zdaniem SN – stosować art. 41

1

k.p. Natomiast dopóki postępowanie upadłościowe toczy się z możliwością zawarcia układu z wierzycielami, dopóty nie ma podstaw do użycia art. 41

1

k.p. i wyłączenia ochronnych przepisów prawa pracy.

Przykład

Panią Ewę zatrudniała firma, która wystąpiła o ogłoszenie upadłości. Sąd ogłosił tę z możliwością zawarcia układu z wierzycielami. W tym okresie pracownica chorowała i przebywała na długim zwolnieniu lekarskim. Mimo to szef przesłał jej wypowiedzenie umowy o pracę, podając jako przyczynę ogłoszenie upadłości. W pozwie pani Ewa zażądała odszkodowania.

Pracodawca podnosił, że wymówienie jest zgodne z prawem, bo ogłoszono upadłość firmy. Sąd uwzględnił jednak powództwo pani Ewy i zasądził jej odszkodowanie. Wypowiadając angaż w czasie korzystania przez pracownika ze zwolnienia lekarskiego, pracodawca naruszył art. 41 k.p. Art. 41

1

k.p. nie stosuje się przy upadłości układowej.

Związkowiec bez parasola

W czasie upadłości likwidacyjnej dopuszczalne jest też rozwiązanie angażu ze szczególnie chronionymi działaczami związkowymi.

Według art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych (tekst jedn. DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.) pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do jej reprezentowania wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.

Jednak w razie ogłoszenia upadłości pracodawcy nie stosuje się art. 32 tej ustawy (art. 41

1

§ 1 k.p.). Tak

uznał SN w wyroku z 10 września 1998 r. (I PKN 310/98).

Skrócone wymówienie

Po ogłoszeniu upadłości pracodawca może jednostronnie skrócić okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Wynika to z art. 36