Jak rozliczyć handel samochodami z Unii Europejskiej

O zasady opodatkowania samochodów kupowanych w innych krajach Unii Europejskiej zapytał czytelnik, który zamierza rozszerzyć działalność o handel nowymi i używanymi pojazdami. Jak rozliczyć VAT i akcyzę przy takich transakcjach?

Zacznijmy od tego, że w sytuacji gdy samochód w innym państwie unijnym kupuje polska firma, co do zasady dochodzi do wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru (WNT).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o VAT przez WNT rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz, przy czym:

- nabywcą towarów jest podatnik VAT (polski lub obcy), a nabywane towary mają służyć czynnościom wykonywanym przez niego jako podatnika, albo osoba prawna niebędąca podatnikiem,

- dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem VAT (polskim lub obcym).

Jeśli zatem samochód kupuje polska firma, jest on sprowadzany z innego państwa członkowskiego a sprzedający jest podatnikiem podatku od wartości dodanej (czyli podatnikiem VAT w swoim kraju), to wówczas zwykle dochodzi do WNT. Nie ma w tym wypadku znaczenia, czy pojazd jest nowy, czy używany.

Polska firma kupiła dwa używane samochody w Niemczech i sprowadziła je do Polski. Sprzedawca jest podatnikiem podatku od wartości dodanej, a pojazdy były używane w jego firmie. Ta transakcja to WNT.

Przy WNT sposób deklarowania i zapłaty VAT jest dość specyficzny. Jak wynika z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy o VAT, podatnicy składający deklarację VAT-7 (VAT-7K), w przypadku gdy nabywany w Unii środek transportu ma być zarejestrowany na terytorium kraju lub jeżeli nie podlega rejestracji a jest użytkowany na terytorium kraju, są obowiązani do obliczania i wpłacania podatku w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. W tym wypadku podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu nie staje się składnikiem zobowiązania miesięcznego (kwartalnego), ale musi być bezpośrednio zapłacony na rachunek urzędu skarbowego.

Polska firma kupiła towar w innym państwie unijnym (jest to WNT). Obowiązek podatkowy – na podstawie wystawionej przez sprzedawcę faktury – powstał 15 sierpnia. Do 29 sierpnia firma powinna zapłacić podatek.

WNT powinno być udokumentowane fakturą wewnętrzną.Osobno w deklaracji Podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów wykazujemy w szczególny sposób w deklaracji podatkowej. Wypełniając deklarację VAT-7:

- w polu 33 musimy wykazać także podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu,

- w polu 39 należy wpisać wpłacony do urzędu skarbowego podatek od tego zakupu.

Z konstrukcji deklaracji wynika, że podatek należny zapłacony do urzędu skarbowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu jest odejmowany od miesięcznego zobowiązania podatkowego.

Taki sposób rozliczenia się z podatku ma zastosowanie wówczas, gdy firma kupuje samochód dla siebie. Jeśli pojazd jest kupowany w celu odprzedaży, nie musimy płacić podatku w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Z przepisów wynika bowiem, że ten specjalny tryb ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy środek transportu ma być przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju lub jeżeli nie podlega rejestracji, a jest użytkowany na terytorium kraju. Jeśli samochód jest przeznaczony do odprzedaży, to zwykle nie jest rejestrowany (przez nabywcę) w Polsce przed jego sprzedażą. Wtedy nie ma obowiązku zapłaty podatku bezpośrednio do urzędu skarbowego, a wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodów rozlicza się tylko w deklaracji VAT.

Przy WNT pojawia się też podatek naliczony. Zasadniczo może być odliczony od podatku należnego w deklaracji za ten sam okres, w którym zadeklarowano podatek należny od nabycia. Przy samochodach osobowych są ograniczenia, bowiem co do zasady za podatek naliczony od ich wewnątrzwspólnotowego nabycia uważa się 60 proc. podatku należnego, nie więcej niż 6000 zł. Jeśli jednak sprowadzane samochody będą przeznaczone do odprzedaży, będzie można odliczyć całość podatku. Zastosujemy bowiem wówczas wyjątek z art. 86 ust. 4 pkt 7 lit. a) ustawy VAT.

Firma kupiła samochód osobowy w Niemczech (WNT). Podatek należny wyniósł 16 000 zł. Firma może potraktować jako podatek naliczony całe 16 000 zł, ponieważ samochód kupiła w celu odprzedaży.

Jednocześnie z zapłatą podatku przedsiębiorca powinien złożyć w urzędzie skarbowym VAT-23 – informację o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środków transportu. Do informacji trzeba dołączyć kopię faktury potwierdzającej nabycie środka transportu przez podatnika.

Informacja wraz z kopią faktury i dowodem zapłaty jest podstawą do wydania zaświadczenia związanego z rejestracją pojazdu. W tym wypadku jest to zaświadczenie potwierdzające uiszczenie podatku, które jest niezbędne do rejestracji pojazdu. Jest wydawane na druku VAT-25.

Firma nie wykazuje VAT, jeśli kupuje używany samochód w Unii od osoby fizycznej, która nie jest podatnikiem

W takim wypadku nie dochodzi do wewnątrzwspólnotowego nabycia w Polsce, a kupujący nie ma w zasadzie żadnych obowiązków związanych z rozliczeniem VAT. Jeśli bowiem sprzedawca nie jest podatnikiem, to transakcja nie jest opodatkowaną dostawą. Jest to czynność znajdująca się poza systemem VAT. Nie ma więc również wtedy WNT.

Polska firma kupiła w Austrii używany samochód osobowy od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności. Nie jest to WNT, transakcja nie jest w ogóle objęta VAT.

Od tej zasady jest jednak wyjątek. Mianowicie transakcja jest WNT, jeśli samochód kupiony od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności jest nowym środkiem transportu.

Nowe środki transportu to samochody, które albo nie mają sześciu miesięcy (co do zasady liczy się od chwili pierwszej rejestracji) albo mają mniej niż 6000 km na liczniku. Do uznania samochodu za nowy środek transportu wystarczy spełnienie choćby jednego z tych warunków.

Przedsiębiorca kupił we wrześniu 2008 r. od osoby prywatnej samochód. Auto zostało pierwszy raz zarejestrowane w lipcu 2008 r. Ma ponad 8000 km na liczniku. Jest to nowy środek transportu.Przedsiębiorca kupił we wrześniu 2008 r. od osoby prywatnej samochód. Auto zostało zarejestrowane w grudniu 2007 r. Na liczniku ma 4500 km. Jest to nowy środek transportu.

Nowym środkiem transportu w rozumieniu ustawy może być także auto po wypadku, o ile tylko spełnia warunki dotyczące wieku bądź przebiegu.W przypadku gdy kupowane od osoby prywatnej samochody są nowymi środkami transportu, wówczas należy rozliczyć wewnątrzwspólnotowe nabycie na przedstawionych wcześniej zasadach.

Samochody często kupowane są za granicą od pośredników zajmujących się handlem pojazdami używanymi. Bardzo często zdarza się, że tacy pośrednicy korzystają w swoich krajach ze szczególnych procedur opodatkowania marżą.Wówczas, jeśli dostawa towaru opodatkowana była w ten sposób, wewnątrzwspólnotowe nabycie nie występuje. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT WNT nie ma miejsca wtedy, gdy dostawa towarów używanych, w wyniku której ma miejsce nabycie towarów na terytorium kraju, jest opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów na zasadach opodatkowania marżą, a nabywca ma dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach. Wówczas nie ma WNT, a zatem nie powstaje podatek należny ani naliczony.

Polska spółka kupiła od niemieckiej firmy (komisu) samochód osobowy. Był on poprzednio własnością osoby fizycznej. Niemiecki sprzedawca opodatkował sprzedaż marżą. W tym wypadku nie ma miejsca WNT.

Jeśli nie doszło do wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, przedsiębiorca dla celów rejestracji sprowadzonego pojazdu powinien zdobyć zaświadczenie potwierdzające brak obowiązku zapłaty podatku. Jest ono wydawane na druku VAT-25. Dla jego uzyskania konieczne jest złożenie wniosku. Powinien on zawierać w szczególności:

1) dane identyfikujące pojazd;

2) datę pierwszego dopuszczenia pojazdu do użytku;

3) jego przebieg;

4) cenę nabycia przez wnioskodawcę;