Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 19 prawa dewizowego, działalnością kantorową jest regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych (tj. zagranicznych środków płatniczych oraz złota i platyny dewizowej), a także pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży. Wymaga ona wpisu do rejestru działalności kantorowej, prowadzonego przez prezesa NBP. Sprzedaż wartości dewizowych, kupionych w ramach działalności kantorowej, może być dokonywana po wprowadzeniu tych wartości do ewidencji wszystkich operacji powodujących zmianę stanu wartości dewizowych i waluty polskiej, na podstawie wpisu określającego datę realizacji transakcji. Ewidencja ta obejmuje transakcje rozliczane w kantorze, za pośrednictwem rachunków bankowych lub w części w kantorze i w części za pośrednictwem rachunków bankowych, a także operacje przemieszczania wartości dewizowych lub waluty polskiej między kasą, a rachunkami bankowymi. Wpis do ewidencji powinien być dokonany niezwłocznie po zawarciu transakcji lub przeprowadzeniu operacji, a jeżeli transakcja jest realizowana w innym terminie, niż termin jej zawarcia, wpis uzupełnia się o datę realizacji transakcji niezwłocznie po jej zrealizowaniu. Przedsiębiorca, prowadząc ww. ewidencję, zobligowany jest zapewnić w każdym momencie możliwość ustalenia aktualnego stanu kasy w poszczególnych wartościach dewizowych i w walucie polskiej (§ 3 ust. 4 i 5 rozporządzenia ministra finansów z 24 września 2004 r. w sprawie wyposażenia lokalu przeznaczonego do wykonywania działalności kantorowej oraz sposobu prowadzenia ewidencji i wydawania dowodów kupna i sprzedaży wartości dewizowych; DzU nr 219, poz. 2220).
Uwaga! Na przedsiębiorcy, który wykonuje działalność kantorową, ciąży obowiązek wydawania dowodów kupna i sprzedaży, imiennych lub na okaziciela, przy każdej umowie kupna (sprzedaży) wartości dewizowych, stanowiących przedmiot obrotu.
Rozliczenie VAT
Dla potrzeb VAT, podstawą opodatkowania działalności kantorowej jest ogólny, dodatni wynik transakcji, zrealizowany w danym okresie z tytułu zakupu i sprzedaży walut. Stąd za zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, z tytułu świadczenia usług wymiany walut należałoby przyjąć uzyskaną przez kantor marżę, czyli różnicę między ceną zakupu a ceną sprzedaży danej waluty obcej. Jednak na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT, transakcje (łącznie z pośrednictwem) dotyczące walut podlegają zwolnieniu od VAT (por. interpretację Izby Skarbowej w Poznaniu z 4 grudnia 2013 r., ILPP1/443-827/13-3/AW; interpretację Izby Skarbowej w Katowicach z 16 maja 2014 r., IBPP2/443-156/14/ICz).
Transakcje wymiany walut (operacje kantorowe) są transakcjami na pieniądzach, czyli rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku, realizowanymi z wieloma podmiotami jednocześnie. To oznacza, że gdy w danym okresie przeprowadzana jest duża liczba podobnych transakcji, nie sposób ustalić, po jakiej cenie został zakupiony dany pieniądz i czy jego sprzedaż przyniosła zysk, czy stratę. W takiej sytuacji, przy braku pobieranych opłat (prowizji), podstawą opodatkowania jest ogólny wynik tran- sakcji usługodawcy (kantoru) w danym okresie. Różnica pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży stanowi jedyny odpowiednik ceny, jaką kantor uzyskałby, gdyby miał zawrzeć w tej samej chwili i na takich samych warunkach dwie odpowiadające sobie transakcje kupna i sprzedaży tych samych kwot, w tych samych walutach (interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 15 stycznia 2015 r., IBPP2/443-1036/14/IK).
W ewidencji kantoru...
Transakcje walutowe przeprowadzane przez kantor z bankiem, przy pomocy posiadanych w tym banku rachunków bankowych, wymagają następującej ewidencji w księgach kantoru:
