Kompensata niedoborów i nadwyżek inwentaryzacyjnych ujawnionych w toku inwentaryzacji jest szczególną formą rozliczenia wyników inwentaryzacji. Możliwość jej stosowania wynika z założenia, że w związku z obrotem podobnymi towarami mogło dojść do pomyłek (zamiany).

Kompensowane mogą być wyłącznie rzeczowe składniki majątku obrotowego (zapasy). Kolejnym warunkiem jest to, że nadwyżki i braki, które jednostka zamierza skompensować, zostały stwierdzone w podobnych składnikach majątku (asortymentach) lub dotyczą składników majątku o podobnym wyglądzie lub tej samej nazwie. Poza tym takie różnice inwentaryzacyjne muszą wynikać z tego samego spisu z natury przeprowadzonego w jednym miejscu składowania oraz dotyczyć tej samej osoby materialnie odpowiedzialnej.

Nieprzestrzeganie tych zasad kompensaty niedoborów i nadwyżek powodowałoby, że spis z natury nie mógłby być uznany za rzetelnie przedstawiający stan zapasów towarów czy materiałów w firmie.

Z nadwyżkami nie można natomiast kompensować niedoborów zawinionych.

Przykład

Reklama
Reklama

Jednostka prowadzi ewidencję ilościowo-wartościową towarów wg cen zakupu. Na dzień bilansowy została przeprowadzona inwentaryzacja (spis z natury) towarów. Wynik inwentaryzacji był następujący:

- stwierdzono niedobór 40 szt. towarów „alfa" w cenie zakupu 100 zł/szt. oraz nadwyżkę 30 szt. towarów „beta" w cenie 110 zł/szt.

- niedobór został uznany za niezawiniony.

Niedobory zostały skompensowane z nadwyżkami zgodnie z zasadą „mniejsza ilość i niższa cena".

Różnice inwentaryzacyjne

Ilość

Cena

Wartość

Niedobór towaru „alfa"

40 szt.

100 zł

4000

Nadwyżka towaru „beta"

30 szt.

110 zł

3300

Kompensata:

30 szt. x 100 zł = 3000 zł

Po kompensacie pozostaje do rozliczenia:

- niedobór: 4000 – 3000 = 1000

- nadwyżka: 3300 – 3000 = 300

Ujęcie różnic inwentaryzacyjnych:

1. Zaksięgowanie niedoboru niezawinionego

Wn „Rozliczenie niedoborów" 4000 zł

Ma „Towary" 4000 zł

2. Zaksięgowanie nadwyżki:

Wn „Towary" 3300 zł

Ma „Rozliczenie nadwyżek" 3300 zł

3. Kompensata niedoboru z nadwyżką

Wn „Rozliczenie nadwyżek" 3000 zł

Ma „Rozliczenie niedoborów" 3000 zł

4. Rozliczenie wartości niedoborów i nadwyżek powstałych po kompensacie

Wn „Rozliczenie nadwyżek" 300 zł

Ma „Pozostałe przychody operacyjne" 300 zł

Wn „Pozostałe koszty operacyjne" 1000 zł

Ma „Rozliczenie niedoborów" 1000 zł

—Beata Dzierżanowska