Rewolucja AI w polskich bankach już trwa. Czy ludzie stracą pracę?

Wpływ generatywnej sztucznej inteligencja (genAI) na gospodarkę jest porównywany do skutków rewolucji przemysłowej. A potencjał jej zastosowania w bankach, w firmach ubezpieczeniowych, giełdach i fintechach jest szczególnie wysoki. „Czas na genAI: czy branża finansowa wykorzysta tę szansę?” – zastanawia się w swoim raporcie firma Accenture, który „Rzeczpospolita” opisuje jako pierwsza.

Jaki jest potencjał zastosowania genAI sektorze finansowym

Badanie pokazuje, że w polskiej branży finansowej technologia genAI może mieć ogromny wpływ na efektywność pracy, ponieważ pracownicy spędzają aż 71 proc. swojego czasu na zadaniach, które mogą zostać zautomatyzowane lub wspierane przez genAI. Przy czym obowiązki, którym poświęcają jedną trzecią czasu można w pełni zautomatyzować a te, które pochłaniają kolejne 38 proc. można znacznie usprawnić dzięki sztucznej inteligencji – czytamy w raporcie Accenture.

Jakie to obowiązki? Właściwie każdy zawód wykonywany w sektorze finansowym można częściowo zautomatyzować. Duże pole do popisu genAI ma szczególnie tam, gdzie pojawiają się rutynowe zadania i analiza danych. – Dodatkowo zmiany związane z wdrożeniem sztucznej inteligencji już obejmują, będą obejmować w coraz większym stopniu obsługę klienta, operacje, IT, marketing czy ocenę ryzyka – zaznacza Karol Mazurek, dyrektor zarządzający Accenture w Polsce. – Obszary wymagające kompetencji interpersonalnych, takie jak kierowanie działaniami organizacyjnymi czy wspólne planowanie, pozostaną w gestii człowieka – podkreśla.

Jakie zadania może wykonywać AI w bankach

W raporcie jako przykłady zwodów, gdzie AI ma szczególnie wysoki potencjał do wdrożenia, wskazano m.in. specjalistów do spraw kredytów i pożyczek, agentów ubezpieczeniowych, analityków finansowych czy specjalistów z obszaru statystyki, finansów i ubezpieczeń czy agentów ubezpieczeniowych.

Ci ostatni spędzają aż 56 proc. swojego czasu w pracy na zbieraniu danych i prowadzeniu dokumentacji sprzedażowej albo finansowej. GenAI może przejąć te zadania, a dodatkowo pomóc w przygotowywaniu dokumentów oraz ocenie jakości lub dokładności danych. Specjalistów kredytowych sztuczna inteligencja może wesprzeć w prowadzeniu dokumentacji (23 proc. czasu pracy), analizie danych finansowych oraz strategicznej ocenie sytuacji rynkowej (44 proc.).

W przypadku agentów ubezpieczeniowych genAI ma szansę zautomatyzować zaledwie 18 proc. ich czasu pracy, która głównie polega na zbieraniu danych o potrzebach klientów oraz reagowaniu na nie. Jednak aż 69 proc. czasu pracy podlega potencjalnie wsparciu przez genAI – to m.in. przygotowywanie dokumentacji, ocena stanu aktywów finansowych i nieruchomości. Agenci nadal osobiście będą m.in. opracowywać plany działań oraz potem kierować ich realizacją.

Jak najkorzystniej wdrażać AI w firmach

Skoro sztuczna inteligencja ma docelowo wykonywać ponad 70 proc. pracy (jeśli chodzi o czas wykonywanych zadań), to jak to wpłynie na poziom zatrudnienia w branży finansowej? Czy AI niemal całkowicie zastąpi bankowców, finansistów, ubezpieczycieli itp.?

Z badań Accenture wynika, że niekoniecznie, o ile ta rewolucje AI będzie wdrażana w odpowiedni sposób. Może to bowiem przebiegać różnymi ścieżkami. W raporcie mowa o scenariuszu agresywnym, który polega na szybkim wdrożeniu technologii w ciągu pięciu lat i który jest charakterystyczny dla organizacji, które stawiają głównie na obniżenie kosztów.

Drugi scenariusz – ostrożny – zakłada, że pełne wdrożenie technologii zajmie 15 lat. W Polsce na razie jest to dominujące podejście. – Tymczasem najwięcej mogą zyskać przedsiębiorstwa, które postawią nie tylko na innowacje, ale i ludzi – czytamy w raporcie. Trzeci ze scenariuszy, „skupiony na ludziach”, zakłada wdrożenie genAI w okresie dziesięciu lat oraz rozwój skoncentrowany na pracownikach, co przyniesie też największe korzyści całej gospodarce. Szacuje się, że dzięki takiemu podejściu w Polsce można by wygenerować 570 mld zł do 2038 r., czyli dodatkowy 1 pkt proc. do średniej rocznej stopy wzrostu PKB w tym okresie.

Czy pracownicy banków stracą zatrudnienie

– Automatyzacja z wykorzystaniem genAI nie oznacza zastępowania ludzi, ale zmianę ich ról w organizacji i większy nacisk na rozwój kompetencji – podkreśla Karol Mazurek. Jak wynika z badań Accenture, w Polsce większość menedżerów sektora finansowego jako główną korzyść wskazuje na razie redukcję kosztów, a nie wzrost przychodów. Ale jednocześnie aż 63 proc. z nich nie planuje istotnych redukcji zatrudnienia (a 33 proc. spodziewa się redukcji kadr, ale w efekcie naturalnych odejść, a nie zwolnień). Zamiast tego chcą się skupiać na szkoleniach i przekwalifikowaniu pracowników.

W praktyce oznacza to reorientację ról – pracownicy będą otrzymywali bardziej zaawansowane zadania, takie jak zarządzanie systemami AI, interpretacja wyników generowanych przez genAI czy wdrażanie nowych technologii. Firmy muszą też kłaść nacisk na rozwój kompetencji technologicznych i AI (takich jak architektura danych, inżynieria promptów, data science) oraz edukację i adaptację, tak by przygotować zespoły do transformacji. – Zrozumienie potencjału genAI oraz umiejętności współpracy z nowymi technologiami wzmocnią zaufanie pracowników i ich lojalność wobec organizacji – zaznacza Mazurek.

Co o AI myślą pracownicy?

Badanie „Czas na gen AI: czy branża finansowa wykorzysta tę szansę?” pokazuje, że na razie istnieje rozdźwięk pomiędzy tym, jak postrzegają procesy wdrożenia genAI sami pracownicy, a jak oceniają je liderzy. Przykładowo, ponad 60 proc. menedżerów jest przekonanych, że pracownicy mają dostęp do szkoleń, które umożliwiają pełne wykorzystanie potencjału genAI, natomiast tylko ok. 30 proc. pracowników wskazuje, że istnieje w firmie taka oferta. Ponad 70 proc. kierownictwa uważa, że AI zwiększa produktywność pracy, a wśród zatrudnionych – tylko 40 proc.

– Kluczowe jest zrozumienie emocji, obaw i oczekiwań pracowników wobec AI. Analizy wskazują, że gdy wdrożenia są dobrze zarządzane, 75 proc. pracowników ocenia je pozytywnie. To dowód, że transformacja oparta na genAI może być nie tylko skuteczna, ale także korzystna dla całej organizacji, szczególnie w obliczu zmian demograficznych, które prognozują zmniejszenie liczby pracowników w sektorze finansowym w ciągu najbliższej dekady. Dzięki kompleksowemu podejściu firmy będą mogły lepiej wykorzystać potencjał pracowników i technologii, tworząc bardziej zaangażowane i efektywne zespoły – przekonują eksperci Accenture.