Kary umowne w orzecznictwie sądów

Zgodnie z art. 483 § 1 k.c. kara przysługuje w razie zwłoki dłużnika, stanowiącej kwalifikowane opóźnienie zawinione bezpośrednio przez dłużnika albo osoby, którymi posługiwał się przy wykonaniu zobowiązania, jak również powstałe z innych przyczyn, jak te, za które ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych.

Dopuszczalne jest wprowadzenie jej na wypadek naruszenia dowolnego obowiązku, niezależnie od tego, czy jest on funkcjonalnie związany z długiem oraz czy naruszenie skutkuje niewykonaniem, czy jedynie nienależytym wykonaniem zobowiązania, ale takie poszerzenie podstaw wymaga wyraźnego określenia w umowie. Zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Przepisy dotyczące kary umownej mają charakter dyspozytywny, stronom przysługuje zatem pewien zakres swobody ukształtowania zakresu kompensacji, rozkładu ryzyka oraz ponoszenia konsekwencji niewykonania zobowiązania.