Tak uznał Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w decyzji z 30 listopada 2015 r. (Dl/100000/43/1275/2015).

Wnioskodawca wskazał, że 1 listopada 2015 r. nastąpi przejście na podstawie art. 23

1

k.p. części zakładu pracy spółki z o.o. na nowego pracodawcę – spółkę komandytową. Zostanie ona nowym pracodawcą dla części pracowników (100 osób) zatrudnionych do 31 października 2015 r. w spółce z o.o. Przyczyną przejścia zakładu na nowego pracodawcę jest faktyczne przejęcie przez niego większości zadań dotychczasowego pracodawcy. W wyniku przeniesienia części zakładu pracy nie dojdzie do zmiany poziomu zatrudnienia osób ani rodzaju prowadzonej działalności mającej wpływ na poziom występowania zagrożeń i skutków wypadkowych. Wątpliwości przedsiębiorcy budziło to, czy jako przejmujący pracodawca zachowa prawo do stosowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe obowiązującej od 1 listopada 2015 r. spółkę z o.o.

W opinii przedsiębiorcy przejmującego nie będzie on mógł stosować stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalonej dla spółki z o.o. Wskazał, że zgodnie z art. 27 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe ustala się na rok składkowy. Płatnika zgłaszającego do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej dziesięć osób, któremu ZUS nie ustalił kategorii ryzyka z uwagi na brak obowiązku przekazywania informacji o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe – ZUS IWA przez trzy ostatnie lata kalendarzowe, obowiązuje stopa procentowa składki określona dla grupy działalności, do której należy (art. 33 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 2). Ustawa nie zawiera przepisów szczególnych, które regulowałyby kwestię przejęcia uprawnień poprzedniego płatnika do stosowania obowiązującej go stopy procentowej składki wypadkowej.

Po przeanalizowaniu stanu faktycznego ZUS podzielił stanowisko wnioskodawcy. Przyznał, że wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, jaką zobowiązany jest stosować dany płatnik, ustala się na okres roku składkowego trwającego od 1 kwietnia danego roku do 31 marca roku następnego (zgodnie z przywołanym przez wnioskodawcę art. 27 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Jeżeli płatnik zgłasza się w ZUS między 1 stycznia danego roku a 31 marca roku następnego, liczbę ubezpieczonych ustala się, biorąc pod uwagę osoby zgłaszane do ubezpieczenia wypadkowego w miesiącu zgłoszenia płatnika.

Przepisy tej ustawy stanowią, że stopę procentową składki wypadkowej ustala się dla danego płatnika. Ustawa nie zawiera natomiast przepisów szczególnych, które regulowałyby kwestię możliwości sukcesji uprawnienia do posługiwania się określoną wartością stopy procentowej składki, jaka obowiązywała innego płatnika. Płatnik spełniający określone ustawą warunki ma obowiązek stosować właściwą dla niego wysokość stopy procentowej tej składki. Zobowiązanie to wygasa wraz z ustaniem pełnienia funkcji płatnika albo z zakończeniem danego roku składkowego. Od nowego roku składkowego stopę procentową ustala się bowiem na nowo.

Wysokość stopy procentowej na ubezpieczenie wypadkowe, która bezpośrednio wpływa na wysokość należności z tytułu składek, sama w sobie nie jest należnością z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zatem nie przechodzi na następcę prawnego. ZUS wskazał, że nie ma podstaw do zastosowania w tym miejscu jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej.

Komentarz eksperta

dr Marcin Wojewódka, radca prawny, Kancelaria Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp.k.

Omawiana interpretacja oraz stanowisko wnioskodawcy potwierdzone, niestety, przez ZUS muszą budzić uzasadnione wątpliwości. Co więcej, orzecznictwo sądów okręgowych, np. w apelacji wrocławskiej, wskazuje na wątpliwą poprawność tej decyzji.

Co prawda nie znamy szczegółów stanu faktycznego, ale analizując jego opis, nie można wykluczyć, że celem zastosowania instytucji art. 23

1

kodeksu pracy było obniżenie wysokości opłacanej składki wypadkowej przez pracodawcę, który na skutek swojej wypadkowości zaczął płacić tę składkę w podwyższonej wysokości. Bez względu jednak na cel przyświecający przedmiotowemu przekształceniu moim zdaniem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w takim przypadku jak opisany w stanie faktycznym zasadne jest zmodyfikowanie wysokości stopy opłacanej składki wypadkowej. Jak bowiem wynika z treści wniosku, w wyniku przeniesienia części zakładu pracy nie dojdzie do zmiany poziomu zatrudnienia osób ani rodzaju prowadzonej działalności mającej wpływ na poziom występowania zagrożeń i skutków wypadkowych. Będzie to przecież de facto ten sam zakład pracy, tyle że zorganizowany w trochę innej formie prawnej. Ale to nie forma prawna – tj. prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki kapitałowej, spółdzielni, fundacji czy spółki osobowej – ma i powinno mieć decydujące znaczenie dla oceny poziomu ryzyka danej działalności gospodarczej. A do tego przecież sprowadza się wysokość składki wypadkowej. Prawodawca stoi bowiem, i to słusznie, na stanowisku, że ryzyko zaistnienia wypadku jest zróżnicowane w zależności od tego, czy dana praca ma przykładowo charakter biurowy czy też jest związana np. z pracą na wysokości, w jakichś oparach chemicznych czy np. w warunkach zwiększonego zagrożenia życia i zdrowia pracowników. A co za tym idzie zróżnicowana, powinna być stopa składki wypadkowej w zależności od tego ryzyka i rodzaju prowadzonej działalności. Nie jest nią natomiast forma prawna, w jakiej prowadzimy działalność gospodarczą.

Powyższa zasada utrzymania wysokości stopy składki wypadkowej w sytuacji przejścia całości lub części zakładu pracy powinna mieć zastosowanie co do zasady w przypadku, gdy dotychczasowego pracodawcę obowiązywała zarówno wyższa niż standardowa, jak i niższa stopa niż ta określona dla nowo powstałych podmiotów. Wysokość ta jest bowiem pochodną rzeczywistego ryzyka występującego u pracodawcy i brak jest podstaw do modyfikacji tego ryzyka przez formę prawną prowadzonej działalności.