Z tego artykułu się dowiesz:
- Jakie propozycje zawiera projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów zawodowych?
- W jaki sposób ustawa planuje rozwiązać problem niestabilnych dochodów artystów?
- Jakie zmiany wprowadzono w najnowszej wersji projektu w zakresie dopłat i progu dochodowego?
- Kiedy przewidywane jest wejście w życie nowych przepisów?
Zakończyły się konsultacje społeczne przepisów, zgodnie z którymi rząd planuje dopłacać do składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne osobom posiadającym status artysty zawodowego, i mało zarabiającym
Chodzi o projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, który ma załatwić narastający od wielu lat problem tych ludzi, wynikający przede wszystkim z niedostosowania zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym do specyfiki prowadzonej przez nich działalności. Borykają się oni z niestabilnymi, nieregularnymi lub niewystarczającymi dochodami, co wpływa niekorzystnie na wysokość i częstotliwość opłacania przez nich składek do ZUS.
Co więcej, struktura zawieranych umów powoduje, że duża część artystów nie jest w ogóle ubezpieczona i w związku z tym nie może korzystać ze świadczeń: czy to publicznej służby zdrowia czy zasiłku związanego z chorobą i macierzyństwem.
Czytaj więcej
Czy zaległa wypłata powinna zostać wypłacona członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej, czy wejść do masy spadkowej.
Dopłaty do składek ZUS dla najbiedniejszych artystów. Próg dochodowy bez zmian
Odpowiedzią na te bolączki ma być projekt Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który wprowadza mechanizm dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne osobom posiadającym status artysty zawodowego. Skorzystają na tym ci o najniższych dochodach. W jaki sposób? Będą mieli prawo do otrzymania dopłaty celem uzupełnienia ich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Aby tak się stało, trzeba spełnić kilka warunków. Jeden z wymogów stanowi, że dochód osiągany przez wnioskodawcę w trzech poprzednich latach podatkowych nie może przewyższać średniorocznie 125 proc. 12-krotności miesięcznego wynagrodzenia minimalnego w roku złożenia wniosku. MF postulowało obniżenie tej wartości do poziomu 100 proc. minimalnego wynagrodzenia. Jak bowiem argumentowało, byłoby to odpowiednie, ponieważ ustawa jest skierowana do osób o najniższych dochodach. Ponadto wprowadzanie kolejnej wielkości do systemu ubezpieczeń społecznych powoduje jego skomplikowanie. Innego zdania jest resort kultury. W jego ocenie, obniżenie progu do 100 proc. minimalnego wynagrodzenia mogłoby znacząco ograniczyć dostęp do pomocy.
Nowy termin wejścia w życie przepisów
Są jednak sugestie, które resort rodziny wziął pod uwagę. Z najnowszej wersji wynika, że projekt uzupełniono w zakresie dopłat do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Emerytur Pomostowych (wcześniej była mowa jedynie o dopłatach do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne).
MSWiA miało z kolei wątpliwości odnośnie do katalogu osób, które będą mogły wystąpić z wnioskiem o przyznanie statusu artysty zawodowego (który w konsekwencji uprawnia do dopłat do składek). Chodzi o uzależnienie możliwości złożenia powyższego pisma przez cudzoziemca od warunku zamieszkiwania w Polsce z członkami rodziny. W najnowszej wersji projektu zrezygnowano z tego wymogu. W efekcie, wniosek będzie mógł złożyć m.in. cudzoziemiec mający miejsce zamieszkania na terytorium Polski i przebywający u nas na podstawie zezwolenia na pobyt stały, czasowy lub rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, a także obcokrajowiec korzystający z wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych lub posiadający status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą.
Czytaj więcej:
Rozwój sztucznej inteligencji spowodował, że zatrudnieni coraz częściej sięgają po własne narzędzia AI w pracy. Rodzi to nowe ryzyka, choćby dotycz...
Pro
Rządowe Centrum Legislacji zwracało natomiast uwagę na niedoprecyzowany charakter przesłanek przyznania statusu artysty zawodowego na okres 5 lat (dłuższy niż podstawowy trzyletni czas). Obiekcje dotyczyły zarówno wymogu posiadania „istotnego” dorobku artystycznego, jak i dawania rękojmi wykonywania zawodu artystycznego w przyszłości, która nie wiadomo, według jakich kryteriów miałaby być oceniana W najnowszej wersji resort kultury nie tylko podnosi (do 5 lat) podstawowy okres na jaki przyznawany jest status artysty zawodowego, ale też doprecyzowuje przesłanki jego wydłużenia (do 8 lat). Będzie to możliwe, jeżeli dana osoba posiada istotny dorobek artystyczny, wiążący się w szczególności z powszechnym uznaniem, otrzymanymi nagrodami i osiągnięciami w dziedzinie twórczości oraz daje rękojmię dalszego wykonywania zawodu w przyszłości, w szczególności deklarując zaangażowanie przez okres co najmniej kolejnych 24 miesięcy w aktywności z nim związane.
Już teraz projektodawcy zdają sobie też sprawę z tego, że ustalony pierwotnie termin wejścia w życie zmian na 1 stycznia 2026 będzie trudny do realizacji. Efekt? Określono, że ustawa wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Etap legislacyjny: Projekt przed przyjęciem przez rząd
