Firmy przygniótł graniczny szlaban. Nie mogą liczyć na pomoc państwa

Państwo nie przewidziało dotychczas pomocy dla pokrzywdzonych przedsiębiorców z pogranicza, tłumacząc się m.in. kłopotami z regułami pomocy publicznej.

Jednym z niewielu sposobów na utrzymanie dla mieszkańców wsi i miasteczek na wschód od Białegostoku był dotychczas handel i usługi związane z ruchem przez granicę. Bo przemysłu tu nie ma, a tereny w większości porasta Puszcza Knyszyńska. Daje wprawdzie zajęcie leśnikom, ale inni muszą dojeżdżać do Białegostoku albo żyć „z granicy”. Teraz to nierealne.

Gdy bowiem zamknięto przejścia w Kuźnicy i Bobrownikach, opustoszały drogi krajowe nr 19 i 65, prowadzące od tych przejść w głąb kraju. Zamarły też legalnie działające przy nich przedsiębiorstwa, w których goście zza wschodniej granicy zostawiali sporo pieniędzy. Chętnie kupowali też żywność, artykuły gospodarstwa domowego czy materiały budowlane.

– Rozumiem, że bezpieczeństwo kraju i granicy jest ważne, ale rząd jedną decyzją postawił nas na skraju bankructwa – mówi Agnieszka Lasota, od ponad 20 lat prowadząca w Bobrownikach sklep spożywczy. Dodaje, że w podobnej sytuacji znalazło się co najmniej kilkadziesiąt firm w tym rejonie, a pośrednio skutki odczuwają też firmy w głębi kraju.

Pogranicze bez wsparcia

Gdy we wrześniu 2021 r. w przygranicznych miejscowościach Podlasia rząd wprowadził stan wyjątkowy i zakazano wstępu osobom, które tam nie mieszkały, uchwalono specjalną ustawę o rekompensatach dla tamtejszych firm. Miały wyrównać straty wynikłe m.in. z zaniku ruchu turystycznego. Wypłaty tych świadczeń bywały jednak opóźnione i ograniczane.

Tym razem takich przepisów w ogóle nie wydano. Pokrzywdzeni przedsiębiorcy starali się zainteresować tym władze samorządowe i centralne, ale na razie bezskutecznie. Jedną z opcji byłoby rozszerzenie na nich szykowanego przez rząd programu tarcza dla pogranicza, obliczonego na wsparcie firm, które ucierpiały na stanie wyjątkowym. Niestety, Ministerstwo Rozwoju i Technologii uważa, że tarcza nie ochroni tych, którzy ucierpieli po stanie wyjątkowym.

„Zmiana zakresu podmiotowego Programu wiązałaby się m.in. z koniecznością zmiany przez Komisję Europejską decyzji notyfikującej. Działanie tego typu opóźniłoby przyjęcie Tarczy dla Pogranicza i tym samym cały proces przyznania wsparcia dla przedsiębiorców” – tłumaczy resort w odpowiedzi na pytanie „Rzeczpospolitej”. Dodaje, że tarcza jest skierowana wyłącznie do podmiotów z branży gastronomicznej, turystycznej, eventowej, działających wyłącznie na obszarze, na którym obowiązywał stan wyjątkowy i czasowy zakaz przebywania.

Czytaj więcej:

ABC Firmy Przedsiębiorcy z Podlasia bez pomocy rządu. Stanęli w obliczu bankructwa

Przedsiębiorcy z Podlasia stanęli w obliczu bankructwa po decyzjach rządu o zamknięciu granicy.

Pro

Rozwiązania sądowe i ustawowe

Jak zauważa białostocki radca prawny Wojciech Srocki z kancelarii Sroccy Adwokaci i Radcowie Prawni, teoretycznie można się starać o odszkodowanie od państwa na podstawie kodeksu cywilnego. Chodzi tu szczególnie o art. 417, przewidujący odszkodowanie od Skarbu Państwa za szkody wyrządzone działaniami organów państwowych.

– Niestety, ewentualne starania o takie świadczenia byłyby długotrwałe i wiązałyby się ze znacznymi kosztami sądowymi – przestrzega prawnik.

Jakie byłoby optymalne wyjście?