Spośród badanych fundacji najwięcej, bo 28 proc., zarejestrowano w województwie mazowieckim. Drugie pod tym względem jest województwo śląskie, gdzie działa 13 proc. spośród zarejestrowanych fundacji.
Przypomnijmy, że fundacja rodzinna jest – ogólnie mówiąc – sposobem na zachowanie majątku rodzinnego biznesu. Fundator wnosi bowiem do niej majątek, który może być zarządzany przez osobę nawet spoza rodziny, ale to właśnie członkowie rodziny bywają beneficjentami. Nie zawsze bowiem potencjalni spadkobiercy fundatora mają chęci i umiejętności do zarządzania rodzinnymi interesami.
Rozwiązanie dla samorządowców
Jedną z korzyści, jakie daje fundacja rodzinna, jest zwolnienie jej działalności z podatku dochodowego. Wprawdzie zakres działalności samej fundacji jest dość ograniczony (to np. wynajem nieruchomości), ale tak czy inaczej zwolnienie to bywa opłacalne. I to mimo ograniczeń, bo np. spółka córka fundacji nie może korzystać z reżimu podatkowego, zwanego estońskim CIT (zakładającego zwolnienie z podatku dochodowego tak długo, jak długo zyski są przeznaczane na inwestycje).
– Fundacje rodzinne to rozwiązanie, na które często decydują się przedsiębiorcy wciąż prowadzący biznes i niezamierzający się z niego jeszcze przez wiele lat wycofywać. Pozwala ono zabezpieczyć ten majątek przed nieprzemyślanymi decyzjami członków rodziny, podejmowanymi bez wiedzy biznesowej i doświadczenia – ocenia Paweł Tomczykowski, doradca podatkowy, partner zarządzający w kancelarii Tomczykowski Tomczykowska. Jego zdaniem o fundacji rodzinnej prawdopodobnie pomyślał już niejeden zwycięzca wyborów samorządowych, który dla przejrzystości swego działania chce się wycofać z bezpośredniego prowadzenia biznesu.
A czy fundacje nie bywają wehikułem do nadużyć? Jak wskazuje Paweł Tomczykowski, z reguły działalność fundacji jest przewidziana na wiele lat, zanim się oceni działalność tej czy owej fundacji, więc warto dać jej czas na działanie i weryfikację, jak sobie radzi z realizacją celów, do jakich została powołana. – Jeśli fundacja byłaby nadużywana do celów np. optymalizacji podatkowej, to organy skarbowe mają wiele narzędzi, w tym klauzulę ogólną obejścia prawa podatkowego, na zweryfikowanie i napiętnowanie takich nadużyć – ocenia ekspert.
Opinia dla „Rzeczpospolitej”
Maja Jabłońska, radca prawny w Kancelarii Prawnej Grant Thornton
Fundacja rodzinna nie musi być tylko narzędziem przekazywania firmy spadkobiercom. Może to być narzędzie sprawnego zarządzania rodzinnym biznesem, służące np. finansowemu zabezpieczeniu konkretnych osób, jeszcze za życia fundatora. Może tu chodzić o wypłatę stypendiów dla dzieci, środków na leczenie bliskich czy też zabezpieczenie finansowe osób żyjących w związkach partnerskich z fundatorami. Wielu przedsiębiorców dopiero po indywidualnych konsultacjach dotyczących ich konkretnej sytuacji odkrywa te możliwości. Jednak z rozmów z nimi wynika duża troska o to, by planowaniu takich przedsięwzięć na wiele lat towarzyszyła stałość prawa. Dlatego, choć rok funkcjonowania przepisów o fundacjach ujawnił kilka ich niedoskonałości, w tym co do dopuszczalnego zakresu prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak ewentualne nowelizacje tej ustawy nie powinny być dokonywane pochopnie.
