Staże są ważnym narzędziem ułatwiającym wejście na rynek pracy. To okazja do zdobycia niezbędnych umiejętności i praktycznego doświadczenia potrzebnego na początku kariery, a także nawiązania kontaktów zawodowych, co zwiększa szanse na zatrudnienie. Staże mogą również służyć jako środek wspierający powrót dorosłych na rynek pracy, będąc częścią procesu edukacyjnego w ramach formalnej edukacji i szkoleń.
Założenia dyrektywy
Celem dyrektywy ma być zapewnienie sprawiedliwych i przejrzystych warunków pracy, zwiększenie dostępności staży oraz zapobieganie nadużywaniu ich jako zamiennika regularnego zatrudnienia. Kluczowe zapisy obejmują zasadę niedyskryminacji, która ma gwarantować traktowanie stażystów na równi z pozostałymi pracownikami. Wyjątkiem są uzasadnione sytuacje, takie jak różnice w obowiązkach czy intensywności pracy.
Czytaj więcej:
Handel elektroniczny staje się przedmiotem intensywnych dyskusji w Brukseli w związku z napływem niezgodnych z unijnymi regulacjami produktów spoza...
Pro
Projekt dyrektywy przewiduje mechanizmy kontroli, które mają zapewnić przejrzystość w zakresie liczby stażystów, czasu trwania staży i warunków ich odbywania. Dodatkowo umożliwia przedstawicielom pracowników reprezentowanie stażystów w celu ochrony ich praw oraz tworzy kanały zgłaszania nieprawidłowości, co ma przeciwdziałać złym warunkom pracy.
Projekt dyrektywy rozszerza ochronę na wszystkich stażystów, niezależnie od ich statusu zatrudnienia. Zakłada godziwe wynagrodzenie oraz dostęp do ochrony socjalnej, w tym odpowiedniego ubezpieczenia, zgodnie z przepisami krajowymi. Nowe przepisy mają także promować mentorstwo, które zapewni indywidualne wsparcie dla stażystów, oraz równość w dostępie do staży poprzez działania skierowane do osób w trudnej sytuacji społecznej i osób z niepełnosprawnościami.
Wprowadzono również rekomendacje dotyczące pracy hybrydowej i zdalnej, dzięki którym stażyści mają otrzymać odpowiednie narzędzia do wykonywania obowiązków.
W założeniu dyrektywa ma wspierać młodych ludzi w płynnym wchodzeniu na rynek pracy oraz wspomagać firmy w przyciąganiu talentów, szczególnie w obliczu niedoborów umiejętności w UE. Obecnie w Unii odbywa się około 3,1 mln staży rocznie.
Obawy pracodawców
Europejskie organizacje biznesu zgłaszają wątpliwości wobec propozycji dyrektywy o stażach, wskazując na potencjalne problemy. Po pierwsze, zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, kwestie edukacji i prawa pracy leżą w kompetencjach państw członkowskich, a propozycja dyrektywy może naruszać tę zasadę, ignorując różnorodność narodowych systemów. Po drugie, brak jasnego rozróżnienia w projekcie dyrektywy między statusem stażysty a pracownika prowadzi do niepewności prawnej, co może szczególnie dotknąć małe i średnie przedsiębiorstwa. Dodatkowo, nowe wymogi administracyjne związane m.in z raportowaniem liczby i warunków staży mogą być kosztowne i czasochłonne, co zniechęci MŚP do ich organizowania, ograniczając jednocześnie szanse młodych ludzi na zdobycie doświadczenia zawodowego. Pracodawcy wskazują na sprzeczność między deklaracjami KE o redukcji obciążeń regulacyjnych o 25 proc. a zapisami dyrektywy wprowadzającymi nowe obowiązki sprawozdawcze dla firm.
Organizacje pracodawców proponują skupienie się na aktualizacji istniejącego już zalecenia Rady z 2014 roku, które określało 21 zasad jakości staży. Zdaniem przedsiębiorców takie podejście pozwoliłoby lepiej uwzględnić różnice w systemach narodowych i uniknąć nadmiernych regulacji na poziomie unijnym. Choć dyrektywa ma na celu poprawę jakości staży, budzi obawy co do jej skutków. Pracodawcy podkreślają, że kluczem do sukcesu jest równowaga między poprawą warunków pracy stażystów a zachowaniem elastyczności i dostępności ofert stażowych.
Dyskusje na forum unijnym trwają, a ostateczny kształt przepisów będzie zależał od stanowiska państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego. Węgierska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej przedstawiła kilka tekstów kompromisowych, które w porównaniu z propozycją Komisji zakładały zmniejszenie licznych wymagań, które nakłada dyrektywa.
Niektóre państwa chcą jednak dalszych negocjacji dotyczących zmian w tekście – prace mają być kontynuowane podczas polskiej prezydencji w Radzie UE.
Kinga Grafa – zastępczyni dyrektor generalnej ds. europejskich Konfederacji Lewiatan
Luana Żak – zastępczyni dyrektorki przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli
