VSME nie konkuruje z ESRS

CSRD ustanowiła obowiązek raportowania dla szerokiego kręgu dużych jednostek oraz spółek giełdowych, a szczegółowe wymogi ujawnień zostały określone w ESRS opracowanych przez EFRAG. Choć mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa (dalej: MŚP) pozostają poza bezpośrednim zakresem CSRD, w praktyce coraz częściej są pośrednio objęte wymaganiami informacyjnymi wynikającymi z łańcuchów wartości, relacji kredytowych i inwestycyjnych i odczuwają presję ze strony banków, inwestorów, kontrahentów i dużych klientów. Odpowiedzią na potrzeby informacyjne w odniesieniu do mniejszych nienotowanych przedsiębiorstw jest Standard Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw nienotowanych na giełdzie (Voluntary Sustainability Reporting Standard for nonlisted SMEs, dalej: standard VSME) opracowany przez EFRAG jako dobrowolny standard raportowania zrównoważonego rozwoju dla podmiotów nieobjętych CSRD.

Cel i zakres standardu

Celem standardu VSME jest wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w prezentowaniu rzetelnych, porównywalnych i zrozumiałych informacji dotyczących wpływu ich działalności na środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny (ESG). Standard ma przede wszystkim ułatwiać MŚP spełnianie oczekiwań informacyjnych interesariuszy zewnętrznych, takich jak banki czy inwestorzy, ale jednocześnie wspierać zarządzanie ryzykami i szansami zrównoważonego rozwoju w mniejszych organizacjach.

Standard VSME ma charakter dobrowolny i jest skierowany do przedsiębiorstw, których papiery wartościowe nie są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym w Unii. Jest on przeznaczony dla mikrojednostek oraz małych i średnich podmiotów zgodnie z definicjami zawartymi w dyrektywach UE.

Zasady raportowania

Standard VSME określa podstawowe zasady, którymi powinien kierować się podmiot przygotowujący raport zrównoważonego rozwoju. Informacje ujawniane w raporcie powinny być wierne, porównywalne w czasie, zrozumiałe, możliwe do weryfikacji oraz adekwatne do okoliczności działalności jednostki. Raport powinien koncentrować się zarówno na rzeczywistych i potencjalnych wpływach przedsiębiorstwa na społeczeństwo i środowisko, jak i na tym, w jaki sposób kwestie środowiskowe i społeczne wpływają na jego sytuację finansową w krótkim, średnim i długim okresie.

Raport sporządza się co do zasady corocznie i w sposób spójny z okresem sprawozdawczości finansowej. Może on stanowić część sprawozdania z działalności lub odrębny dokument, przy czym dopuszczalne jest stosowanie odnośników do innych publicznie dostępnych informacji.

Struktura standardu VSME opiera się na dwóch modułach: Module Podstawowym (Basic Module) oraz Module Rozszerzonym (Comprehensive Module). Moduł podstawowy stanowi minimalny zakres ujawnień i powinien być stosowany przez wszystkie jednostki korzystające ze standardu. Obejmuje on m.in. informacje ogólne o jednostce, podstawy sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, polityki i praktyki zrównoważonego rozwoju oraz zestaw kluczowych wskaźników środowiskowych, społecznych i dotyczących ładu korporacyjnego. Moduł rozszerzony (kompleksowy) przeznaczony jest dla jednostek, wobec których interesariusze, w szczególności banki, inwestorzy czy duże podmioty z łańcucha wartości, zgłaszają większe oczekiwania informacyjne. Zawiera on bardziej szczegółowe dane dotyczące strategii, celów redukcji emisji gazów cieplarnianych, ryzyk klimatycznych, zagadnień związanych z prawami człowieka czy struktury zarządzania. Zastosowanie modułu rozszerzonego jest możliwe wyłącznie po wdrożeniu modułu podstawowego.

VSME jest autonomicznym standardem, którego zakres ujawnień jest ograniczony do danych najczęściej oczekiwanych przez banki, inwestorów oraz klientów korporacyjnych raportujących zgodnie z CSRD.

Porównanie VSME z ESRS

VSME pozostaje koncepcyjnie spójny z architekturą ESRS. Odzwierciedla on podstawowe założenia raportowania ESG, takie jak:

- koncentracja na wpływach, ryzykach i szansach;

- podejście horyzontów czasowych (krótki, średni i długi termin);

- spójność informacji niefinansowych z danymi finansowymi;

- nacisk na mierzalność i porównywalność danych.

Podstawową różnicą między standardami raportowania jest to, że VSME nie wymaga przeprowadzania pełnej analizy podwójnej istotności, która stanowi fundament ESRS. Jest to kluczowe uproszczenie, dostosowane do ograniczonych zasobów MŚP, a zarazem jeden z powodów, dla których VSME nie może być uznany za standard zgodny z CSRD, lecz jedynie za standard wspierający.

Podobnie jak ESRS VSME dzieli ujawnienia na trzy obszary: środowisko (E), społeczeństwo (S) oraz z zakresu ładu korporacyjnego (G). Moduł rozszerzony (kompleksowy) można traktować jako funkcjonalny odpowiednik bardziej zaawansowanych ujawnień zgodnie z ESRS, takich jak opisy strategii, cele redukcji emisji gazów cieplarnianych czy ryzyka klimatyczne, jednak przy zachowaniu znacznie niższego poziomu szczegółowości.

Znaczenie VSME

Z perspektywy ogromnej wagi, jaka jest obecnie przykładana do działań w sposób zrównoważony, i sprawozdawczości ESG standard VSME pełni trzy istotne funkcje. Po pierwsze, umożliwia MŚP udostępnianie danych dotyczących zrównoważonego rozwoju w sposób ustandaryzowany i porównywalny, co ogranicza problem związany z różnorodnymi, powielającymi się i niespójnymi zapytaniami ze strony różnych interesariuszy objętych CSRD. Po drugie, wspiera budowanie zdolności organizacyjnych w zakresie zarządzania zrównoważonym rozwojem, stanowiąc etap przygotowawczy do ewentualnego przyszłego objęcia obowiązkiem raportowania zgodnie z ESRS. Po trzecie, wzmacnia integrację MŚP z europejskim systemem zrównoważonego finansowania, bez formalnego rozszerzania zakresu CSRD. Standard VSME nie konkuruje z ESRS ani nie zastępuje raportowania zgodnego z CSRD.

Zdaniem autorki

Standard VSME może być postrzegany jako pomost pomiędzy brakiem formalnych obowiązków raportowych a rosnącymi wymaganiami rynku w zakresie ESG. Dla MŚP stanowi on narzędzie umożliwiające stopniowe budowanie kompetencji raportowych, zwiększenie transparentności oraz poprawę relacji z finansującymi i partnerami biznesowymi. Jednocześnie standard ten pozwala zachować rozsądny poziom obciążeń administracyjnych, dostosowany do skali działalności przedsiębiorstwa.

autorka: Edyta Kalińska biegła rewidentka, partnerka zarządzająca Działem Rewizji Finansowej, członkini Zarządu BDO