Brak dziedziczności prawa do lokalu socjalnego – zarządca odzyska lokal

Gminy (miasta) obowiązane są tworzyć warunki do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych ich mieszkańców. Należy to do ich tak zwanych zadań własnych. Gmina wykonuje to zadanie m.in. poprzez gospodarowanie zasobem mieszkaniowym – czyli lokalami będącymi jej własnością oraz najczęściej zarządzanymi przez właściwą jednostkę. W zasobie mieszkaniowym wyodrębnia się lokale socjalne, które oddawane są w najem na szczególnych zasadach dla szczególnie potrzebujących, na preferencyjnych warunkach. Umową najmu socjalnego lokalu jest umowa najmu lokalu nadającego się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, którego powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż 5 m2, a w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego 10 m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie. Najem socjalny ma zatem, jak wskazuje na to nazwa, funkcję wsparcia dla osób ubogich, które są dysfunkcyjne w zakresie zapewnienia sobie miejsca do zamieszkania w warunkach komercyjnych. Może to być, ale nie musi lokal o gorszym standardzie oraz powierzchni. W praktyce, zwłaszcza w dużych miastach, nierzadko lokale te nie odbiegają istotnie standardem od innych lokali, a biorąc pod uwagę bardzo ograniczone koszty najmu, stanowią atrakcyjną formę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Z zasady lokale takie powinny być przyznawane osobom potrzebującym. Oprócz właściwego trybu samorządowego uzyskania prawa do takiego lokalu decyzję o prawie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego może podjąć sąd rozpoznający sprawę o eksmisję przy okazji wydawania wyroku nakazującego opuszczenie lokalu, kierując się szczególnymi względami socjalnymi. Osoby, które otrzymują takie lokale, zapraszają i udostępniają mieszkanie innym osobom bliskim, bez uzyskania zgody właściciela. Bardzo często lokale te zamieszkiwane są również po śmierci uprawnionego przez te osoby, które odmawiają ich opuszczenia, co sprawia, że konieczna jest ich sądowa eksmisja. Nierzadko osoby te starają się wywodzić własne prawo do umowy najmu, twierdząc, że nabyły prawo do umowy po zmarłym bliskim współlokatorze.