Pracownik zwalniany z przyczyn niedotyczących pracowników na podstawie ustawy z 13 marca 2003 o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.) ma prawo, po spełnieniu określonych w niej warunków, do odprawy pieniężnej.
Jeśli zdecyduje się odwołać od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu, kwestionując przyczynę wskazaną w wymówieniu, a w trakcie postępowania sądowego okaże się, że ta przyczyna była pozorna, to sąd pracy – stosownie do żądania pracownika – orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę uległa już rozwiązaniu – o przywróceniu pracownika do pracy albo o odszkodowaniu (art. 45 kodeksu pracy).
Brak podstaw wypłaty
Niezależnie jakie będzie orzeczenie, pracownik jest zobowiązany zwrócić wypłaconą odprawę z tytułu zwolnień grupowych. Faktycznie nie było bowiem podstaw do stosowania w tym wypadku przepisów ustawy dotyczących odprawy. Z przepisów tych wynika bowiem, że odprawa przysługuje pracownikowi tylko w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach zwolnienia grupowego (albo indywidualnego dokonanego wyłącznie z przyczyn niedotyczących pracownika).
Stanowisko takie zostało potwierdzone w orzecznictwie sądowym. W wyroku z 5 listopada 2007 (II PK 29/07) Sąd Najwyższy stwierdził, że skutkiem ustalenia w toku procesu sądowego braku przyczyn niedotyczących pracownika, które uzasadniałyby wypowiedzenie umowy o pracę, musi być uznanie bezpodstawności wypłaty odprawy pieniężnej.
Świadczenie to przysługuje tylko wówczas, gdy rozwiązanie umowy o pracę następuje właśnie z tych przyczyn. W konsekwencji wyrok sądu nakazujący przywrócenie do pracy (albo stosowne odszkodowanie) przesądza o konieczności zakwalifikowania wypłaconej pracownikowi odprawy jako świadczenia nienależnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.
