Obowiązek wypłaty finansowych odszkodowań dotyczy firm, które zatrudniają co najmniej 20 pracowników, a przez to są objęte ustawą z 13 marca 2003 o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm., dalej ustawa o zwolnieniach grupowych).
Ustalając liczbę pracowników, bierzemy pod uwagę wszystkich zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru czy spółdzielczej umowy o pracę, w tym też pracowników młodocianych, bez względu na wymiar etatu. Pieniądze z odprawy przysługują wtedy, gdy dochodzi do zakończenia współpracy z pracownikiem z przyczyn jego niedotyczących.
Powody te to np. trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa (kłopoty ze sprzedażą, brak zleceń), zmiany technologiczne (np. automatyzacja produkcji) bądź organizacyjne (np. likwidacja części oddziałów).
Rekompensata za utratę pracy może się należeć zarówno przy małej, jak i dużej skali zwolnień (tzw. tryb grupowy). Nie ma znaczenia, czy z pracy odejdzie tylko jeden zatrudniony. Decydujące są odpowiedni stan posiadania załogi (czyli minimum 20-osobowy) i powody rozstania z personelem.
Tymi mogą być wszelkie okoliczności, które są niejako „poza pracownikiem”, czyli takie, na które nie ma on bezpośredniego wpływu i które pozostają bez związku z jego zachowaniami i predyspozycjami.
