Obowiązek wskazywania beneficjentów rzeczywistych nałożono więc na prawie wszystkie zorganizowane podmioty uczestniczące w obrocie prawnym, nie wyłączając organizacji pozarządowych. Ma to dla nich szczególne znaczenie, m.in. ze względu na dotkliwe kary, które grożą za nieujawnienie w rejestrze lub ujawnienie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym.
Zgodnie z przepisami przejściowymi, termin na zgłoszenie beneficjentów rzeczywistych przez podmioty wpisane do KRS przed 31 października 2021 r., których obowiązek zgłoszenia powstał wraz z wejściem w życie nowelizacji, upływa 31 stycznia 2022 r. Przywileju w postaci trzymiesięcznego okresu na dokonanie zgłoszenia do CRBR nie mają natomiast podmioty powstałe już po wejściu w życie nowelizacji. Stosuje się wobec nich terminy ogólne wynikające z ustawy AML, zgodnie z którymi zgłoszeń należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia wpisu tych podmiotów do Krajowego Rejestru Sądowego.
Niezmiennie zgłoszenia do rejestru dokonuje osoba ustawowo uprawniona do reprezentacji podmiotu. Jednocześnie, nowelizacja wprowadziła obowiązek podania danych identyfikacyjnych przez zgłaszającego w postaci imienia i nazwiska, obywatelstwa, państwa zamieszkania, numeru PESEL (albo daty urodzenia – w przypadku nieposiadania PESELu) oraz funkcji uprawniającej do dokonania zgłoszenia. Wyszczegółowiono również konieczność wskazania wszystkich obywatelstw posiadanych przez beneficjenta rzeczywistego, a nie tylko jednego z nich. Spółki, które przed 31 października br. zgłosiły beneficjenta rzeczywistego posiadającego więcej niż jedno obywatelstwo, mają obowiązek wskazać jego dodatkowe obywatelstwa, niezgłoszone uprzednio do CRBR, w terminie do 30 kwietnia 2022 r.
Aktualizacja danych
Ustawa AML już przed nowelizacją wymagała od podmiotów zobowiązanych nie tylko zgłaszania beneficjentów rzeczywistych, ale także aktualizacji danych. Wskazywała jednak ogólnie, że w przypadku zmiany przekazanych informacji, należy je zgłosić w terminie siedmiu dni. Nowelizacja precyzyjniej określa ten termin, wskazując że dane należy zaktualizować w terminie siedmiu dni od ich zmiany w KRS, a w przypadku zmian, dla których skuteczności nie jest wymagany wpis do KRS, w terminie siedmiu dni od dnia ich dokonania. Należy pochwalić ustawodawcę za dostrzeżenie i wyjaśnienie wątpliwości interpretacyjnych w tym zakresie.
Jeszcze więcej trudności w wykładni i stosowaniu w praktyce sprawiał przepis dotyczący kary pieniężnej w brzmieniu sprzed nowelizacji. Stanowił bowiem, że spółki, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości 1 mln zł. Biorąc pod uwagę dosłowne brzmienie przepisu i zasadę określoności sankcji karnej (administracyjnej), wydawać się może, że karze podlegało jedynie niewywiązanie się z obowiązku zgłoszenia informacji, a nie jej aktualizacji. Zagadnienie jest o tyle istotne, że z pewnością niezaktualizowanie danych przez podmiot zdarza się częściej, niż zaniechanie dokonania zgłoszenia. Dostrzegając ten problem, w nowych przepisach ustawodawca uściślił, że karze podlega nie tylko brak zgłoszenia, ale również podanie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym oraz niezaktualizowanie ich. Tym samym, w obowiązującym stanie prawnym nie ma już wątpliwości, że karze podlega również zaniechanie poinformowania o zmianie danych. Natomiast pytanie, czy spółki, które nie zaktualizowały danych jeszcze przed nowelizacją, popełniły czyn zagrożony karą, pozostaje otwarte. Zalecane jest, aby zrobiły to jak najszybciej.
Podkreślenia wymaga wprowadzenie przez ustawę AML kary pieniężnej w wysokości do 1 mln zł, o której była mowa wyżej. W stanie prawnym obowiązującym od końca października br. zagrożony był nią podmiot, który nie dopełnił obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji informacji lub podał informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Mając na uwadze możliwość tak dotkliwego ukarania, priorytetem podmiotów zobowiązanych przez ustawę powinno być zachowanie szczególnej staranności przy zgłaszaniu beneficjentów rzeczywistych i aktualizowaniu danych.
