Amortyzacja budynków i lokali mieszkalnych możliwa tylko do końca roku

Stosownie do art. 22a ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT i art. 16a ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, amortyzacji podlegają środki trwałe. Są to stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością – o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu.

Środki trwałe

Inne środki trwałe, które podlegają amortyzacji niezależnie od przewidywanego okresu ich używania, to:

- budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie (zob. art. 22a ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT i art. 16a ust. 2 pkt 1 ustawy o CIT),

- składniki majątku wymienione w art. 22a ust. 1 ustawy o PIT i art. 16a ust. 1 ustawy o PIT (m.in. budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością), niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy leasingu, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników – jeżeli odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający (zob. art. 22a ust. 2 pkt 3 ustawy o PIT i art. 16a ust. 2 pkt 3 ustawy o CIT).

Czytaj więcej:

Podatki

Można wycofać mieszkania z firmy i wynajmować prywatnie

Przedsiębiorca może zrezygnować z roz...

Pro

Bez amortyzacji

Polski Ład zlikwidował z dniem 1 stycznia 2022 r. możliwość amortyzacji budynków i lokali mieszkalnych. Dotyczy to zarówno budynków i lokali mieszkalnych uznawanych za środki trwałe (zob. art. 22a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o PIT, a także art. 16a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o CIT), jak i za wartości niematerialne i prawne (zob. art. 22b ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o PIT oraz art. 16b ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o CIT).

Przypomnijmy, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2021 r., amortyzacji podlegają także wartości niematerialne i prawne, czyli nabyte od innego podmiotu, nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:

- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego (zob. art. 22b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT i art. 16b ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT),

- prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej (zob. art. 22b ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT i art. 16b ust. 1 pkt 3)

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu.

Z dniem 1 stycznia 2022 r. nowe brzmienie otrzyma art. 22c pkt 2 ustawy o PIT, a w art. 16c ust. 2 ustawy o CIT został dodany pkt 2a.

I tak, zgodnie ze zmienionym art. 22c pkt 2 ustawy o PIT, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r., amortyzacji nie podlegają budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy – zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 22c pkt 2 ustawy o PIT, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r., amortyzacji nie podlegają budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami lub lokale mieszkalne, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy, jeżeli podatnik nie podejmie decyzji o ich amortyzowaniu.

Oznaczało to, że w przypadku budynków i lokali mieszkalnych, to podatnik PIT podejmuje decyzję, czy będą one podlegały amortyzacji, czy nie.

Zatem od 1 stycznia 2022 r. z mocy prawa, a nie na podstawie decyzji podatnika PIT, budynki mieszkalne, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej – nie będą już podlegać amortyzacji, pomimo że nadal stanowią środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne.

Z kolei, na podstawie art. 16c pkt 2 ustawy o CIT, jedynie budynki, lokale, budowle i urządzenia zaliczane do spółdzielczych zasobów mieszkaniowych lub służące działalności społeczno-wychowawczej prowadzonej przez spółdzielnie mieszkaniowe nie podlegają amortyzacji. Pozostali podatnicy (np. prowadzący działalność w zakresie wynajmu lokali mieszkalnych lub posiadający mieszkania dla pracowników), mogą amortyzować posiadane budynki i lokale mieszkalne.

Natomiast zgodnie z dodanym od 1 stycznia 2022 r. pkt 2a w art. 16c ustawy o CIT, amortyzacji nie podlegają budynki mieszkalne, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej – zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi.

Od 1 stycznia 2022 r. amortyzacji nie podlegają zatem nie tylko budynki, lokale, budowle i urządzenia zaliczane do spółdzielczych zasobów mieszkaniowych lub służących działalności społeczno-wychowawczej prowadzonej przez spółdzielnie mieszkaniowe (art. 16c pkt 2 ustawy o CIT nie będzie uchylony od 1 stycznia 2022 r.), ale wszystkie budynki mieszkalne, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, pomimo że nadal stanowią środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne.

W związku z tym, że od 1 stycznia 2022 r. nie podlegają amortyzacji spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa te zostały usunięte z katalogu wartości niematerialnych i prawnych, poprzez uchylenie art. 22b ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o PIT oraz art. 16b ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o CIT.

Zatem od 1 stycznia 2022 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej będzie wartością niematerialną i prawną, ale będą to wartości niematerialne i prawne nie podlegającą amortyzacji z mocy prawa.

Regulacje przejściowe

Jednakże, na podstawie przepisu przejściowego zawartego w art. 71 ust. 2 Polskiego Ładu, podatnicy PIT i podatnicy CIT mogą, nie dłużej niż do 31 grudnia 2022 r., zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub prawem do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nabytych lub wytworzonych przed 1 stycznia 2022 r.

Jak wskazał dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 21 września 2022 r. (0112-KDIL2-2.4011. 592.2022.1.AA) (…) Tym samym – na podstawie przepisu przejściowego – który jest przepisem szczególnym, podatnicy jeszcze przez rok (2022) będą stosować przepisy dotyczące amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obowiązujące na dzień 31 grudnia 2021 r., w odniesieniu do budynków i lokali mieszkalnych nabytych lub wytworzonych przed 1 stycznia 2022 r. Innymi słowy – na podstawie przepisu przejściowego – podatnicy będą mogli do końca 2022 r. zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od budynków i lokali mieszkalnych nabytych lub wytworzonych przed 1 stycznia 2022 r. (…) Reasumując – w roku 2023 i w latach następnych nie będzie miał Pan możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od lokalu mieszkalnego nabytego, wynajętego i wprowadzonego do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przed 1 stycznia 2022 r. (…).

Przykład

X. Spółka z o.o. prowadzi działalność w zakresie wynajmu lokali, w tym lokali mieszkalnych. Na dzień 31 grudnia 2021 r. w ewidencji środków trwałych spółki znajdują się trzy lokale mieszkalne (odrębna własność lokali) i jedno spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Do 31 grudnia 2021 r. spółka dokonywała od nich odpisów amortyzacyjnych. Na podstawie przepisu przejściowego spółka będzie mogła nadal dokonywać od nich odpisów amortyzacyjnych, ale możliwość ta ustanie 1 stycznia 2023 r. Załóżmy, że 11 stycznia 2022 r. spółka X nabyła kolejny lokal mieszkalny (odrębna własność lokalu), w celu wykorzystywania go w świadczonych usługach najmu. Nabyty lokal będzie stanowił dla spółki środek trwały, ale nie będzie podlegał amortyzacji. Spółka nie będzie mogła od niego dokonywać odpisów amortyzacyjnych.

Zatem, począwszy od 1 stycznia 2023 r. budynki i lokale mieszkalne, a także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nie będzie podlegać amortyzacji.

Na marginesie należy wskazać, że zgodnie z art. 22n ust. 3 pkt 1 ustawy o PIT, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r., nie podlegają objęciu ewidencją budynki mieszkalne, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, grunty lub prawo użytkowania wieczystego gruntu, związane z tym budynkiem lub lokalem, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.

Amortyzacji nie podlegają grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów – zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi (art. 22c pkt 1 ustawy o PIT).