Chodzi o interpretację indywidualną dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28 lipca 2023 r. (0114-KDIP4-3.4012.272.2023. 3.DS).

Tematyka związana z fundacją rodzinną jako podatnikiem VAT nie jest taka jednoznaczna jakby mogła się wydawać, co potwierdza fakt złożenia stosownego wniosku o wydanie interpretacji. Mianowicie, w pierwszej kolejności należy podnieść, że ustawa o fundacji rodzinnej nie odwołuje się bezpośrednio do ustawy o podatku od towarów i usług, tak jak odwołuje się np. do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Konsekwencją tego jest sytuacja, że fundacja rodzinna nie jest z delegacji ustawowej podatnikiem VAT. Niemniej jednak, w określonych okolicznościach fundacja rodzinna będzie podatnikiem VAT, a decydować o tym będzie charakter podejmowanych działalności przed fundację rodzinną. Natomiast ocena czy działalność fundacji rodzinnej podlega skutkom podatkowym co do podatku VAT, powinna być każdorazowo analizowana na podstawie art. 15 ustawy o VAT oraz unijnej dyrektywy VAT. Co istotne, bycie czynnym podatnikiem VAT daje możliwość prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT.

Stan faktyczny

Wnioskujący o interpretacje, planując przeprowadzić wraz z małżonką proces sukcesyjny swojego majątku, powzięli zamiar utworzenia fundacji rodzinnej na podstawie ustawy z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej. Mając na celu stworzenie optymalnych warunków prawnych i gospodarczych do zachowania aktywów dla potrzeb rodziny, fundacja rodzinna w założeniu prowadzić ma działalność gospodarczą w zakresie określonym art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna będzie prowadzić więc działalność w zakresie:

1. zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;

2. najmu, dzierżawy lub udostępnienia mienia do korzystania na innej podstawie;

3. przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;

4. nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;

5. udzielania pożyczek:

a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,

b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,

c) beneficjentom;

6. obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;

7. produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50 proc.tego produktu;

8. gospodarki leśnej.

Zdaniem wnioskodawcy, dla tak zarysowanego zakresu wykonywanej działalności gospodarczej, tj. właściwego względem art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, w sytuacji, gdy dokonywane czynności, a zwłaszcza zbywanie mienia przez fundację rodzinną będzie miało charakter ciągły i będzie dokonywane dla celów zarobkowych, to w powyższym zakresie fundacja rodzinna powinna być uznana za podatnika VAT.

Stanowisko fiskusa

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyznał rację temu stanowisku, wskazując na ustawową regułę, gdzie dostawa towarów bądź świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika VAT, działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.

W sytuacji wykonywania więc przez fundacje rodzinną czynności wpisujących się w definicję dostawy towarów czy świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT (w tym również w zakresie zbywania mienia fundacji) – gdy fundacja rodzinna będzie dokonywała tych czynności w sposób ciągły dla celów zarobkowych, bez względu na cel czy rezultat tej działalności – będzie ona uznana za podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT.

Piotr Aleksiejuk radca prawny Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy

Baltazar Witek asystent prawny Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy