Polska Strefa Inwestycji ma doprowadzić do powstania inwestycji na terenie całego kraju, jednak różnicuje on poszczególne regiony Polski i można gołym okiem zauważyć, że w ramach PSI najbardziej promowane są tereny mniej rozwinięte. Program ten stanowi bowiem pomoc regionalną, która w swym założeniu ma sprzyjać równomiernemu rozwojowi gospodarczemu kraju, dając większe szanse obszarom dotychczas pomijanym przez inwestorów.

Ogólna charakterystyka

Program PSI uregulowany został w ustawie z 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (dalej: ustawa o wspieraniu nowych inwestycji) oraz w rozporządzeniach wykonawczych do niej. Ratio legis, jakie przyświecało ustawodawcy przy wprowadzeniu w życie tego programu, było m.in. pobudzenie rozwoju przemysłu na najbardziej wykluczonych obszarach gospodarczych i stworzenie tym samym nowych miejsc pracy poprzez zastosowanie zwolnień w podatku dochodowym dla przedsiębiorców decydujących się na inwestycje w ramach Polskiej Strefy Inwestycji. Program ten działa na podobnych zasadach co specjalne strefy ekonomiczne (dalej: SSE) i ma na celu ich stopniowe zastąpienie, gdyż działalność stref zakończy się wraz z upływem 2026 roku. Obecnie przedsiębiorcy nie mają już możliwości uzyskania nowych zezwoleń uprawniających do prowadzenia działalności gospodarczej na terenach SSE.

Czytaj więcej:

Opłaty za gotowość produkcyjną są objęte zwolnieniem strefowym
Podatki, Księgowość i Rachunkowość Opłaty za gotowość produkcyjną są objęte zwolnieniem strefowym

Pro

Podobnie jak miało to miejsce w przypadku SSE, wsparcie w ramach programu PSI polega na zastosowaniu zwolnień od PIT oraz CIT dla przedsiębiorców realizujących określone inwestycje. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji wsparcie na realizację nowej inwestycji jest udzielane w formie zwolnienia od podatku dochodowego, na zasadach określonych odpowiednio w przepisach. Wsparcie obejmuje swym zakresem nowe inwestycje, przez które – zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji – należy rozumieć inwestycję w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z założeniem nowego zakładu, zwiększeniem zdolności produkcyjnej istniejącego zakładu, dywersyfikacją produkcji zakładu przez wprowadzenie produktów uprzednio nieprodukowanych w zakładzie lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącego zakładu lub nabycie aktywów należących do zakładu, który został zamknięty lub zostałby zamknięty, gdyby zakup nie nastąpił, przy czym aktywa nabywane są przez przedsiębiorcę niezwiązanego ze sprzedawcą i wyklucza się samo nabycie akcji lub udziałów przedsiębiorstwa.

Podobieństwa i podstawowe różnice

Podstawowe założenie, które przyświecało inwestowaniu na terenach SSE, czyli wsparcie dla przedsiębiorców prowadzących inwestycje poprzez zastosowanie preferencyjnych rozwiązań podatkowych, pozostało niezmienione w przypadku programu PSI. Jako podstawową różnicę pomiędzy SSE a programem PSI należy jednak wskazać, że specjalne strefy ekonomiczne stanowią w praktyce wyodrębnione administracyjnie obszary na terytorium Polski. Zgodnie z art. 2 ustawy z 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (dalej: ustawa o SSE) specjalną strefą ekonomiczną jest wyodrębniona zgodnie z przepisami ustawy, niezamieszkała część terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na której terenie może być prowadzona działalność gospodarcza na zasadach określonych ustawą. Obecnie na terytorium Polski istnieje 14 takich stref. Ich działanie normują rozporządzenia wykonawcze do ustawy o SSE. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy o SSE Rada Ministrów ustanawia strefę w drodze rozporządzenia. Wśród istniejących stref należy wymienić np. Specjalną Strefę Ekonomiczną Euro-Park Mielec, która została ustanowiona w 1995 roku i jest najdłużej funkcjonującą SSE w Polsce. Równolegle natomiast ustawa o wspieraniu nowych inwestycji nie wyznacza zasięgu terytorialnego (obszaru geograficznego), w obrębie którego przedsiębiorcom udzielane jest wsparcie w ramach programu PSI, co stanowi zasadniczą różnicę w stosunku do specjalnych stref ekonomicznych.

Prowadzenie działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej było możliwe po uzyskaniu zezwolenia, o którym mowa w art. 16 ustawy o SSE. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu podstawą do korzystania z pomocy publicznej, udzielanej zgodnie z ustawą, jest zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie danej SSE uprawniające do korzystania z pomocy publicznej (zezwolenie). Natomiast art. 13 ust. 1 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji stanowi, że wsparcie udzielane jest przedsiębiorcy realizującemu nową inwestycję, w drodze decyzji (decyzja o wsparciu). Znamienne dla programu PSI jest zatem uzyskanie przez przedsiębiorcę planującego inwestycję decyzji o wsparciu, która stanowi swego rodzaju odzwierciedlenie zezwolenia. Zgodnie z treścią rozporządzeń wykonawczych do ustawy o wspieraniu nowych inwestycji decyzję o wsparciu wydaje zarządzający specjalną strefą ekonomiczną.

Kolejną różnicą między SSE a programem PSI są warunki uzyskania wsparcia. Wprowadzono kryteria ilościowe i jakościowe przyznawania decyzji o wsparciu, których nie przewidywały przepisy dotyczące specjalnych stref ekonomicznych. Ustawa o wspieraniu nowych inwestycji w art. 14 ust. 1 przewiduje obowiązek spełnienia przez przedsiębiorców ubiegających się o wydanie decyzji o wsparciu kryteriów ilościowych i jakościowych określonych szczegółowo w treści rozporządzenia Rady Ministrów z 27 grudnia 2022 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej niektórym przedsiębiorcom na realizację nowych inwestycji (dalej: rozporządzenie), o czym szerzej jest mowa w dalszej części tego artykułu.

Warunki ogólne przystąpienia

Zgodnie z art. 4 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji zwolnienie od podatku dochodowego, na zasadach określonych odpowiednio w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych albo w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi pomoc regionalną, przy czym wielkość tej pomocy publicznej nie może przekroczyć jej maksymalnej dopuszczalnej wielkości określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 63b ustawy o PIT oraz art. 17 ust. 1 pkt 34a ustawy o CIT wolne od podatku dochodowego są dochody podatników z działalności gospodarczej osiągnięte z realizacji nowej inwestycji określonej w decyzji o wsparciu, o której mowa w ustawie o wspieraniu nowych inwestycji, i uzyskane na terenie określonym w tej decyzji o wsparciu. Należy przy tym podkreślić, że wielkość pomocy publicznej udzielanej w formie tego zwolnienia nie może przekroczyć wielkości pomocy publicznej dla przedsiębiorcy, dopuszczalnej dla obszarów kwalifikujących się do uzyskania pomocy w największej wysokości, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Jeżeli chodzi o przywołane już wcześniej kryteria ilościowe i jakościowe, to należy wskazać, że w przypadku kryteriów ilościowych podmiot ubiegający się o uzyskanie decyzji o wsparciu musi ponieść odpowiednie koszty kwalifikowane. Ich wysokość w sposób szczegółowy opisana została w treści § 4 rozporządzenia i jest uzależniona od wysokości stopy bezrobocia w powiecie, w którym realizowana jest inwestycja. Natomiast w przypadku kryterium jakościowego określonego w § 3 rozporządzenia konieczne jest spełnienie wymagań określonych w tabelach nr 1 i 2 rozporządzenia i uzyskanie odpowiedniej liczby punktów, które pozwolą uznać kryterium jakościowe za spełnione. W myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia za spełnienie przez przedsiębiorcę realizującego nową inwestycję w danym sektorze uznaje się uzyskanie łącznie nie mniej niż sześciu punktów, ale nie mniej niż jeden punkt za każde z kryteriów.

Wśród kryterium jakościowego należy wymienić kryterium zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz kryterium zrównoważonego rozwoju społecznego. W przypadku nowej inwestycji zlokalizowanej na terenach, w których zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, maksymalna intensywność pomocy regionalnej wynosi odpowiednio 40 proc., a za spełnienie kryteriów uznaje się uzyskanie przez przedsiębiorcę realizującego nową inwestycję w danym sektorze łącznie nie mniej niż pięciu punktów bądź 50 proc., a za spełnienie kryteriów uznaje się uzyskanie przez przedsiębiorcę realizującego nową inwestycję w danym sektorze łącznie nie mniej niż czterech punktów, ale w obu przypadkach nie mniej niż jeden punkt za każde z kryteriów.

Artykuł 13 ust. 3 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji stanowi z kolei, że decyzję o wsparciu wydaje się na czas oznaczony, nie krótszy niż 10 lat i nie dłuższy niż 15 lat. Okres, na który jest wydawana decyzja o wsparciu, uzależnia się od intensywności pomocy publicznej ustalonej dla danego obszaru. Dodatkowo, jeżeli w dniu wydania decyzji o wsparciu powierzchnia terenu, na którym ma być zlokalizowana nowa inwestycja, jest położona co najmniej w 51 proc. w granicach specjalnej strefy ekonomicznej, to decyzję o wsparciu nowej inwestycji wydaje się na okres 15 lat. W sposób szczegółowy kwestię okresu, na który wydawana jest decyzja o wsparciu, reguluje § 7 rozporządzenia.

Co zmieniły nowe regulacje

Jedną z najważniejszych zmian, jakie weszły w życie wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z 27 grudnia 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie pomocy publicznej udzielanej niektórym przedsiębiorcom na realizację nowych inwestycji (dalej: rozporządzenie zmieniające), jest wydłużenie okresów obowiązywania decyzji o wsparciu. Zmiana ta spowodowała zatem wydłużenie okresu zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym, a tym samym zwiększenie atrakcyjności programu PSI. Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem zmieniającym decyzję o wsparciu wydaję się na okres odpowiednio:

- 12 lat (zamiast obowiązującego dotychczas 10-letniego okresu) – w przypadku nowej inwestycji zlokalizowanej na terenie województwa dolnośląskiego, województwa wielkopolskiego lub w gminach należących do regionu warszawskiego stołecznego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;

- 14 lat (zamiast obowiązującego dotychczas 12-letniego okresu) – w przypadku nowej inwestycji zlokalizowanej w regionie o maksymalnej intensywności pomocy publicznej wynoszącej 30 proc. lub 40 proc. zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 10 ust. 2 ww. ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;

- 15 lat – w przypadku nowej inwestycji zlokalizowanej w regionie o maksymalnej intensywności pomocy publicznej wynoszącej 50 proc. zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 10 ust. 2 ww. ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej lub w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 5 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji.

Kolejną istotną zmianą, tym razem niekorzystną z punktu widzenia inwestorów, jest ograniczenie zakresu działalności, na które może być wydana decyzja o wsparciu. W wyniku wprowadzonych zmian nie jest juz możliwe uzyskanie przez przedsiębiorców decyzji o wsparciu na inwestycje odtworzeniowe.

Praktyczne aspekty związane z PSI

I. Przekształcenie podmiotu a ważność decyzji o wsparciu

Wśród powstałych po stronie przedsiębiorców wątpliwości w zakresie stosowania zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 34a ustawy o CIT, szczególną uwagę należy zwrócić na nierzadko występujące w praktyce przekształcenia podmiotowe, a w szczególności przekształcenia jednoosobowych działalności gospodarczych w jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wątpliwości podatników budzi okoliczność ewentualnej utraty mocy wiążącej decyzji o wsparciu dla podmiotu przekształcanego. Wszak w wyniku przekształcenia przestaje istnieć podmiot, dla którego taka decyzja została pierwotnie wydana.

W sprawie tej wypowiedział się dyrektor KIS w interpretacji podatkowej z 26 lutego 2024 r. (0111-KDIB1-3.4010.63.2024.1.DW), który skonstatował, że ustawa o wspieraniu nowych inwestycji nie przewiduje zastrzeżenia, aby przedsiębiorca, który jest w posiadaniu decyzji o wsparciu, nie mógł dokonywać przekształceń w rozumieniu przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. Jednocześnie należy zwrócić uwagę także na to, że w ustawie o wspieraniu nowych inwestycji nie zostało zawarte zastrzeżenie, aby podmiot uprawniony do zwolnienia z opodatkowania dochodu na podstawie decyzji o wsparciu musiał zachować formę prawną działalności. Tym samym nie dochodzi wówczas ani do uchylenia, ani do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o wsparciu, gdyż katalog okoliczności prowadzących do wygaśnięcia lub uchylenia decyzji został określony w art. 17 ustawy o wspieraniu nowych inwestycji. Wynika z niego brak przesłanki dotyczącej przekształcenia formy prawnej przedsiębiorcy.

II. Konsekwencje zmiany statusu przedsiębiorcy na gruncie uprawnień i obowiązków wynikających z decyzji o wsparciu

Innym zagadnieniem, nad którym pochylał się organ podatkowy, było ustalenie, czy zmiana statusu przedsiębiorcy (np. ze średniego na dużego) w trakcie realizacji inwestycji na podstawie decyzji o wsparciu nie wpływa zarówno na prawo do uznawania wydatków na używane środki trwałe jako kwalifikowane, jak również na wskaźnik maksymalnej intensywności dopuszczalnej pomocy publicznej, a tym samym na wysokość przysługującego podatnikowi zwolnienia z CIT z tytułu realizacji nowej inwestycji.

W kwestii tej również zabrał głos dyrektor KIS w przywołanej już interpretacji podatkowej z 26 lutego 2024 r. (0111-KDIB1-3.4010. 63.2024.1.DW). Organ w pełni zaaprobował stanowisko wnioskodawcy, że ewentualna zmiana statusu przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Komisji UE z 17 czerwca 2014 r. nr 651/2014 po wydaniu decyzji o wsparciu nie ma wpływu na obowiązki i uprawnienia określone w decyzji ani na prawa i obowiązki wynikające z przepisów regulujących prowadzenie działalności na podstawie decyzji o wsparciu, które determinowane są statusem przedsiębiorcy. Jak bowiem wskazał wnioskodawca, utrata przez niego w toku realizacji inwestycji lub w późniejszym okresie statusu małego przedsiębiorcy po dniu wydania decyzji o wsparciu nie wpływa na prawa i obowiązki z niej wynikające, w szczególności nie wpływa na wskaźnik maksymalnej intensywności pomocy publicznej przysługującej wnioskodawcy na podstawie tej decyzji. Intensywność pomocy na podstawie statusu przedsiębiorstwa powinna być bowiem ustalana na dzień wydania decyzji o wsparciu i pozostawać niezmienną przez cały okres jej ważności. Zdaniem organu status przedsiębiorcy jest okolicznością faktyczną mającą znaczenie prawne w zakresie skutków podatkowych funkcjonowania w polskiej strefie inwestycyjnej. O statusie tym decyduje spełnienie przez danego przedsiębiorcę określonych prawem wymogów. O statusie tym decyduje także podatnik w tym sensie, że jego decyzje gospodarcze, strukturalne, własnościowe itd. stanowią o spełnieniu kryteriów określonych dla danej kategorii przedsiębiorcy. Do zmiany takiej dochodzi poprzez fakt zmiany statusu danego przedsiębiorstwa (przedsiębiorcy) bez konieczności wydawania jakiejkolwiek decyzji czy aktu administracyjnego. Kluczowym elementem określającym dopuszczalność udzielenia pomocy oraz parametry uzyskanej pomocy jest dzień, w którym przedsiębiorca nabywa prawo do skorzystania z pomocy publicznej. Organ publiczny poprzez przyznanie takiego prawa wskazuje m.in. wartość pomocy, do jakiej jest uprawniony przedsiębiorca. Stanowisko to znalazło również potwierdzenie w wielu wydawanych uprzednio interpretacjach indywidualnych, chociażby w interpretacji podatkowej z 26 września 2023 r. (0111-KDIB1-3.4010.483.2023.1.JG) czy w interpretacji podatkowej z 12 lipca 2023 r. (0111-KDIB1-3.4010.283.2023. 2.PC).

Podobnie skonstatował dyrektor KIS w interpretacji podatkowej z 22 września 2023 r. (0111-KDIB1-3.4010.483.2023.1.JG). W piśmie tym organ stwierdził, że kluczowym elementem określającym dopuszczalność udzielenia pomocy oraz parametry uzyskanej pomocy jest dzień, w którym przedsiębiorca nabywa prawo do skorzystania z pomocy publicznej. Organ publiczny poprzez przyznanie takiego prawa wskazuje m.in. wartość pomocy, do jakiej jest uprawniony przedsiębiorca. Tym samym uprawienie do nabywania używanych środków trwałych, jak i przysługująca intensywność pomocy na podstawie statusu przedsiębiorstwa powinna być ustalana na dzień wydania decyzji o wsparciu i powinna być niezmienna przez cały okres realizacji inwestycji.

Zdaje się to być logiczną konsekwencją tego, że inwestor nie jest w stanie określić, jaki status przedsiębiorcy będzie miał przez cały okres realizacji inwestycji. Skoro bowiem istotą programu PSI jest rozwój szeroko pojętej gospodarki i tworzenie nowych inwestycji, a tym samym nowych miejsc pracy, to naturalną konsekwencją rozwoju przedsiębiorstwa zdaje się być zmiana jego statusu.

Zdaniem autora

Kamil Książek, aplikant radcowski w Dziale Prawa Podatkowego Kancelarii Sadkowski i Wspólnicy

Uzyskanie przez przedsiębiorców decyzji o wsparciu w postaci zwolnienia z podatku dochodowego bez wątpienia stanowi zachętę do inwestowania. Celem programu PSI jest pobudzenie wzrostu gospodarczego na terytorium Polski w różnym stopniu, w zależności od danego regionu. Jest on również przykładem stymulacyjnej funkcji podatków, czyli funkcji polegającej na takim ich konstruowaniu, aby oddziaływały one na decyzje podatników – w tym przypadku przedsiębiorców.

Wspieranie określonego rodzaju inwestycji w zróżnicowany sposób na wybranych obszarach ma doprowadzić do zrównania rozwoju branży przemysłowej czy branży nowoczesnych usług dla biznesu na terenie całej Polski i zapewnienia atrakcyjności regionom najmniej uprzemysłowionym. Ponadto program PSI przewidziany jest dla przedsiębiorców niezależnie od ich wielkości, co ma doprowadzić do równoległego wsparcia na każdym szczeblu rozwoju przedsiębiorstwa.

Ta forma wsparcia wydaje się być bardziej korzystana w porównaniu z konstrukcją przewidzianą w ramach specjalnych stref ekonomicznych z uwagi na to, że nie ogranicza się do wyodrębnionych terytorialnie granic, na których obowiązuje zwolnienie z podatku, a daje możliwość inwestowania de facto na całym terytorium naszego kraju.

Już sam 15-letni okres obowiązywania decyzji o wsparciu daje szeroką przestrzeń do rozwoju przedsiębiorstwa, a interpretacje podatkowe przyjmujące korzystną dla przekształcających się podatników narrację zachęcają do korzystania z programu PSI jeszcze większą grupę przedsiębiorców.

Program ten powoduje również wzrost konkurencyjności na arenie międzynarodowej i zachęca do lokowania kapitału i tworzenia nowych miejsc pracy w Polsce. Co więcej, nowe inwestycje powstające w następstwie uzyskanych decyzji o wsparciu prowadzą także do wprowadzania przez polskich przedsiębiorców nowych technologii do swoich przedsiębiorstw i wzrostu jakości świadczonych usług. Przekłada się to również na oferowanie przez polskich przedsiębiorców lepszej jakości produktów dostarczanych do ich kontrahentów (bądź odpowiednio do konsumentów). Z tych powodów naprawdę warto korzystać z PSI.