Udokumentowanie nieściągalności a wydruk z Monitora Sądowego i Gospodarczego o upadłości

Zgodnie z ustawą o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako nieściągalne (art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a ustawy o CIT). Wyjątek w tym zakresie stanowią wierzytelności, które uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w ustawie >patrz ramka.

Biorąc pod uwagę, jakie dokumenty – zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o CIT – potwierdzają nieściągalność wierzytelności, trzeba rozstrzygnąć, czy takim dokumentem może być wydruk ogłoszenia opublikowanego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (dalej jako MSiG).

Gdy nie ma z czego opłacić postępowania...

Nieściągalność wierzytelności może zostać udokumentowana postanowieniem sądu o umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o CIT). Należy jednak zauważyć, że nie każde umorzenie postępowania upadłościowego jest podstawą udokumentowania wierzytelności nieściągalnej. Tylko bowiem w przypadku gdy przyczyną umorzenia postępowania upadłościowego jest niewystarczający majątek na zaspokojenie kosztów postępowania, postanowienie sądu o umorzeniu postępowania upadłościowego może udokumentować nieściągalność.

Wydruki ogłoszenia o umorzeniu postępowania upadłościowego zamieszczane w MSiG co do zasady nie zawierają informacji o przyczynach, dla których umorzono postępowanie upadłościowe. Na tej podstawie podatnik nie może więc określić przyczyny, dla której doszło do umorzenia postępowania upadłościowego. Tym samym nie może w odniesieniu do tych wierzytelności, które udokumentowano wydrukiem z MSiG o umorzeniu postępowania upadłościowego, udokumentować nieściągalności wierzytelności w sposób zgodny z art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o CIT. W tym zakresie, w celu prawidłowego udokumentowania umorzenia postępowania upadłościowego podatnik powinien posiadać dokument (postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego wraz z uzasadnieniem) pozwalający określić przesłanki umorzenia tego postępowania. Jeśli z uzyskanego postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego będzie wynikało, że obejmuje ono likwidację majątku (z powodu braku wystarczającego majątku na zaspokojenie kosztów postępowania), to dopiero taki dokument będzie prawidłowo potwierdzał nieściągalność wierzytelności w ustawowym rozumieniu.

Stanowisko to potwierdzają również organy podatkowe (por. interpretację Izby Skarbowej w Katowicach z 18 marca 2014 r., IBPBI/2/423-1757/13/BG).

...lub majątek jest likwidowany

Nieściągalność wierzytelności może zostać udokumentowana postanowieniem sądu o ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku (art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy o CIT). Przywołana regulacja wskazuje co prawda, że nieściągalność wierzytelności powinna być udokumentowana postanowieniem sądu, jednak z redakcji tego przepisu nie wynika, aby do udokumentowania nieściągalności wierzytelności konieczne było posiadanie przez podatnika odpisu odpowiedniego postanowienia sądu, wydanego na wniosek tego podatnika. Przepis wskazuje jedynie na postanowienie sądu (a nie jego odpis) jako podstawę uznania wierzytelności za nieściągalną. Wydawnictwo Monitor Sądowy i Gospodarczy jest ogólnopolskim dziennikiem urzędowym, a publikowane w nim ogłoszenia mają walor dokumentu urzędowego. Prawną podstawą publikacji ogłoszeń o ukończeniu postępowania upadłościowego jest art. 1 ust. 3 ustawy o wydawaniu Monitora Sądowego i Gospodarczego oraz art. 362 Prawa upadłościowego i naprawczego.

Oznacza to, że wydruk ogłoszenia w MSiG w przedmiocie ukończenia postępowania upadłościowego jest wystarczającym dokumentem pozwalającym udokumentować nieściągalność wierzytelności.

Ogłoszenie o wykreśleniu z KRS

Wykreślenie przedsiębiorców (wpisów) z KRS może nastąpić z różnych przyczyn. Posiadane przez podatnika wydruki ogłoszenia o wykreśleniu z rejestru co do zasady nie wskazują przyczyny, dla której takie wykreślenie ma miejsce. Udokumentowanie nieściągalności wierzytelności wydrukiem ogłoszenia z MSiG, w ramach którego stwierdza się jedynie wykreślenie wszystkich wpisów w rejestrze, nie pozwala przyjąć, że spełniona została przesłanka prawidłowego udokumentowania nieściągalności uregulowana w art. 16 ust. 2 ustawy o CIT. W tym zakresie, obok samego wydruku ogłoszenia z MSiG o wykreśleniu dłużnika z rejestru KRS, konieczne pozostaje poznanie i odpowiednie udokumentowanie przyczyny takiego wykreślenia. Dopiero gdy podstawą wykreślenia dłużnika z rejestru będzie jedna z przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o CIT i podatnik uzyska stosowne postanowienie sądu (w tym w odniesieniu do postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego – art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy o CIT, również w formie wydruku postanowienia z MSiG), możliwe będzie prawidłowe udokumentowanie nieściągalności wierzytelności.

Autor jest konsultantem podatkowym w dziale podatków bezpośrednich ECDDP sp. z o.o.

Na podstawie postanowienia lub protokołu

Udokumentowanie nieściągalność może zostać zrealizowane:

1. postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego albo