Dochody przedsiębiorców (producentów i pośredników) wygenerowane z tytułu odpłatnego przeniesienia autorskich praw majątkowych do oprogramowania komputerowego (w tym z tytułu udzielenia licencji) są opodatkowane podatkiem dochodowym według zasad ogólnych. Jeżeli czynności te wykonuje podmiot, który trudni się zawodowo sprzedażą oprogramowania, to są to przychody z prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku osób fizycznych, zgodnie z art. 18 ustawy o PIT, przychody z praw autorskich są przychodem z praw majątkowych. Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o CIT przychodem z odpłatnego zbycia praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych praw, to przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej (określanej na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia).

W sensie podatkowym nieodpłatnie otrzymane prawa do oprogramowania komputerowego, wycenione – zgodnie z regułami z art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o PIT (odpowiednio art. 12 ust. 6 pkt 4 ustawy o CIT) – według cen rynkowych, są przychodem podatkowym w dacie ich faktycznego otrzymania. Na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT (art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT), osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby prawne zaliczają bowiem do przychodów podatkowych z tego tytułu wartość nieodpłatnie otrzymanych praw (świadczeń nieodpłatnych).

Po stronie kosztów

Kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży oprogramowania komputerowego jest:

- cena jego nabycia – gdy jest ono towarem, a sprzedawca jest pośrednikiem, lub

- koszt wytworzenia, gdy jest ono wyrobem gotowym, a sprzedawca jest jego producentem.

Reklama
Reklama

W przypadku sprzedaży licencji właścicielem oprogramowania jest nadal licencjodawca, który z tego tytułu nalicza jego amortyzację będącą dla niego kosztem uzyskania przychodu. Dla licencjobiorcy kosztem są natomiast uiszczane opłaty. Jeżeli twórcą oprogramowania komputerowego był w ramach stosunku pracy pracownik, to do przysługującego mu z tego tytułu wynagrodzenia stosuje się – zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT – zryczałtowane koszty uzyskania przychodu w wysokości 50 proc. przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe.

Wyłącznie obrót towarowy

Jeżeli polskie przedsiębiorstwo nie korzysta z praw autorskich do oprogramowania komputerowego (nie nabywa autorskich praw majątkowych do programu ani prawa do jego użytkowania), lecz jedynie zbywa jego egzemplarze jako pośrednik, to wówczas nie ciążą na nim obowiązki płatnika zryczałtowanego podatku od wynagrodzenia przysługującego zagranicznemu licencjodawcy, z którym współpracuje w zakresie dystrybucji oprogramowania. Dystrybutor nie występuje ani w roli licencjobiorcy – jest nim bowiem ostateczny użytkownik nabywający oprogramowanie na własne potrzeby, ani w roli licencjodawcy – jest nim zagraniczny kontrahent. Umowa zawarta między dystrybutorem a zagranicznym przedsiębiorcą nie jest zatem umową licencyjną. Nie jest nią także umowa zawarta między dystrybutorem a ostatecznymi użytkownikami, ponieważ dystrybutor nie udziela licencji na korzystanie z oprogramowania (udziela jej wytwórca – zagraniczny kontrahent). Będzie to zatem wyłącznie obrót towarowy, ponieważ jego przedmiotem nie są prawa do używania oprogramowania w postaci licencji, lecz jedynie sprzedaż programów przez pośrednika w formie zmaterializowanej na nośnikach.

Amortyzacja zgodna z zasadami

Autorskie prawa majątkowe do oprogramowania komputerowego oraz licencje na jego użytkowanie jako składniki wartości niematerialnych i prawnych podlegają amortyzacji. Aby jednak odpisy amortyzacyjne mogły stanowić dla celów podatkowych koszt uzyskania przychodu, muszą być rozliczane zgodnie z przepisami prawa podatkowego (art. 22b–22m ustawy o PIT; art. 16b–16m ustawy o CIT).

Zgodnie z art. 22b ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o PIT (art. 16b ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o CIT) amortyzacji podlegają nabyte (niewytworzone we własnym zakresie), nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania, autorskie prawa majątkowe i licencje (sublicencje) o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu lub dzierżawy. Oprogramowanie wprowadza się do ewidencji wartości niematerialnych i prawnych najpóźniej w miesiącu przekazania go do używania (art. 22d ust. 2 ustawy o PIT; art. 16d ust. 2 ustawy o CIT).

Licencję na używanie oprogramowania o wartości przekraczającej 3500 zł, zawartą jednak na okres roku z prawem jej corocznego przedłużania (odnawiania), zalicza się do wartości niematerialnych i prawnych oraz amortyzuje według zasad ogólnych. Cena nabycia przedłużonej po roku licencji to oddzielnie amortyzowany tytuł wartości niematerialnych i prawnych. Jeżeli wartość początkowa prawa majątkowego lub licencji na użytkowanie oprogramowania nie przekracza równowartości 3500 zł, to nabywca może zaliczyć wydatki poniesione na ich zakup (w miesiącu oddania do używania) bezpośrednio w koszty uzyskania przychodu (art. 22d ust. 1 ustawy o PIT; art. 16d ust. 1 ustawy o CIT). Każdorazowa rozbudowa oprogramowania, w zależności od ceny, spowoduje powstanie odrębnego składnika majątku (gdy cena modyfikacji przekracza 3500 zł), albo podlega jednorazowemu zaliczeniu w koszty (gdy cena modyfikacji nie przekracza 3500 zł).

Licencje lub prawo użytkowania pierwotnej wersji oprogramowania komputerowego nie w pełni odpisanego, lecz zastąpionego nową wersją, stanowiącą odrębny tytuł wartości niematerialnych i prawnych, odpisuje się w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych. Jest to koszt uzyskania przychodu (tytuł taki można nadal amortyzować, pod warunkiem jednak, że cena nabycia nowej wersji została odpisana w koszty, z uwagi na nieprzekroczenie granicznej wartości 3500 zł).

Liniowo...

Odpisy amortyzacyjne od autorskich praw majątkowych do oprogramowania komputerowego oraz licencji na jego używanie rozlicza się metodą liniową od ich wartości początkowej  w równych ratach miesięcznych, kwartalnych lub jednorazowo na koniec roku podatkowego. Amortyzację rozpoczyna się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym wprowadzono je do ewidencji, a kończy  w miesiącu, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, sprzedano lub stwierdzono ich niedobór (art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT; art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT).

... nie krócej niż 24 miesiące

Okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych od licencji (sublicencji) na oprogramowanie komputerowe nie może być zasadniczo krótszy niż 24 miesiące (roczna stawka amortyzacji nie może przekroczyć 50 proc.) (art. 22m ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT; art. 16m ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT). Wyjątkiem jest sytuacja, gdy cena jednostkowa tytułu nie przekracza 3500 zł. Może on zostać wówczas odpisany jednorazowo w całości w koszty pod datą oddania go do używania (licencji takiej w praktyce nie zalicza się do wartości niematerialnych i prawnych). Stawki amortyzacyjne ustala się z góry na cały okres amortyzacji przed rozpoczęciem odpisów (art. 22m ust. 3 ustawy o PIT; art. 16m ust. 3 ustawy o CIT).

Jeżeli oprogramowanie utraci gospodarczą przydatność w okresie krótszym niż przewidziany w przepisach podatkowych okres amortyzacji, powstałą z tego tytułu nadwyżkę wartości netto uznaje się za koszty uzyskania przychodu dopiero w momencie odpisania tytułu na pozostałe koszty operacyjne. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 45a  ustawy o PIT  i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 63 ustawy o CIT amortyzacja oprogramowania otrzymanego nieodpłatnie jest kosztem uzyskania przychodu, ponieważ jego nabycie jest przychodem z tytułu nieodpłatnego otrzymania praw. Dochód z tego tytułu nie jest zwolniony od podatku dochodowego.

PCC od umów zawieranych bezpośrednio przez twórcę

Przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych są umowy sprzedaży praw majątkowych (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o PCC). Nie podlegają jednak podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli dotyczą zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę oraz jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu tych czynności jest opodatkowana VAT lub z niego zwolniona (art. 2 pkt 1 lit. e oraz pkt 4 ustawy o PCC). W związku z tym podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegałyby umowy o odpłatne przeniesienie autorskich praw majątkowych do oprogramowania komputerowego zawierane bezpośrednio przez twórcę, który nie prowadzi w tym zakresie działalności gospodarczej, z podmiotem innym niż pracodawca (jest wyłączony, ale nie zwolniony z opodatkowania VAT). Podstawą opodatkowania jest  wówczas wartość rynkowa prawa majątkowego, a stawka podatku wynosi 1 proc. (art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o PCC).