Wspólnik nie rozliczy podatku zapłaconego przez firmę

NSA zgodził się z sądem pierwszej instancji, że wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki osobowej jest podatkowo obojętne. Słusznie powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 14 marca 2011 r. (II FPS 8/10). Zgodnie z jej treścią wniesienie przez osobę fizyczną do spółki osobowej (jawnej) wkładu niepieniężnego w postaci udziałów w spółce kapitałowej (aport) nie jest odpłatnym zbyciem tych udziałów (art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT).

Odwołując się do uchwały NSA zaakcentował konieczność uwzględniania specyfiki spółek osobowych. W przeciwieństwie do spółki kapitałowej, w osobowej (z wyjątkiem komandytowo-akcyjnej) brak jest kapitału zakładowego, który dzieliłby się na udziały albo akcje. W spółkach osobowych występuje natomiast udział kapitałowy, który – jeśli wspólnicy nie postanowią inaczej – odpowiada wartości rzeczywiście wniesionego wkładu. Występuje także udział w zysku, od którego uzależniona jest wysokość, w jakiej poszczególni wspólnicy partycypują w zysku spółki. Sąd kasacyjny przypomniał, że przepisy ustawy o PIT oddzielają samą czynność (akt) polegającą na wniesieniu wkładu niepieniężnego do spółki od uzyskiwania przychodów z posiadanych już w niej udziałów.

Wniesienie przez wspólnika wkładu do spółki nie powoduje powstania po stronie wspólnika przychodu podlegającego opodatkowaniu, czyli jest neutralne podatkowo. Skoro z wniesieniem wkładu nie wiąże się powstanie przychodu, to nie jest możliwe uznanie uiszczonego w związku z tą czynnością PCC za koszt uzyskania przychodu.

—oprac. Aleksandra Tarka

Zdaniem eksperta

Michał Grzywacz, radca prawny, doradca podatkowy z kancelarii Radców Prawnych Grzywacz-Zawada

Określenie skutków podatkowych związanych z wniesieniem wkładów do spółek osobowych do niedawna budziło ogromne wątpliwości, zarówno jeśli chodzi o stosowanie przepisów prawa przez organy podatkowe, jak również orzecznictwo sądów administracyjnych. Brak konkretnych regulacji prawnych powodował duże rozbieżności w ustalaniu, czy wniesienie wkładów do spółek osobowych powoduje obowiązek podatkowy. Komentowany wyrok NSA wpisuje się w jednolitą już obecnie linię orzeczniczą mówiącą o neutralności podatkowej takiej transakcji. Przedmiotem rozstrzygniętego przez NSA sporu między podatnikiem a fiskusem było ujęcie podatku od czynności cywilnoprawnych w kosztach pozarolniczej działalności gospodarczej wspólnika spółki osobowej. Zdaniem sądu kasacyjnego nie można uznać za koszt uzyskania przychodu PCC uiszczonego przez spółkę z tytułu wniesienia do niej wkładu niepieniężnego przez wspólnika. Na skutek wniesienia wkładu do spółki osobowej nie powstaje przychód, a w konsekwencji nie jest możliwe uznanie, że z czynnością tą wiążą się koszty uzyskania przychodu. Organy podatkowe jednoznacznie kwalifikują wniesienie wkładów do spółek osobowych do źródła przychodów, jakimi są kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Odmienne w tym względzie stanowisko zajmują sądy administracyjne, przyjmując, że jedynym warunkiem determinującym brak kosztu uzyskania przychodu jest niemożliwość przypisania do niego przychodu. Uwzględniając specyfikę spółek osobowych, wspólnicy otrzymują udział kapitałowy, który – jeżeli nie postanowiono inaczej – odpowiada wartości wniesionego wkładu, którego nie należy jednakże utożsamiać z prawem do udziałów w zysku spółki i jego wielkością. Taka konstrukcja spółek osobowych powoduje, że trudno wskazać, co jest przychodem wspólnika wnoszącego wkład. Reasumując, skoro uzyskanie kapitału przez spółkę w postaci wkładów nie skutkuje powstaniem przychodu, to w rezultacie nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatku, w tym przypadku PCC.