W zeszłym roku sprzedałem klientowi towar. Pomimo licznych monitów do tej pory nie otrzymałem zapłaty. W ubiegłym tygodniu skierowałem sprawę na drogę postępowania sądowego. Jak zaewidencjonować w podatkowej księdze przychodów i rozchodów koszty poniesione w związku z tym postępowaniem? W jaki sposób powinienem później ująć w księdze ewentualną zapłatę należności zasądzonych wyrokiem sądowym, w tym zwrot kosztów sądowych? – pyta czytelnik.
Kosztami uzyskania przychodów są wydatki poniesione ?w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, ?z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT. Wydatki związane z dochodzeniem należności na drodze postępowania sądowego nie zostały wymienione w katalogu wyłączeń zawartym w art. 23 ustawy o PIT, wobec czego możliwość zaliczenia ich do kosztów podatkowych należy oceniać na zasadach ogólnych.
W celu zabezpieczenia źródła przychodów
Do kosztów uzyskania przychodów zalicza się te wydatki, których celem poniesienia jest osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów (art. 22 ust. 1 ustawy o PIT). Podatnik musi przy tym wykazać, że poniesiony przez niego wydatek jest celowy i zasadny z punktu widzenia prowadzonej działalności gospodarczej. Firma, która wstępuje na drogę postępowania sądowego w celu wyegzekwowania zapłaty przysługującej jej wierzytelności, na początku musi ponieść wydatki związane z tym postępowaniem. Należą do nich zazwyczaj wydatki na opłaty sądowe i wydatki związane z obsługą prawną postępowania toczącego się przed sądem. Podatnik, który dochodzi zapłaty przysługującej mu należności, ujętej wcześniej jako przychód należny z pozarolniczej działalności gospodarczej, zasadniczo ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów koszty procesu, które ponosi w celu ochrony swoich interesów oraz zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów.
Jeśli są racjonalnie uzasadnione
Oczywiście, nie można zakładać, że każdy wydatek poniesiony przez wierzyciela na postępowanie przed sądem jest dla niego kosztem podatkowym. Okoliczności każdej sprawy trzeba oceniać indywidualnie, ale w przypadku wierzyciela występują-?cego z pozwem o zapłatę przysługującej mu wierzytelności z tytułu sprzedaży towarów i usług, wydatki na opłaty sądowe i wynagrodzenie dla adwokata lub radcy prawnego reprezentującego go w procesie sądowym służą zasadniczo ochronie tego wierzyciela przed uszczupleniem jego majątku. Z tego powodu jako racjonalnie uzasadnione mogą zostać zaliczone przez niego do kosztów podatkowych.
Zasadność zaliczenia do koszów uzyskania przychodów kosztów procesu sądowego związanego z dochodzeniem należności przez podatnika prowadzącego księgę podatkową potwierdziła także Izba Skarbowa w Bydgoszczy w interpretacji ?z 23 października 2013 r. (ITPB1/415-811b/12/AD). W piśmie tym organ podatkowy odniósł się zarówno do możliwości zaliczenia wydatków do kosztów podatkowych, jak i do momentu, ?w którym należy je uwzględnić ?w rachunku podatkowym. W interpretacji czytamy: „(...) koszty procesu sądowego zostaną poniesione w celu ochrony Pana interesów. Wydatki z tego tytułu wiążą się z prowadzoną działalnością oraz są uzasadnione ?z ekonomicznego punktu widzenia, i w rezultacie ich poniesienia może Pan oczekiwać zwiększenia swoich przychodów, względnie zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Z tej też przyczyny uznać należy, że wydatki te poniesione zostaną w celu zabezpieczenia źródła przychodu jakim jest prowadzona przez Pana pozarolnicza działalność gospodarcza i – jako koszt pośredni ?– spełniający dyspozycję art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będą mogły zostać zaliczone przez Pana do kosztów uzyskania przychodu w momencie poniesienia".
