W obecnej rzeczywistości społeczno-gospodarczej możemy zaobserwować stopniowe rozszerzanie zakresu pojęcia świadczeń nieodpłatnych. Dzieje się to za sprawą organów podatkowych, które w wydawanych interpretacjach włączają w ramy tego pojęcia coraz to nowe stany faktyczne. Zdarzeniami gospodarczymi, które mogą prowadzić do powstania przychodu z tytułu otrzymania nieodpłatnego świadczenia, są m.in.: dywidenda wypłacona z opóźnieniem, otrzymanie nieoprocentowanej pożyczki, otrzymanie gwarancji bez wynagrodzenia czy pełnienie funkcji członka zarządu bez wynagrodzenia. Niniejszy artykuł dotyczy ostatniego z tych zdarzeń.
Liczy się uzyskanie korzyści
Ustawa o CIT w art. 12 ust. 1 pkt 2 za przychód podatkowy uważa ?m.in. wartość otrzymanych nieodpłatnie świadczeń. Pojęcie świadczeń nieodpłatnych było wielokrotnie analizowane przez organy podatkowe oraz sądy administracyjne. Przykładowo uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 18 listopada 2002 r. (FPS 9/02) za świadczenia nieodpłatne uznaje „wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątkowe tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy". Pojęcie świadczenia na gruncie ustawy CIT jest zatem szersze niż w prawie cywilnym.
Sądy i organy ?są zgodne
Obecnie w dobie istnienia dużych grup kapitałowych obejmujących wiele spółek o różnym profilu działalności oraz miejscu siedziby sytuacje, gdy członkowie zarządu spółki są zatrudnieni i wynagradzani przez inny podmiot z grupy kapitałowej, są nader częste. Co do zasady organy podatkowe twierdzą, że w takim przypadku pełnienie funkcji członka zarządu bez wynagrodzenia jest świadczeniem nieekwiwalentnym ?i stanowi dla spółki przychód podatkowy z tytułu nieodpłatnych świadczeń (np. interpretacja Izby Skarbowej ?w Poznaniu z 9 maja 2011 r., ILPB3/?/423-72/11-4/KS). Podobne stanowisko zajął również WSA w Gliwicach ?w wyroku z 24 kwietnia 2008 r. (I SA/Gl 1500/06). W stanie faktycznym opisanym w wyroku prezes zarządu podatnika oraz główny księgowy podpisali umowy ze spółką przewidujące wypłatę na ich rzecz wynagrodzeń za realizację celu określonego w kontrakcie, tj. podwyższenia kapitału zakładowego spółki. Nie otrzymywali oni natomiast wynagrodzenia za pełnienie swoich funkcji na rzecz spółki. Sąd stwierdził, że spółka otrzymała przychód w postaci nieodpłatnego świadczenia.
Są jednak wyjątki
Warto jednak podkreślić, że ?w pewnych sytuacjach nieodpłatne sprawowanie funkcji członków zarządu może nie być przychodem dla podatnika. W przypadku, gdy funkcję członka zarządu spółki pełni nieodpłatnie jej wspólnik, po stronie spółki może nie być przychodem podatkowy z tego tytułu. Pogląd ten wyraził WSA w Gdańsku w wyroku z 18 marca 2010 r. (I SA/Gd 949/09). Stwierdził on, że nie powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, jeżeli wspólnik tego podatnika pełni funkcję prezesa lub członka zarządu bez wynagrodzenia, a wspólnik ten uzyska lub ma uzyskać ?w przyszłości wzajemnie pewną korzyść majątkową, np. dywidendę.
Kiedy powstaje
Poboczną kwestią w stosunku do powstania przychodu podatkowego w przypadku nieodpłatnego sprawowania funkcji członka zarządu jest moment jego powstania. Zdaniem organów podatkowych (np. interpretacja Izby Skarbowej ?w Bydgoszczy z 14 czerwca 2012 r., ITPB3/423-121/ 11/MK) „samo rozpoznanie przychodu z ww. świadczeń nieodpłatnych przez wnioskodawcę powinno następować za poszczególne miesiące, ?w okresie, gdy prezes zarządu pełnił swoją funkcję nieodpłatnie".
