Podatek od nieodpłatnego świadczenia: Nie ma odsetek, jest przychód

Pożyczasz bez odsetek pieniądze własnej spółce? Skutki mogą być opłakane. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w takiej sytuacji powstaje przychód z nieodpłatnego świadczenia. W spółce osobowej wykazują go wspólnicy, także ten, który udzielił jej pożyczki.

Przekonał się o tym udziałowiec spółki komandytowej, który złożył wniosek o interpretację. Zamierza udzielić jej nieoprocentowanej pożyczki i zapytał fiskusa, czy w części, w jakiej partycypuje w zyskach i stratach spółki, uzyska przychód tytułem nieodpłatnego świadczenia. Uważa, że świadczenie takie nie wystąpi, ponieważ w części przypadającej na jego udział w zysku pożycza pieniądze sam sobie.

W interpretacji stwierdzono jednak, że umowa pożyczki zostanie zawarta między odrębnymi podmiotami, to jest osobą fizyczną oraz spółką, która uzyska możliwość nieodpłatnego korzystania z cudzego kapitału. Nienaliczone odsetki będą więc przychodem wspólnika proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku.

Spółka to odrębny podmiot

Podatnik wygrał w pierwszej instancji, ale NSA przyznał już rację skarbówce. Powołał się na kodeks spółek handlowych, z którego wynika, że spółka osobowa ma podmiotowość prawną, wyrażającą się w możliwości nabywania praw i zaciągania zobowiązań we własnym imieniu.

Dlatego też upatrywanie w umowie wspólnika ze spółką osobową kontraktowania z samym sobą jest nietrafne. Pomija bowiem prawną, korporacyjną i majątkową odrębność spółki osobowej od podmiotów posiadających w niej udziały.

Sąd przypomniał również, że przychodem z działalności gospodarczej jest wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń. Skoro więc zaciągnięcie nieoprocentowanej pożyczki umożliwia nieodpłatne korzystanie z cudzego kapitału, stanowi nieodpłatne świadczenie będące przychodem spółki. W konsekwencji także przychodem (w odpowiedniej proporcji) jej wspólników, również tego, który udzielił pożyczki.

Tak wynika z art. 8 ust. 1 ustawy o PIT, który stanowi, że przychody z udziału w spółce nie będącej osobą prawną określa się proporcjonalnie do prawa wspólnika do udziału w zysku. Zdaniem NSA nie ma podstaw prawnych do wyłączenia wartości nieodpłatnego świadczenia z części przychodu przypadającego na wspólnika udzielającego pożyczki (sygn. II FSK 2980/12).

Milion złotych dla znajomego

To niepierwszy niekorzystny dla podatników wyrok dotyczący nieoprocentowanych pożyczek. Spójrzmy na sprawę osoby, która pożyczyła od znajomego milion złotych. Ponieważ umowa nie przewidywała żadnych odsetek, urząd uznał, że pożyczkobiorca uzyskał przychód z nieodpłatnych świadczeń – w wysokości procentów, które naliczyłby bank.

NSA (sygn. II FSK 1938/09)

potwierdził racje fiskusa. Nie pomogły argumenty, że pożyczka nie musi być oprocentowana ani to, że w relacjach między osobami prywatnymi naliczanie odsetek jest działaniem mało naturalnym.

W jakiej kwocie ustalić przychód? Urzędy chcą, aby obliczać go na podstawie odsetek od pożyczek bankowych. Najczęściej porównują oprocentowanie kredytów w kilku bankach i wyciągają średnią.