Poza tym należy pamiętać, że na mocy przepisu przejściowego faktury wystawiane po 1 stycznia 2013 r., lecz dokumentujące sprzedaż z lat ubiegłych powinny być wystawiane według starych zasad, a te nie przewidywały faktur uproszczonych.
Przykład
Zdarza się, że klienci indywidualni (tj. osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej) proszą znanego nam z poprzednich przykładów pana Waldemara Kowalskiego o wystawienie faktury.
W ich przypadku pan Waldemar nie ma możliwości wystawienia faktury uproszczonej, nawet jeżeli wartość brutto sprzedaży nie przekracza 450 zł, a klient nie zażądał wystawienia zwykłej faktury. Obowiązkowo sprzedaż na rzecz tych osób musi być udokumentowana fakturą zwykłą (oczywiście jeżeli zażądają jej wystawienia).
Jeżeli pan Waldemar Kowalski ewidencjonuje sprzedaż na kasie fiskalnej, to powinien przy tym pamiętać, aby paragonu nie wydawać nabywcy, lecz dołączyć go do egzemplarza faktury (do końca 2012 r. przepisy mówiły o kopii, teraz o egzemplarzu faktury), który pozostaje u niego.
W 2014 r. z modyfikacjami
Również po 1 stycznia 2014 r. ustawodawca przewidział możliwość wystawiania faktur uproszczonych w przypadku, gdy kwota należności ogółem nie przekracza kwoty 450 zł albo kwoty 100 euro. Uproszczenia mają być takie jak te, które mogą być stosowane w 2013 r. (zob. oczekujący na wejście w życie art. 106e ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT).
Nieco inaczej ustawodawca określił katalog przypadków, kiedy nie jest możliwe wystawienia faktury uproszczonej (zob. oczekujący art. 106e ust. 6 ustawy o VAT). Analogicznie jak w 2013 r. prawodawca z możliwości wystawiania faktur uproszczonych wyłączył WDT, sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju, sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju oraz dostawę towarów i świadczenie usług na terytorium UE.
Różnica polega na tym, że od 2014 r. możliwość wystawiania faktur uproszczonych została wyłączona również w przypadku sprzedaży, dla której nie jest na fakturze podawany numer, o którym mowa w art. 106e ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT, tj. numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, pod którym otrzymał on towary lub usługi (przepis ten odwołuje się również numeru, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi.
Jednak z uwagi na wcześniejsze wyłączenia dotyczące obrotu wewnątrzunijnego, odwołalnie się do tego numeru, jak i numeru nabywcy stosowanego w transakcjach wewnątrzwspólnotowych wydaje się zbędne). Natomiast w 2013 r. prawodawca wprost wyłączył możliwość wystawiania faktur uproszczonych w przypadku, o którym mowa w art. 106 ust. 4 ustawy o VAT, tj. w stosunku do faktur wystawianych dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Zakres wyłączenia, który ma obowiązywać od 2014 r., wydaje się zatem szerszy i zdaje się obejmować wszystkie przypadki, kiedy faktura nie będzie zawierała tych numerów. W szczególności w dalszym ciągu będzie tu chodzić o faktury wystawiane dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Osoby te nie są bowiem zidentyfikowane dla celów VAT.
Również dla innych nabywców niezidentyfikowanych dla celów VAT w Polsce lub w UE (np. krajowe osoby prawne nieprowadzące działalności gospodarczej w rozumieniu VAT, czy nabywcy spoza UE) takie faktury nie powinny być wystawiane (sposób zredagowania wyłączenia od 2014 r. powinien zatem usunąć wątpliwości, które mogą się pojawiać obecnie – przedstawione wcześniej).
Mając na uwadze to, że faktury uproszczone również po 1 stycznia 2014 r. mają nie być adresowane do nabywców będących osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, niejasny wydaje się art. 106h ust. 4 ustawy o VAT, który ma obowiązywać od 1 stycznia 2014 r.
Stosownie do art. 106h ust. 4 ustawy o VAT, przepisu art. 106h ust. 1 ustawy o VAT (zgodnie z którym w przypadku, gdy faktura dotyczy sprzedaży zarejestrowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej, do egzemplarza faktury pozostającego u podatnika dołącza się paragon dokumentujący tę sprzedaż) nie stosuje się w przypadku, gdy paragon został uznany za fakturę wystawioną zgodnie z art. 106e ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT, tj. fakturę uproszczoną.
Należy bowiem zauważyć, że obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących, w myśl art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, dotyczy podatników dokonujących sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych.
W praktyce chodzi tu o sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Może się zatem okazać, że art. 106h ust. 4 ustawy o VAT nie będzie mógł zbyt często (lub w ogóle) być stosowany.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że w 2013 r. w żadnym przypadku nie ma prawnej możliwości uznania paragonu fiskalnego za fakturę uproszczoną.
Kwoty podatku nie można wykazać w dowolnej walucie
Kwoty podatku wykazuje się w złotych bez względu na to, w jakiej walucie określone są kwoty w fakturze. Kwoty wykazywane w fakturze zaokrągla się do pełnych groszy, przy czym końcówki poniżej 0,5 grosza pomija się, a końcówki 0,5 grosza i wyższe zaokrągla się do 1 grosza (§ 5 ust. 7 rozporządzenia w sprawie faktur).
Oznacza to, że zwykłe faktury (także w obrocie krajowym) mogą być wystawione w dowolnej walucie (zł, EUR, USD, GBP, CHF itd.), tylko kwota podatku musi być zawsze wykazana w złotych.
Analiza regulacji o fakturach uproszczonych wskazuje, że tutaj mamy wybór jedynie pomiędzy złotymi a euro. Wskazuje na to zapis, że faktury uproszczone można wystawiać „w przypadku, gdy kwota należności ogółem nie przekracza kwoty 450 zł albo 100 euro, jeżeli kwota ta określona jest w euro".
Marcin Szymankiewicz doradca podatkowy prowadzący własną kancelarię podatkową w Warszawie
Marcin Szymankiewicz doradca podatkowy prowadzący własną kancelarię podatkową w Warszawie
Z nowych przepisów nie wynika wyraźny zakaz stosowania faktury uproszczonej w obrocie z państwami trzecimi oraz w obrocie krajowym w przypadku gdy nabywcą jest podmiot niezidentyfikowany dla celów VAT inny niż osoba fizyczna (np. osoba prawna nieprowadząca działalności gospodarczej, podatnik zwolniony podmiotowo z VAT, jeżeli nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego). Moim zdaniem w takim przypadku nie powinno się wystawać faktury uproszczonej, lecz zwykła fakturę.
Z istoty faktury wynika bowiem, że ma ona identyfikować nabywcę towarów lub usług. Skoro uproszczenie takiej faktury może polegać m.in. na tym, że nie ma konieczności wskazania imienia i nazwiska lub nazwy nabywcy oraz jego adresu, to jedynym sposobem identyfikacji nabywcy jest odniesienie się do numeru podatkowego stosowanego dla celów VAT (w Polsce, ewentualnie w UE), a takie podmioty nie mają tych numerów, to usprawiedliwione wydaje się twierdzenie, że na rzecz tych podmiotów nie powinno się wystawiać faktur uproszczonych.
Kwestia nie jest jednak jednoznaczna i można wysunąć argument, że przecież faktura uproszczona nie musi, co nie oznacza, że nie może zawierać imienia i nazwiska lub nazwy nabywcy i jego adresu. Identyfikacja tych podmiotów mogłaby zatem odbyć się za pomocą tych danych.
Numerem, za pomocą którego nabywca jest zidentyfikowany dla celów VAT, pozostaje numer identyfikacji podatkowej. Należy jednak zauważyć, że osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o VAT, nawet jeżeli mają numer NIP nadany w latach poprzednich, to nie mają numeru identyfikacji VAT.
