Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o stawkę VAT na mieszanki kawy naturalnej i zbożowej. Sąd uznał, że taka mieszanka od 1 stycznia 2011 r. nie korzysta już z obniżonej stawki VAT. Do sprzedaży takiego produktu trzeba stosować 23-proc. VAT.
W sprawie chodziło o wyjaśnienie, co kryje się pod pojęciem „namiastka kawy". Od tego zależało, czy podatniczka – producent i sprzedawca mieszanek kawy zbożowo-naturalnej – ma swój produkt opodatkować 8- czy 23-proc. stawką VAT. We wniosku o interpretację spółka zauważyła, że do 31 grudnia 2010 r. jej mieszanki były opodatkowane stawką obniżoną. Od 1 stycznia 2011 r. ustawodawca dokonał zmiany w poz. 40 załącznika 3 do ustawy o VAT i powstał problem. Zgodnie bowiem z art. 41 ust. 2 ustawy o VAT i pozycją 40 jej załącznika nr 3, stawką 8 proc. opodatkowane są m.in.: substytuty kawy; pozostałe palone namiastki kawy oraz ich ekstrakty, esencje i koncentraty (PKWiU ex 10.83.12.0). Uwaga „ex" oznacza, że zakres wyrobów lub usług jest węższy niż określony w danym grupowaniu Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU).
Wnioskodawca zauważył, że mieszanki kawy zbożowo-naturalnej klasyfikowane są w PKWiU do poz. 10.83.12.0, jednak poz. 40 załącznika nr 3 zawiera uwagę „ex", co może wskazywać na ograniczenie. Jego zdaniem jednak sporna mieszanka kawy naturalnej ze zbożową nadal korzysta z preferencyjnej stawki VAT. Wynika to z faktu, że w systemie prawa nie ma definicji namiastki. W związku z tym należy jej szukać w wykładni językowej.
Zgodnie zaś ze Słownikiem Języka Polskiego „namiastka" to „artykuł zastępujący produkt otrzymywany z surowców oryginalnych; produkt zastępczy, surogat". Zdaniem spółki mieszanki kawy zbożowo-naturalnej stanowią produkt zastępczy dla kawy naturalnej. Fiskus nie potwierdził tego stanowiska.
Rację producentowi kawy przyznał za to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Uznał, że namiastka w odniesieniu do artykułów spożywczych zastępuje lub imituje kawę otrzymywaną z surowców oryginalnych, naturalnych.
