CIT: Stratę ze sprzedaży da się odliczyć

Firma sprzedała towar, ale kontrahent nie zapłacił i wszystko wskazuje na to, że nie uda się ściągnąć wierzytelności. Trzeba ją jednak było opodatkować – zgodnie z zasadą wykazywania przychodów już wtedy, gdy są należne (choćby nie zostały otrzymane). Co zrobić, aby sobie to chociaż częściowo zrekompensować w podatkowym rozliczeniu?

Przepisy pozwalają

Jednym ze sposobów jest sprzedaż wierzytelności. Różnica między jej wartością a uzyskaną kwotą jest kosztem podatkowym. Tak więc im taniej sprzedamy, tym większą stratę wykażemy i będziemy mieli wyższe koszty uzyskania przychodów.

Co na to przepisy? Z art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o PIT oraz art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT wynika, że stratę można zaliczyć do kosztów pod warunkiem, że wierzytelność wcześniej została zarachowana jako przychód należny. Rozliczenie straty w kosztach nie będzie więc możliwe tylko wtedy, gdy zbywana należność nie była zaliczona do przychodów (bo wykazujemy ją dopiero w momencie otrzymania, np. odsetki za spóźnienie).

Oczywiście jeśli wierzytelność była już wcześniej opodatkowana, nie ujmiemy ponownie przychodu przy jej sprzedaży. Potwierdza to np. interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 18 sierpnia 2011 r. (IPPB3/423-540/11-2/MS).

Warto zwrócić uwagę, że przepisy mówiące o stracie posługują się pojęciem „odpłatne zbycie”. Chodzi o wszystkie sytuacje, kiedy przenosimy wierzytelność za odpłatnością, nie tylko o sprzedaż, a  np. o zamianę. Nie naliczymy natomiast kosztów przy darowiźnie. Nie jest to bowiem odpłatne zbycie.

Fiskus nie zgadza się na rozliczenie w kosztach strat ze sprzedaży należności przedawnionych. Można oczywiście argumentować, że przepisy mówiące o stracie nie różnicują skut-

ków podatkowych według tego, czy sprzedawana jest wierzytelność przedawniona czy też nie. Jak jednak podkreśliła Izba Skarbowa w Bydgoszczy w interpretacji z 21 grudnia 2010 r. (ITPB3/423-551/ 10/PS), sprzedaż przedawnionej wierzytelności w celu rozliczenia straty może być traktowana jako obejście przepisów. Skoro bowiem przedsiębiorca nie może odliczyć (na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o CIT) wierzytelności przedawnionych, to próba zwiększenia kosztów podatkowych poprzez zaliczenie do nich straty ze sprzedaży miałaby na celu doprowadzenie do zniwelowania skutków tego przepisu, a w konsekwencji do obniżenia zobowiązania podatkowego.

Za ile sprzedać wierzytelność? Za tyle, za ile znajdzie się na nią kupiec. Z reguły jest tak, że im mniejsze są szanse na jej ściągnięcie, tym mniej nabywca chce  za nią zapłacić. Może to być np. 1 proc. jej wartości. Żaden przepis nie zabrania takiej transakcji. Ale urzędy mogą się bacznie przyglądać cesjom wierzytelności i analizować, czy nie miały one na celu wyłącznie zaniżenia firmowych podatków.

Jaka cena

Warto jednak przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 marca 2004 r. (sygn. III SA  2843/ 02) podkreślił, iż przepisy nic nie mówią o kwocie, za jaką podatnik może sprzedać wierzytelność. Jedynym warunkiem zaliczenia straty do kosztów jest wcześniejsze wykazanie należności po stronie przychodów.

Jak czytamy w wyroku: „sama wysokość kwoty uzyskanej ze sprzedaży wierzytelności oraz przeprowadzenie tej transakcji za pośrednictwem podmiotu powiązanego z nabywcą nie mogły zostać uznane za okoliczności uzasadniające pominięcie straty ze sprzedaży wierzytelności jako kosztu uzyskania przychodów”.

Tomasz Piekielnik