To stanowisko potwierdza część doktryny i judykatury.
Dla przykładu[b] Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2010 r. (I FSK 1627/08)[/b] stwierdził, że dalsze losy wierzytelności już po jej zakupie są poza transakcją zakupu. Nabywca w wyniku nabycia wierzytelności (cesji) wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Wyegzekwowanie własnego długu na własny rachunek i na własną rzecz nie jest usługą.
NSA zasugerował, że o świadczeniu usługi ściągania długów można by było mówić, gdyby wraz z cesją wierzytelności nabywca otrzymywał dodatkowe osobne wynagrodzenie za czynności związane z egzekucją.
Niemniej można spotkać się z odmiennymi opiniami, przykładowo że każde nabycie wierzytelności w celu jej wyegzekwowania jest opodatkowaną VAT usługą ściągania długów. Argumentuje się, że zbywca jest beneficjentem usługi, wskutek której zostaje uwolniony od ciężaru egzekwowania wierzytelności (długu), wskazując przy tym, że do wykonania usługi dochodzi w momencie ściągnięcia długu lub stwierdzenia niewypłacalności dłużnika.
W naszej opinii takie rozumowanie jest po pierwsze nie do końca zgodne z koncepcją usługi złożonej akceptowaną w europejskim systemie VAT (poprzez traktowanie elementu nabycia wierzytelności, elementu przejęcia ryzyka i elementu ściągania długów jako jednej usługi), po drugie pomija zasadniczą kwestię, to jest definicję samej usługi (poprzez potraktowanie elementu ściągania długu jako usługi mimo braku tzw. beneficjenta usługi, czyli ważnego i podstawowego aspektu podmiotowego).
[srodtytul]Trzeba zbadać charakter transakcji[/srodtytul]
Podsumowując, operacje polegające na zbyciu wierzytelności i późniejszym ściąganiu przez nabywców w imieniu własnym i na własny rachunek z reguły mają złożoną naturę. Każdą tego typu transakcję należy zbadać w celu wyodrębnienia występujących w niej elementów, upewnić się, czy są odrębnymi usługami i zakwalifikować według właściwych dla nich zasad.
Zasadniczo w większości przypadków, w szczególności w omówionej przez nas klasycznej sytuacji, nie wystąpi usługa ściągania długów opodatkowana stawką podstawową. Takie traktowanie, nie dość, że zgodne z dotychczasowym orzecznictwem ETS, przyczynia się do zachowania neutralności podatkowej w ważnych dla gospodarki europejskich procesach restrukturyzacji należności podmiotów gospodarczych.
Mamy nadzieję, że podobny kierunek obierze ETS w oczekiwanym przez rynek finansowy[b] rozstrzygnięciu w sprawie GFKL Financial Services AG (C-92/10).[/b]
[ramka][b]Kiedy usługa jest złożona[/b]
Trybunał zakreślił następujące warunki, jakie powinny być spełnione dla zaistnienia jednej złożonej usługi:
- jeden z elementów jest świadczeniem głównym, a pozostałe są świadczeniami pomocniczymi, środkami do korzystania w jak najlepszy sposób z usługi głównej,
- pojedyncze świadczenia nie są dla beneficjentów celem samym w sobie,
- wszystkie elementy są ze sobą ściśle związane i tworzą obiektywnie jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze.
Gdy warunki te zostaną spełnione, będziemy mieć do czynienia z jedną usługą, która powinna być opodatkowana zgodnie z reżimem właściwym dla czynności (usługi) głównej. W przeciwnym razie każda czynność powinna być potraktowana jako odrębna usługa i opodatkowana osobno według właściwego dla niej reżimu.[/ramka]
[i]Autorzy są doradcami podatkowymi w Polbanku EFG
Autor przewodniczy Grupie VAT w Radzie Podatkowej Związku Banków Polskich[/i]
