Fiskus odda VAT z inwestycji, jeśli wykonasz czynność opodatkowaną

Wtedy przysługuje mu prawo do wystąpienia o zwrot nadwyżki VAT. Ryzykuje jednak też spór z urzędem.

Możliwość odliczenia VAT naliczonego jest podstawowym prawem podatnika wykonującego czynności opodatkowane. Zasada ta ma powodować, że podatek jest dla niego neutralny. W ustawie o VAT wprowadzono jednak szereg ograniczeń. Poza tym art. 86 ust. 19 ustawy o VAT mówi, że jeżeli w danym okresie rozliczeniowym podatnik nie wykonał czynności opodatkowanych, kwotę podatku naliczonego za ten okres przenosi się na następny.

Jeśli więc przedsiębiorca buduje środek trwały przez dłuższy czas, jeszcze przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, ograniczenie to może być bardzo dolegliwe. Podatek naliczony zwiększa ciągle nadwyżkę w deklaracji. Nie można jednak zażądać zwrotu na rachunek bankowy.

Ustawodawca przewidział wyjątek od tej zasady, wyrażony w art. 93 ustawy o VAT. Podatnik może uzyskać zwrot VAT naliczonego przed rozpoczęciem wykonywania czynności opodatkowanych w formie zaliczki. Jest ona wypłacana jednak w trzech ratach, przy czym ostatnią otrzymujemy dopiero po 180 dniach. Ponadto, aby nabyć to uprawnienie, podatnik powinien spełnić wiele uciążliwych warunków. Między innymi wartość nabytych towarów (niestety, bez usług) powinna przekroczyć 250 000 zł, a wszystkie faktury objęte zwrotem powinny być zapłacone w momencie składania wniosku. Podatnicy więc rzadko korzystają z tej formy odzyskania VAT naliczonego. W sytuacji gdy przedmiotem inwestycji będą nabywane usługi nawet znacznej wartości, skorzystanie z tej formy zwrotu podatku staje się wręcz niemożliwe.

Co zrobić, jeśli podatnik ponosi wydatki inwestycyjne, nie wykonując czynności opodatkowanych, i nie chce (lub nie może) skorzystać z zaliczkowej formy zwrotu? Powinien zastanowić się nad wykonaniem czynności opodatkowanej.

W takiej sytuacji firmy często kupowały towary przeznaczone na cele reklamowe i wydawały je (lub wręczały upominki niebędące tzw. małymi prezentami) potencjalnym przyszłym kontrahentom. Jednak w świetle ostatnich orzeczeń wydawanie towarów na cele reklamowe nie podlega ustawie o VAT. Tak przykładowo stwierdziły Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 14 lutego 2008 r. (I SA/Rz 875/07) oraz WSA w Warszawie w wyrokach z 10 października 2007 r. (III SA/Wa 1444/07), 5 października 2007 r. (III SA/Wa 1255/07) i z 17 sierpnia 2007 r. (III SA/Wa 984/07). Orzeczenia te dotyczą sytuacji powstałych po 1 czerwca 2005 r. (po zmianie ustawy o VAT). Wcześniej wydawanie towarów na cele reklamowe było zdaniem sądów opodatkowane (uchwała NSA z 28 maja 2007r., I FPS 5/2006).

Organy podatkowe nadal uważają, że przekazywanie towarów (niestanowiących małych prezentów) na cele reklamowe jest opodatkowane również w obecnym stanie prawnym (np. interpretacja Drugiego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Kaliszu z 26 kwietnia 2007 r., DWUS DP-443-28/07, lub Izby Skarbowej w Warszawie z 5 października 2007 r., 1401/PH-II/4407/14-31/07/MZ/PV-II). Jednak gdyby nie uznały wydania towaru na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem za czynność opodatkowaną, to podatnik wykonujący inwestycje będzie w trudnej sytuacji (w świetle jednolitej linii orzecznictwa). Zakup i przekazanie towarów na cele reklamowe nie jest więc obecnie dobrym pomysłem na wygenerowanie bezpośredniego zwrotu VAT.

Wydawałoby się, że lepszym rozwiązaniem w tym wypadku jest zakup towarów i przekazanie ich na potrzeby własne niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Nie ma żadnej wątpliwości, że taka dostawa jest czynnością opodatkowaną. Jednak Izba Skarbowa w Poznaniu w interpretacji z 22 lutego 2007 r. (PA/4407-1/07/KO) podtrzymującej decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu stwierdziła: „(...) nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem nie podlega opodatkowaniu jak również przekazanie towarów na cele osobiste podatnika. W tym drugim przypadku podatnik nabywając towar z zamiarem przekazania na cele osobiste nie ma prawa do odliczenia podatku VAT. Przekazanie towaru na cele osobiste w omawianym przypadku nie będzie więc czynnością opodatkowaną”.

Zatem może się okazać, że nawet wykonanie takiego manewru jak zakup towaru na firmę i przekazanie go na potrzeby osobiste może być nieuznane przez organy podatkowe za czynność opodatkowaną.

Trudno się jednak zgodzić z poglądem Izby Skarbowej w Poznaniu. To podatnik decyduje, co kupuje na cele prowadzonej działalności gospodarczej i co zamierza przekazać na cele osobiste. Organ podatkowy nie może wprowadzać w tym wypadku dodatkowych ograniczeń. Jednocześnie z art. 88 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT jasno wynika, że taki zakup nie musi nawet stanowić kosztu podatkowego. Bowiem zgodnie z tym przepisem nie stosuje się ograniczeń w prawie do odliczenia podatku VAT ze względu na to, że wydatek nie jest kosztem, o ile wydanie towaru na potrzeby osobiste podatnika zostało opodatkowane.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 października 2007 r. (III SA/Wa 684/07), dotyczącym odliczenia podatku VAT przy zakupach towarów przekazywanych na potrzeby osobiste podatnika, w uzasadnieniu czytamy: „W orzecznictwie ETS wielokrotnie podkreśla się, że system VAT zapewnia, iż każda działalność gospodarcza, niezależnie od jej celu i efektu, pod warunkiem że sama podlega VAT, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny, a wyjątki w tym zakresie muszą ściśle odpowiadać przyzwoleniem VI dyrektywy i być w miarę ujednolicone we wszystkich państwach UE. Brak regulacji w prawie wspólnotowym, która uprawniałaby do ograniczenia możliwości dokonywania odliczeń, powoduje, że takich ograniczeń państwo członkowskie nie powinno stanowić, zapewniając podatnikom w pełni prawo do odliczenia podatku”.