Od 1 stycznia 2021 r. obowiązuje znowelizowany przepis art. 11o ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej ustawa o CIT), nakładający na podatników – w określonych przypadkach – obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych dla transakcji realizowanych z kontrahentem „nierajowym”, jeżeli rzeczywisty właściciel jest tzw. podmiotem rajowym.
Weryfikacja transakcji
Art. 11o ust. 1a ustawy o CIT stanowi o obowiązku sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych w przypadku dokonywania transakcji kontrolowanej lub transakcji innej niż transakcja kontrolowana, jeżeli rzeczywisty właściciel jest „podmiotem rajowym”, a wartość tej transakcji za rok podatkowy/obrotowy, przekracza 500 tys. zł.
Czytaj więcej:
Transakcja, w której rzeczywistym właścicielem jest podmiot rajowy, nie podlega zwolnieniu z obowiązku raportowania i dokumentowania.
Pro
Jakiego rodzaju transakcje wchodzą w zakres tego przepisu – czy podatnik może ograniczyć się zasadniczo do transakcji zakupowych, czy powinien analizą objąć także transakcje sprzedażowe? W uzasadnieniu do ustawy nowelizującej brzmienie art. 11o ustawy o CIT ustawodawca wyjaśnia, że „zrezygnowano z niezdefiniowanego pojęcia dokonywania »bezpośrednio lub pośrednio« zapłaty należności na rzecz tzw. »podmiotu rajowego«, które budziło wątpliwości interpretacyjne. Użycie pojęcia »rzeczywisty właściciel« (beneficial owner) zdefiniowanego ustawowo oraz mającego oparcie w bogatym dorobku doktryny będzie rozwiązaniem mniej wątpliwym interpretacyjnie”. Może to sugerować, że dokonując wykładni powołanego przepisu powinniśmy nadal ograniczać się do transakcji, w ramach których podatnik dokonuje „zapłaty należności”, a więc transakcji zakupowych/kosztowych. Potwierdzenie takiego stanowiska odnajdujemy w treści Interpretacji ogólnej nr DCT2.8203.2.2021 ministra finansów z 9 grudnia 2021 r. w sprawie pojęcia transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, gdzie czytamy, że „dla transakcji, o których mowa w art. 23za ust. 1a ustawy o PIT i art. 11o ust. 1a ustawy o CIT, co do zasady wystąpi jedynie badanie strony kosztowej, gdyż tylko takie transakcje skutkują powstaniem należności, dla której można ustalać rzeczywistego właściciela”. Podobne stanowisko wybrzmiewa z opublikowanego przez Ministra Finansów projektu objaśnień podatkowych w zakresie cen transferowych z 21 grudnia 2021 r. nr 5: Obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych dla tzw. pośrednich transakcji rajowych, o którym mowa w art. 11o ust. 1a i 1b ustawy o CIT oraz art. 23za ust. 1a i 1b ustawy o PIT. W pkt 10 czytamy: „Użycie w art. 11o ust. 1a ustawy o CIT zdefiniowanego w ustawie pojęcia rzeczywistego właściciela wpływa na zakres transakcji objętych obowiązkiem dokumentacyjnym. Weryfikacji pod kątem powstania obowiązku z art. 11o ust. 1a ustawy o CIT podlegają transakcje związane z uregulowaniem należności drugiej strony transakcji (zwane dalej: „transakcjami zakupowymi”). Dotyczy to transakcji zakupowych z perspektywy podatnika, czyli takich, w których nabywa on towary lub usługi jako związane z transferem należności do drugiej strony transakcji”.
Domniemanie ustawowe
Dla podatników istotne znaczenie ma również okoliczność, że omawiany przepis w ust. 1b wprowadza domniemanie, że rzeczywisty właściciel ma rezydencję rajową (zamieszkanie, siedziba lub zarząd), jeżeli tylko druga strona transakcji dokonuje w roku podatkowym (istotnych materialnie) rozliczeń z podmiotem rajowym. Co ważne, przepis art. 11o ust. 1a–1b ustawy o CIT nakłada na podatnika ustawowy obowiązek dochowania należytej staranności przy ustalaniu okoliczności w zakresie określenia rezydencji rzeczywistego właściciela, jak i dokonywania wspomnianych rozliczeń z „podmiotem rajowym”.
