Oddanie księgozbioru nie służy osiągnięciu celu edukacyjnego i nie podlega zwolnieniu z VAT

Organ wskazał także na to, że wynagrodzenie może mieć charakter zarówno pieniężny, jak i rzeczowy (np. barter). W tej sprawie zapłatą dla politechniki będzie otrzymany towar, czyli publikacje naukowe pochodzące z wymiany. Konkludując, izba stwierdziła, że przekazanie przez wnioskodawcę książek w zamian za inne książki jest odpłatną dostawą towarów, która w rozumieniu ustawy o VAT będzie podlegać opodatkowaniu.

Komentarz eksperta:

Katarzyna Lewandowska, doradca podatkowy, starszy konsultant w Dziale Prawnopodatkowym PwC

Zakresem zwolnienia przewidzianym ustawą o VAT objęta jest m.in. dostawa towarów ściśle związana z usługą podstawową, jaką jest usługa w zakresie kształcenia wyższego. Dodatkowo dostawa taka musi być również niezbędna do wykonania usługi kształcenia. Ani ustawa o VAT, ani dyrektywa VAT nie definiuje wprost istoty związku tych świadczeń dodatkowych z usługą podstawową.

Pewnych wskazówek można szukać w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który stwierdził, że przez dostawę towarów „ściśle związaną" z usługą edukacji należy rozumieć taką dostawę towarów, która ma rzeczywiście charakter pomocniczy względem świadczenia głównego, tzn. jeżeli nie stanowi celu samego w sobie, lecz środek służący jak najlepszemu skorzystaniu ze świadczenia głównego (np. wyrok ETS z 14 czerwca 2007 r. w sprawie Horizon College, C-434/05).

Należałoby się zastanowić, czy udostępnianie książek innym bibliotekom i własnym nauczycielom jest niezbędne do osiągnięcia celów edukacyjnych i w związku z tym jest dostawą towarów ściśle związaną z usługami w zakresie kształcenia wyższego. Nie da się ukryć, że działalność taka jest szczególnie istotnym elementem działalności edukacyjnej, a umożliwienie studentom i pracownikom naukowym korzystania z książek logicznie wpisuje się w ramy świadczenia usługi edukacyjnej. Z drugiej jednak strony działalność ta ma na celu jedynie ułatwienie świadczenia nauczania. Stąd też istnieją wątpliwości, czy taka dostawa jest działalnością ściśle związaną z usługą edukacyjną i czy powinna korzystać ze zwolnienia z VAT. Nie da się ukryć, że stosując takie zwolnienie, podatnik stąpa po cienkim lodzie.

Należy jednak zwrócić uwagę, że w cytowanym wyżej wyroku ETS podkreślił, że nie jest konieczne, żeby usługi (dostawa towarów) ściśle związane z edukacją były świadczone bezpośrednio na rzecz własnych studentów. W związku z tym można się zastanowić nad słusznością uzasadnienia przytoczonego przez organ podatkowy.