[b]Firmy, które wykonują głównie czynności zwolnione z obowiązku ewidencjonowania w kasie, nie muszą ich od razu wprowadzać[/b]
Kas rejestrujących nie muszą stosować podatnicy, u których ponad 70 proc. działalności korzysta ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania na podstawie poz. 1 – 33 załącznika do rozporządzenia. Od 1 lipca 2008 r. zasady obliczania udziału sprzedaży zwolnionej w obrocie ogółem (warto pamiętać, że ustalając wskaźnik uwzględnia się tylko sprzedaż na rzecz osób, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT), a także zasady ustalania terminu utraty prawa do tego zwolnienia nieco się skomplikowały.
Jeżeli przedsiębiorca rozpoczął wykonywanie czynności opodatkowanych przed 1 stycznia 2008 r. oraz:
1) w I półroczu 2008 r. wskaźnik udziału sprzedaży zwolnionej w obrocie ogółem był wyższy niż 70 proc., korzysta ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas fiskalnych do 31 grudnia 2008 r.;
2) w I półroczu 2008 r. wskaźnik był równy lub niższy niż 70 proc., traci prawo do zwolnienia ze stosowania kas fiskalnych od 1 września 2008 r. (§ 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).
Obliczając udział sprzedaży zwolnionej z obowiązku stosowania kas fiskalnych w obrocie ogółem (na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT), należy brać pod uwagę katalog zwolnień z obowiązku stosowania kas fiskalnych w starym rozporządzeniu (czyli w rozporządzeniu ministra finansów z 20 grudnia 2007 r. w sprawie kas rejestrujących).
Jeżeli podatnik rozpoczął wykonywanie sprzedaży w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. oraz:
1) w I półroczu 2008 r. wskaźnik był wyższy niż 70 proc., powinien sprawdzić również wskaźnik po okresie sześciomiesięcznego prowadzenia działalności gospodarczej w 2008 r. Jeżeli ten ostatni wskaźnik:
- będzie wyższy niż 70 proc., wówczas podatnik korzysta ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas fiskalnych do 31 grudnia 2008 r.;
- będzie niższy lub równy 70 proc., wówczas podatnik traci prawo do zwolnienia po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po sześciomiesięcznym okresie prowadzenia sprzedaży w 2008 r.;
2) w I półroczu 2008 r. wskaźnik był równy lub niższy niż 70 proc., traci prawo do zwolnienia ze stosowania kas fiskalnych od 1 września 2008 r. (§ 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).
Jeżeli podatnik rozpoczął wykonywanie sprzedaży po 30 czerwca 2008 r. oraz przewidywany przez niego udział sprzedaży zwolnionej ze stosowania kas fiskalnych w obrocie ogółem (na rzecz osób, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT):
1) będzie wyższy niż 70 proc., korzysta ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących do 31 grudnia 2008 r.,
2) będzie niższy lub równy 70 proc., ma obowiązek stosowania kas na zasadach ogólnych (a więc po przekroczeniu obrotu w wysokości 20 000 zł).
Obliczając wskaźniki udziału sprzedaży zwolnionej z obowiązku rejestracji z zastosowaniem kas fiskalnych w sprzedaży ogółem, należy pamiętać, że:
- bierze się pod uwagę tylko sprzedaż na rzecz osób, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT (czyli osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej lub rolników ryczałtowych);
- w przypadku sprzedaży za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 października 2008 r. należy brać pod uwagę zwolnienia przewidziane w poz. 1 – 33 załącznika do starego rozporządzenia;
- w odniesieniu od sprzedaży za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2008 r. uwzględnia się zwolnienia przewidziane w poz. 1 – 33 nowego rozporządzenia.
Ustawodawca przewidział jednak pewien wyjątek. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 nowego rozporządzenia podatnicy, którzy rozpoczęli wykonywanie działalności w II półroczu 2008 r., powinni ustalić po zakończeniu tego roku wskaźnik za 2008 r. Ustalając ten wskaźnik, bez względu na datę sprzedaży, uwzględnić należy zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących przewidziane w poz. 1 – 33 nowego rozporządzenia.
Jeżeli wspomniany wskaźnik okaże się niższy lub równy 70 proc., wówczas podatnik utraci prawo do zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących od 1 marca 2009 r.
Najwięcej wątpliwości pojawia się w przypadku podatników, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą w I półroczu 2008 r.
[ramka][b]Przykład [/b]
Tomasz W. w 2008 r. rozpoczął prowadzenie działalności. Pierwsza sprzedaż została dokonana 19 lutego 2008 r. Tomasz W. powinien ustalić strukturę sprzedaży za I półrocze 2008 r. Jeżeli wynosi ona np.
a) 53 proc., traci prawo do zwolnienia ze stosowania kas rejestrujących począwszy od 1 września 2008 r.;
b) 71 proc., powinien ustalić jeszcze strukturę sprzedaży po upływie sześciomiesięcznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej.
W tym wypadku pojawia się wątpliwość, w jaki sposób liczyć ten sześciomiesięczny okres prowadzenia działalności, a więc:
– czy początkową datę okresu, za który należy liczyć strukturę, wyznacza data rozpoczęcia działalności (19 lutego), czy też pierwszy dzień miesiąca, w którym rozpoczęto działalność (1 lutego),
– czy końcową datę okresu, za który należy liczyć strukturę, wyznacza dzień kończący sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej (18 sierpnia), czy też koniec miesiąca, w którym upływa sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej (31 sierpnia).
Moim zdaniem okres sześciu miesięcy należy liczyć od dnia rozpoczęcia sprzedaży do dnia kończącego sześciomiesięczny okres. W analizowanym przypadku ten sześciomiesięczny okres prowadzenia działalności gospodarczej w 2008 r. to okres:
19 lutego 2008 r. – 18 sierpnia 2008 r. Jeżeli wskaźnik za ten okres będzie wynosił np.
a) 68 proc., wówczas podatnik traci prawo do zwolnienia ze stosowania kas rejestrujących począwszy od 1 listopada 2008 r., b) 75 proc., wówczas podatnik korzysta ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących do 31 grudnia 2008 r. [/ramka]
[ramka][b]Alkohol i papierosy bez wyjątków[/b]
Od 1 listopada 2008 r. ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas rejestrujących nie mogą korzystać podatnicy sprzedający wyroby tytoniowe (PKWiU 16.00), napoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 1,2 proc. oraz napoje alkoholowe będące mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 proc. bez względu na symbol PKWiU (z wyjątkiem sprzedaży posiłków i towarów na pokładach samolotów). W przypadku sprzedaży wymienionych towarów podatnik ma obowiązek stosowania kas fiskalnych bez względu na wielkość obrotu, nie może również korzystać z innych zwolnień przewidzianych w § 2 i 3 rozporządzenia (np. ze względu na wskaźnik udziału sprzedaży zwolnionej z obowiązku stosowania kas rejestrujących w sprzedaży ogółem wyższy niż 70 proc.).[/ramka]
[b]Jak rozliczyć towary sprzedawane pracownikom? Niektóre trzeba zawsze rejestrować w kasie, ale większość jest z tego obowiązku zwolniona[/b]
W przypadku sprzedaży towarów i usług wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia podatnicy mają obowiązek bezwzględnego stosowania kas rejestrujących (a więc nie ma możliwości korzystania ze zwolnień z tego obowiązku przewidzianych w rozporządzeniu). Dotyczy to np. świadczenia usług przewozów regularnych i nieregularnych pasażerskich w komunikacji samochodowej, dostawy silników spalinowych tłokowych oraz części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych, a także dostawy sprzętu radiowego i telewizyjnego. Do 30 czerwca 2008 r. to rozwiązanie prowadziło do absurdalnych niekiedy sytuacji, gdy podatnik miał obowiązek zakupu kasy rejestrującej tylko dlatego, że sprzedał aparat telefoniczny za 1 zł własnemu pracownikowi.
Od 1 lipca 2008 r. ustawodawca wprowadził jednak korzystną dla podatników zmianę. Od tej daty, jeżeli sprzedaż towarów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 – 7 rozporządzenia jest dokonywana na rzecz pracowników podatnika (lub przez spółdzielnie mieszkaniowe na rzecz członków lub innych osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu lub które są właścicielami lokali położonych w budynkach administrowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe, jak również przez wspólnoty mieszkaniowe na rzecz właścicieli lokali), to podatnik nie ma obowiązku zakupu i wprowadzenia z tego tytułu kas fiskalnych. Jeżeli jednak podatnik utracił lub utraci prawo do zwolnienia z innego tytułu, wówczas również dostawę towarów, o których mowa w § 4 ust.1 pkt 4 – 7 rozporządzenia, należy ewidencjonować z zastosowaniem kas fiskalnych.
Czynności, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4 – 7 rozporządzenia, to dostawa:
a) silników spalinowych tłokowych, wewnętrznego spalania, typu stosowanego w pojazdach mechanicznych (PKWiU 34.10.1), nadwozi do pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep (PKWiU 34.2), części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych i ich silników (PKWiU 34.3);
b) sprzętu radiowego, telewizyjnego i telekomunikacyjnego, z wyłączeniem lamp elektronowych i innych elementów elektronicznych oraz części do aparatów i urządzeń do operowania dźwiękiem i obrazem, anten (ex PKWiU 32);
c) sprzętu fotograficznego, z wyłączeniem części i akcesoriów do sprzętu i wyposażenia fotograficznego (ex PKWiU 33.40.3);
d) wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, których sprzedaż nie może korzystać ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy;
e) nagranych, z zapisami danych, lub zapisanymi pakietami oprogramowania komputerowego (w tym również sprzedawanych łącznie z licencją na używanie): płyt CD, DVD, kaset magnetofonowych, taśm magnetycznych (w tym kaset wideo), dyskietek, kart pamięci, kartridży.
[ramka][b]Przykład [/b]
Firma A. prowadzi hurtownię tkanin i sprzedaje na ogół towar tylko dla firm. Sprzedaż dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej występuje u niej sporadycznie i obrót z tego tytułu w roku 2007 r. wyniósł 10 000 zł, a w 2008 r. 8000 zł. 10 lipca 2008 r. firma A. sprzedała używany aparat telefoniczny stanowiący jej majątek pracownikowi nieprowadzącemu działalności gospodarczej za 50 zł. Zgodnie z nowymi przepisami sprzedawca nie ma obowiązku zainstalowania z tego tytułu kasy rejestrującej. Gdyby wspomniana sprzedaż miała miejsce przed 1 lipca 2008 r. (np. 29 czerwca 2008 r.), wówczas podatnik musiałby zewidencjonować ją w kasie fiskalnej. Co więcej podobne transakcje również po tej dacie musiałyby być ewidencjonowane z zastosowaniem kas fiskalnych. [/ramka]
Jeżeli pracownikowi zostaną sprzedane towary lub usługi wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 – 3 lub 8 – 9 rozporządzenia (np. paliwa silnikowe), podatnik musi przed dokonaniem tej czynności zainstalować kasę rejestrującą. W tym wypadku nie ma znaczenia, czy sprzedaż wymienionych towarów lub usług jest dokonywana na rzecz pracownika, czy osoby trzeciej. Zawsze, jeżeli nabywcą jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej lub rolnik ryczałtowy, sprzedaż taka musi być ewidencjonowana z zastosowaniem kasy fiskalnej.
Jeżeli pracownikowi zostaną sprzedane towary lub usługi niewymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia (np. komputer, samochód), wówczas sprzedaż ta nie musi być rejestrowana w kasie fiskalnej, nawet jeżeli podatnik rejestruje w kasie fiskalnej sprzedaż towaru dla innych osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej lub rolników ryczałtowych.
Od 1 lipca 2008 r. w zakresie tego zwolnienia wprowadzono jeszcze jedną istotną zmianę. Otóż zwolnienie nie ma obecnie zastosowania do podatników, którzy rozpoczęli ewidencjonowanie tych usług (sprzedaży towarów) przed 1 lipca 2008 r.
[ramka][b]Przykład [/b]
Firma X sprzedaje meble i od kilku lat stosuje kasy rejestrujące. Od lutego 2008 r. w firmie przyjęto zasadę, że cała sprzedaż, również na rzecz pracowników, jest ewidencjonowana w kasie fiskalnej. Ponieważ firma X zaczęła ewidencjonować sprzedaż na rzecz pracowników przed 1 lipca 2008 r., w związku z tym również po tej dacie musi to robić.[/ramka]
[ramka][b]Czy jedna sprzedaż w kasie to rozpoczęcie ewidencjonowania [/b]
W przepisach mówi się nie o podatnikach, którzy mieli obowiązek ewidencjonowania sprzedaży na rzecz np. pracowników przed 1 lipca 2008 r., ale o podatnikach, który rozpoczęli ewidencjonowanie tych czynności przed tą datą. Pojawia się pytanie: czy również przypadkowe zewidencjonowanie sprzedaży pracownikowi przed 1 lipca 2008 r. oznacza, że podatnik po tej dacie nie może korzystać ze zwolnienia? Problem wynika z braku definicji pojęcia rozpoczęcie ewidencjonowania. Moim zdaniem logiczne byłoby przyjęcie, że chodzi o decyzję podatnika, iż sprzedaż na rzecz wymienionych osób będzie rejestrowana w kasie, a nie o przypadkową rejestrację takiej sprzedaży w kasie fiskalnej przed 1 lipca 2008 r. Całkiem jednak prawdopodobne, że organy podatkowe mogą uznać, iż zarejestrowanie nawet jednej sprzedaży na rzecz pracownika przed 1 lipca 2008 r. oznacza rozpoczęcie ewidencjonowania takiej sprzedaży przed tą datą, a w związku z tym od 1 lipca 2008 r. podatnik nie może korzystać ze zwolnienia.[/ramka]
[i]Autorka jest doradcą podatkowym [/i]
