Dwaj wspólnicy, różne sposoby rozliczania

Zamierzam razem z kolegą utworzyć spółkę osobową, żeby razem prowadzić działalność gospodarczą. Czy jako wspólnicy musimy być opodatkowani według tych samych zasad, czy też jeden może się rozliczać na zasadach ogólnych, a drugi podatkiem liniowym?

– pyta czytelnik DF.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby dwaj przedsiębiorcy (osoby fizyczne), którzy prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki osobowej (np. cywilnej, komandytowej, jawnej), byli opodatkowani według odrębnych zasad. Jeden z nich może być opodatkowany według skali podatkowej, drugi – preferencyjną 19-proc. stawką podatku liniowego. Jednak wybór podatku liniowego skutkuje u niego koniecznością płacenia podatku w tej formie od wszystkich dochodów z działalności gospodarczej, opodatkowanych według ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT).

Dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej co do zasady są opodatkowane na zasadach ogólnych (określonych w art. 27 ustawy o PIT, tj. według obowiązującej skali podatkowej), chyba że podatnicy wybiorą 19-proc. podatek liniowy (art. 30c ustawy o PIT). Pomijamy tutaj opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (na podstawie odrębnej ustawy).

Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, posiadania lub użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód jest opodatkowany na zasadach ogólnych.

Jeśli nie ma przeciwnego dowodu, przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku wspólników są równe. Zasady te stosuje się też do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, pozostałych wydatków i strat, a także ulg podatkowych związanych z prowadzoną przez wspólników działalnością gospodarczą.

W spółce cywilnej podmiotami w podatku dochodowym od osób fizycznych są wyłącznie jej wspólnicy (wyrok SN z 8 marca 2001 r., III RN 81/00).

Podatnicy, w tym wspólnicy spółki osobowej, mogą wybrać opodatkowanie 19-proc. podatkiem liniowym, jednak z zastrzeżeniem art. 9a ust. 3 ustawy o PIT (przepis ten określa przypadki, kiedy podatnik traci prawo do rozliczania się w ten sposób).

Muszą powiadomić pisemnie o swoim wyborze właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 20 stycznia roku podatkowego. A jeżeli podatnik (w tym wspólnik spółki osobowej) rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, to do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT).

Osoba pracująca na etacie rozpoczyna działalność gospodarczą w dwóch formach: indywidualnie i jednocześnie jako wspólnik w spółce jawnej. Chce skorzystać z opodatkowania w formie liniowej, nie będzie świadczyć usług (takich samych jak czynności na etacie) na rzecz swojego obecnego pracodawcy, co wykluczałoby możliwość wyboru tej formy opodatkowania.

W tym wypadku wszystkie dochody przedsiębiorcy uzyskiwane z działalności gospodarczej (zarówno indywidualnej, jak i z udziału w spółce) będą opodatkowane podatkiem liniowym według stawki 19 proc., i to niezależnie od formy rozliczenia, którą wybrali pozostali wspólnicy.

Dochodów z działalności gospodarczej przedsiębiorca nie będzie łączyć z dochodami z innych źródeł (w tym wypadku z pracy), które będą opodatkowane na zasadach ogólnych (według skali). Zatem dochody z działalności przedsiębiorcy nie będą wpływać na wysokość stawki podatkowej, według której będą opodatkowane jego dochody z pracy.

Pamiętajmy jednak, że możliwość korzystania z preferencyjnej stawki podatku liniowego wiąże się z rezygnacją z większości ulg, przysługujących przedsiębiorcom opodatkowanym na zasadach ogólnych. Dotyczy to m.in. możliwości wspólnego rozliczenia dochodów z małżonkiem.

Z podatku liniowego nie mogą korzystać osoby rozpoczynające działalność gospodarczą samodzielnie lub w formie spółki osobowej, które będą świadczyć swoje usługi dla byłych lub obecnych pracodawców (w tym lub poprzednim roku). Chodzi o czynności wykonywane dotychczas w ramach stosunku pracy.

Jeśli tak jest, przedsiębiorca traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania podatkiem liniowym. Musi wpłacić zaliczki obliczone przy zastosowaniu obowiązującej skali podatkowej, wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości od tych zaliczek (art. 9a ust. 3 ustawy o PIT).

W odniesieniu do spółki osobowej ograniczenie to wystąpi również, gdy co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności spółki na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy.

Podatnik w lipcu 2007 r. został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie z branży informatycznej jako przedstawiciel handlowy, gdzie był odpowiedzialny za sprzedaż komputerów. W czerwcu 2008 r. zwolnił się z pracy i otworzył firmę remontowo-budowlaną, przy czym wybrał liniową formę opodatkowania.