Nie należy daty wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia budowy utożsamiać z datą doręczenia decyzji inwestorowi

Anna Główka, radca prawny w warszawskim biurze Rödl & Partner

Zgodnie z art. 30 ust. 5 p.b. zgłoszenia budowy należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu i nie później niż po upływie dwóch lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.

W kwestii rozumienia ww. przepisu w doktrynie i w orzecznictwie istnieje rozbieżność poglądów. Zgodnie z jednym z nich dla zachowania 30-dniowego terminu, o którym mowa w powyższym przepisie, wystarczy, że organ wyda decyzję o sprzeciwie i przesyłkę z tą decyzją nada w polskiej placówce pocztowej, zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), co stanowi potwierdzenie daty wniesienia sprzeciwu. Drugi z poglądów przyjmuje, iż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, jeżeli zgłaszający nie był wzywany do uzupełnienia brakujących dokumentów (art. 30 ust. 2 p.b.), organ powinien wydać decyzję o sprzeciwie i doręczyć ją podmiotowi, który dokonał zgłoszenia. Takie stanowisko posiada wsparcie w uchwale NSA z 15 października 2008 r., II GPS 4/08, podjętej w stosunku do art. 69 ust.2 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Aktualnie jednak w orzecznictwie NSA dominuje pierwszy z przedstawionych poglądów, zgodnie z którym wniesienie sprzeciwu w rozumieniu art. 30 ust. 5 p.b. następuje przez samo złożenie przez właściwy organ oświadczenia woli, tj. wydanie decyzji, a więc dla zachowania przedmiotowego terminu nie jest wymagane uzewnętrznienie woli organu, wystarczy wydanie decyzji (m.in. wyroki NSA: z 22 października 2013 r., II OSK 166/13; z 25 lipca 2012 r., II OSK 808/11; z 15 grudnia 2011 r., II OSK 1899/10; z 2 listopada 2011 r., II OSK 737/11; z 19 lutego 2014 r., II OSK 2557/12). Pogląd ten zasługuje na aprobatę. Uznanie bowiem, że wniesienie sprzeciwu w rozumieniu art. 30 ust. 5 p.b. wiąże się z wydaniem decyzji i jej doręczeniem stronie w terminie 30 dni, w praktyce spowodowałoby znaczne skrócenie czasu przeznaczonego na analizę posiadanej przez organ dokumentacji, bo decyzja o sprzeciwie musiałaby być sporządzona na tyle wcześnie, by organ mógł nadać decyzję w placówce operatora publicznego z takim wyprzedzeniem, by mimo ewentualnych trudności z doręczeniem korespondencji przez operatora oraz nierzadkiego unikania jej niezwłocznego odbioru przez stronę i przy uwzględnieniu ewentualnej konieczności tzw. doręczenia zastępczego (14 dni od momentu pierwszego awizo) organ zdążył doręczyć decyzję stronie. Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 20 kwietnia 2011 r., 7/09, bardzo krytycznie ocenił instytucję zgłoszenia w prawie budowlanym oraz zwrócił uwagę na istniejące możliwości manipulacji terminem do wniesienia sprzeciwu przez inwestorów, przez umiejętne dobranie momentu dokonania zgłoszenia, a następnie przez unikanie odbioru przesyłki zawierającej decyzję o sprzeciwie. Dodatkowo uwzględniając kwestię tego, że termin 30 dni to dni kalendarzowe, nie zaś robocze, i konieczne jest także odjęcie niedziel jako dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót jako dni wolnych z uwagi na wymiar czasu pracy, termin do wydania decyzji zostałby skrócony praktycznie do kilku dni.

Reasumując, zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy p.b. inwestor może przystąpić do wykonywania robót budowlanych objętych zgłoszeniem, jeżeli organ budowlany w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wyda decyzji o sprzeciwie. Czynność nadania przesyłki zawierającej decyzję o sprzeciwie w urzędzie pocztowym jest czynnością techniczną, która ma znaczenie jedynie faktyczne, potwierdzając fakt wydania przez organ decyzji w terminie 30 dni.