Sąd Najwyższy przyjął, że przedmiotem aportu może być wszystko, co – nie będąc pieniądzem – przedstawia jakąkolwiek wartość ekonomiczną, w tym rzeczy i prawa majątkowe. W uchwale z 20 maja 1992 r. (III CZP 52/92, OSNCP 1992, nr 6, poz. 106) SN uznał za przedmiot wkładu niepieniężnego prawa bezwzględne i względne, o ile są zbywalne i mogą zajmować w bilansie spółki pozycję aktywów.
Co to może być
Zdolność aportową ma m.in. użytkowanie wieczyste, prawo najemcy przysługujące do lokalu użytkowego, weksel własny z avalem indosowanym in blanco, a także wierzytelności przysługujące wspólnikowi wobec spółki. Osobnym tematem, o istotnych konotacjach podatkowych, jest zdolność aportowa przedsiębiorstwa, która została przesądzona pozytywnie, o ile spełnione są przesłanki funkcjonalne tej zorganizowanej grupy składników majątkowych tworzących przedsiębiorstwo.
To wspólnicy decydują o utworzeniu spółki lub podwyższeniu kapitału zakładowego i sposobie jego pokrycia
Abstrahując od zdolności aportowej, warto zwrócić uwagę na celowość wniesienia do konkretnej spółki określonych składników majątkowych, w szczególności nieruchomości lub właśnie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. To wspólnicy decydują o utworzeniu spółki lub o podwyższeniu kapitału i sposobie jego pokrycia (art. 257 k.s.h.). Jednak w wyniku wniesienia wkładu niepieniężnego staje się on własnością spółki i przechodzi w dyspozycję jej zarządu. Warto zatem zastanowić się nad przydatnością i sensem gospodarczym wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki oraz rolą zarządu spółki w procesie przejmowania składników majątkowych w jej imieniu. Na ile składniki majątkowe tworzące określony wkład niepieniężny są użyteczne dla spółki, powinien decydować zarząd, ale w relacjach ze wspólnikami ma ograniczoną możliwość kwestionowania samej uchwały. Jednak, niezależnie od uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego i pokryciu go aportem, dochodzi do przeniesienia określonych składników na rzecz spółki.
Skutki podatkowe
Z punktu widzenia podatku od towarów i usług jest to dostawa towarów. W samej ustawie brak jest wprawdzie przepisów stricte regulujących wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki. W związku z tym należy stosować ogólne uregulowania. Czynność będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT, jeżeli wnoszącym aport będzie podatnik VAT, a przedmiotem aportu będzie dostawa towaru lub świadczenie usług. Sposób opodatkowania aportu uzależniony jest od rodzaju przedmiotu stanowiącego wkład niepieniężny. Za podstawę opodatkowania, zgodnie z art. 29a ustawy o VAT, należy przyjąć wartość nominalną udziałów objętych w zamian za aport (m.in. NSA w wyroku ?z 14 sierpnia 2012 r. – I FSK 1405/11).
