Lekarz nie może dyżurować w szpitalu na umowę zlecenie

Szpitale mają coraz większy problem z  zatrudnianiem lekarzy.  Gdy medycy wypracują standardową  dobową normę ?z etatu (do godziny 14), pojawia się problem, kto zapełni dyżury medyczne w nocy i w weekendy.

Wiele  lecznic dopycha lub dopychało dyżury kolanami.  Do 14 medycy pracowali na etat, a w południe i wieczorami według różnych konfiguracji. Podpisywali ze szpitalem umowy zlecenia na  nocną ?i weekendową pracę  lub też byli wynajmowani przez szpital od zewnętrznej spółki na dyżury.

Część z tych rozwiązań musi jednak odejść do lamusa.  Za takie praktyki szpitale ściga już ZUS i wojewodowie. W sierpniu precedensową decyzję zakazującą lekarzom pracującym na etacie w szpitalu świadczenia usług dyżurowych na umowie-zleceniu wydał wojewoda śląski >> patrz ramka.

Składki za dyżur

Na  drodze szpitali do zatrudniania lekarzy na umowach cywilnych stanął niedawno Sąd Najwyższy.  Przyznał on rację ZUS  (m.in. w wyrokach II UK 447/13, II UK 464/13 i II UK 482/13), nakładając na szpitale obowiązek zapłaty zaległych składek od umów-zleceń ?i umów o dzieło lekarzy dyżurujących w szpitalach. Pracę na etat oraz na zlecenie, umowę ?o dzieło czy kontrakt ZUS uznał za obchodzenie prawa. Wskazał, że jedna osoba nie może pracować w tej samej placówce na dwie umowy i od jednej nie odprowadzać składek.

– Okazuje się teraz, że jedyną legalną formą pracy w szpitalu jest etat – mówi Łukasz Prasołek, asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego.

Alternatywne rozwiązania

Są już placówki, w których lekarze i w dzień, i w nocy pracują na umowę o pracę, co jednak kosztuje.  W praktyce zatrudnianie lekarzy w dzień i w nocy na dyżury oznacza, że szpitale muszą wprowadzić równoważny czas pracy.  Zgodnie bowiem z ustawą o działalności leczniczej medyk nie powinien pracować więcej niż 7 godzin 7 i 35 minut na dobę. Ewentualnie może podpisać klauzulę opt-out, pozwalającą przebywać w pracy do 72 godzin tygodniowo.

Gdy medycy nie zdecydują się  podpisać klauzuli opt-out, w  ciągu doby na dyżur musi przychodzić trzech lekarzy. Pierwszy pracuje od 7 do 14, kolejny od 14 do 22 i ostatni do 7 następnego dnia. Dla szpitala są to koszy, ponieważ musi zatrudnić więcej medyków, aby mogli po sobie przychodzić na zmiany. Ponadto do każdej godziny w nocy pracodawca musi dopłacić 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Równoważny system czasu pracy wprowadził np. Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Barlickiego w  Łodzi. Zatrudnia  400 lekarzy.

Drugim ewentualnym rozwiązaniem pozostaje jeszcze kontrakt na wszystkie godziny pracy, czyli umowa z lekarzem, który prowadzi działalność gospodarczą. – Ani ZUS, ani Inspekcja Pracy nie mają prawa go zakwestionować, bo mamy swobodę działalności gospodarczej – tłumaczy Katarzyna Przyborowska, radca prawny. Korzysta z tego np. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Grudziądzu. Zawarł kontrakty z 450 lekarzami, którzy biorą 24-godzinne dyżury.

Porozumienie placówek

Dla szpitali, które chcą koniecznie zawierać z lekarzami, oprócz etatu, umowy-zlecenia, pozostaje jeszcze jedno wyjście. Eksperci wskazują, że szpital musi się porozumieć ?z drugim szpitalem w mieście na krzyżowe zatrudnianie lekarzy. Skoro bowiem ten sam  medyk nie może pracować ?w szpitalu A na etat i zlecenie, to szpital A może na zlecenie wynająć etatowych lekarzy  ze szpitala B. Natomiast szpitalowi B może wtedy wynająć swoich etatowych lekarzy na zlecenie. Wówczas ZUS nie powinien kwestionować zatrudnienia.

Ta sama lecznica

Ostrożna w doradzaniu jest też Naczelna Rada Lekarska. Jej prawnicy również doszli do wniosku, że najbezpieczniejszą formą pracy jest etat. Czyli szpital powinien zatrudniać medyków na umowę ?o pracę, gwarantując im, że przepracują tygodniowo maksymalnie 48 godzin. Lekarze, którzy podpiszą klauzulę opt-out, mogą pracować więcej godzin.

Inną możliwością dla lekarza ?w szpitalu jest kontrakt, czyli podpisanie umowy cywilnoprawnej na świadczenie usług w ramach normalnych godzin pracy, jak i dyżurów.