Spółka komandytowo-akcyjna ma szansę odzyskać PCC

Prawdopodobnie jeszcze w tym roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda wyrok w sprawie Drukarni Multipress Sp. z o.o. (C-357/13). Rozstrzygnie w nim, czy dla celów podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej PCC) spółka komandytowo-akcyjna (dalej SKA) powinna być uznawana za spółkę kapitałową, co wiąże się ze zwolnieniem niektórych transakcji z opodatkowania.

Podatek od czynności cywilnoprawnych ?w zakresie, w jakim obejmuje umowy spółek, podlega pełnej harmonizacji. Oznacza to, że postanowienia ustawy z 9 września 2000 r. ?o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 101, poz. 649 ze zm. – dalej ustawa o PCC) muszą być zgodne z zasadami opodatkowania wskazanymi ?w Dyrektywie Rady 2008/7/WE z 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (dalej dyrektywa).

Osobowa czy kapitałowa

Obowiązujące do końca 2013 r. zasady opodatkowania PIT wspólników SKA spowodowały znaczne zwiększenie popularności takich podmiotów. Przyczyniło się to do konieczności przeprowadzenia pogłębionej analizy, czy wynikające z ustawy o PCC zasady opodatkowania umów tych spółek są zgodne z dyrektywą. Wskazuje ona na istnienie poważnych argumentów pozwalających uznać, że polskie regulacje są sprzeczne z prawem UE. SKA spełnia bowiem kryteria, które powodują, że na gruncie dyrektywy jest to spółka kapitałowa. Artykuł 2 ust. 1 lit. b dyrektywy uznaje bowiem za spółki kapitałowe m.in. spółki, których akcje mogą być przedmiotem obrotu na giełdzie.

Obliguje to państwa członkowskie do stosowania wobec SKA wszystkich szczegółowych zasad opodatkowania wskazanych w dyrektywie. Inaczej mówiąc, polski ustawodawca nie może w dowolny sposób kształtować zasad opodatkowania takiego podmiotu.

Niezgodność polskiego prawa z dyrektywą polega na tym, że ustawa o PCC konsekwentnie traktuje spółkę komandytowo-akcyjną jako spółkę osobową. W konsekwencji polski ustawodawca uważa, że nie musi uwzględniać wobec niej zasad opodatkowania przewidzianych ?w dyrektywie dla spółek kapitałowych.

Stosowanie w dyrektywie pojęcia „spółka kapitałowa" nie oznacza, że jego zakres odpowiada temu pojęciu w rozumieniu kodeksu spółek handlowych lub ustawy o PCC. Wystarczy bowiem, aby spółka z państwa członkowskiego spełniła jeden ze wskazanych w dyrektywie warunków, aby była uznana za spółkę kapitałową.

Argumenty fiskusa

Poza wszelkim sporem jest to, że akcje SKA mogą być notowane na giełdzie papierów wartościowych. Organy podatkowe wskazywały jednak, że za spółki kapitałowe ?w rozumieniu dyrektywy uznawane są tylko podmioty, których cały kapitał może być przedmiotem obrotu na giełdzie, a w SKA wkład wnoszony przez komplementariusza nie spełnia tego kryterium. Na tej podstawie organy podatkowe twierdziły, że SKA nie jest spółką kapitałową w rozumieniu prawa UE. Oznacza to, że ustawa o PCC prawidłowo uznaje ją za spółkę osobową.

Dotychczas większość sądów przychylała się do stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe. Wydaje się jednak, że nie zauważają one naruszenia prawa europejskiego polegającego na opodatkowaniu PCC transakcji ?z udziałem SKA. Przykładem takiego orzeczenia jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 listopada 2012 r. (I SA/Kr 1404/12, nieprawomocny).

Równocześnie wielu przedstawicieli doktryny oraz niektóre składy sądów administracyjnych podkreślały, że żaden przepis dyrektywy nie wskazuje, że warunkiem uznania danego podmiotu za spółkę kapitałową jest to, aby udziały ?w całym kapitale zakładowym mogły być przedmiotem obrotu na giełdzie. W konsekwencji polskie przepisy dotyczące SKA są niezgodne z prawem UE. Zwracał na to uwagę m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z 3 kwietnia 2012 r. (I Sa/Wr 48/12).

Rozstrzygnie TSUE

Dostrzegając te rozbieżności WSA w Krakowie, postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r. (I SA/Kr 188/13), skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące statusu SKA na gruncie dyrektywy >patrz ramka.

Jakie skutki będzie miała pozytywna odpowiedź na pierwsze z zadanych pytań, czyli uznanie, że SKA jest spółką kapitałową w rozumieniu dyrektywy? Przede wszystkim zobliguje to Polskę do wprowadzenia zmian w ustawie o PCC, które zrównają status SKA ze statusem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej. Podatek nie będzie mógł być zatem pobierany m.in. od takich czynności, jak: przekształcenie spółki z o.o. lub akcyjnej w SKA oraz łączenia tych spółek, podwyższenie kapitału spółki komandytowo-akcyjnej w drodze tzw. wymiany udziałów, aport przedsiębiorstwa innej spółki kapitałowej do SKA.