Odwołanie wobec treści ogłoszenia o zamówieniu, a jeżeli postępowanie jest prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego, także wobec postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia, wnosi się w terminie:
- 10 dni od dnia publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub zamieszczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej – jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w interesującym nas rozporządzeniu.
- 5 dni od dnia zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych lub specyfikacji istotnych warunków zamówienia na stronie internetowej – jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w rozporządzeniu. Odwołania wobec innych czynności zamawiającego wnosi się w terminach określonych w art. 182 ust. 3 ustawy. Są one uzależnione od wartości zamówienia i wynoszą 5 lub 10 dni od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia.
Jaki jest skutek
W przypadku wniesienia odwołania zamawiający nie może zawrzeć umowy do czasu ogłoszenia przez Izbę wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze. Zamawiający ma prawo złożyć do Izby wniosek o uchylenie zakazu zawarcia umowy.
Izba jest władna uchylić zakaz zawarcia umowy, jeżeli niezawarcie umowy mogłoby spowodować negatywne skutki dla interesu publicznego przewyższające korzyści związane z koniecznością ochrony wszystkich interesów, w odniesieniu do których zachodzi prawdopodobieństwo doznania uszczerbku w wyniku czynności podjętych przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia.
Sposób postępowania
Odwołanie podlega rozpoznaniu, jeżeli nie zawiera braków formalnych i uiszczono wpis (najpóźniej do dnia upływu terminu do wniesienia odwołania). Wysokość wpisu od odwołania jest zróżnicowana i zależy od wartości zamówienia oraz jego rodzaju. Szczegóły znajdziemy w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania. Musimy być też świadomi tego, że zamawiający może wnieść odpowiedź na odwołanie.
Odwołanie rozpoznaje Izba w składzie jednoosobowym. Prezes Izby może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzyosobowym, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. W takim przypadku prezes Izby wskazuje przewodniczącego składu orzekającego Izby spośród wyznaczonych członków.
Odwołanie jest rozpoznawane w terminie 15 dni od dnia jego doręczenia prezesowi Izby. Może on zarządzić łączne rozpoznanie odwołań przez Izbę, jeżeli zostały one złożone w tym samym postępowaniu o udzielenie zamówienia lub dotyczą takich samych czynności zamawiającego.
Przesłanki odrzucenia odwołania przez Izbę znajdziemy w art. 189 ust. 2 ustawy. W przypadku stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy do odrzucenia odwołania, Izba kieruje sprawę na rozprawę, która ma charakter jawny. Izba na wniosek strony lub z urzędu wyłączy jawność rozprawy w całości lub w części, jeżeli przy rozpoznawaniu odwołania może być ujawniona informacja stanowiąca tajemnicę ustawowo chronioną. Rozprawa odbywa się wówczas wyłącznie z udziałem stron lub ich pełnomocników.
Strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Dowody na poparcie swoich twierdzeń lub odparcie twierdzeń strony przeciwnej uczestnicy postępowania odwoławczego mogą przedstawiać aż do zamknięcia rozprawy. Dopuszczalne jest powoływanie biegłych.
Przewodniczący składu orzekającego zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom. Wydając wyrok, Izba bierze za podstawę stan rzeczy ustalony w toku postępowania. Możliwe jest otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy, jeżeli po jej zamknięciu ujawniono okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia odwołania. Wyrok może być wydany jedynie przez skład orzekający, przed którym toczyło się postępowanie odwoławcze.
Izba uwzględnia odwołanie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.
Co może Krajowa Izba Odwoławcza
Uwzględniając odwołanie, Izba może:
- jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego nie została zawarta – nakazać wykonanie lub powtórzenie czynności zamawiającego lub nakazać unieważnienie czynności zamawiającego;
- jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego została zawarta oraz zachodzi jedna z przesłanek, o których mowa w art. 146 ust. 1 ustawy – unieważnić umowę w całości, w zakresie zobowiązań niewykonanych i nałożyć karę finansową w uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy nie jest możliwy zwrot świadczeń spełnionych na podstawie umowy podlegającej unieważnieniu lub nałożyć karę finansową albo orzec o skróceniu okresu obowiązywania umowy w przypadku stwierdzenia, że utrzymanie umowy w mocy leży w ważnym interesie publicznym;
- jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego została zawarta w okolicznościach dopuszczonych w ustawie – stwierdzić naruszenie przepisów ustawy.
Piotr Rogowiecki ekspert Pracodawcy RP
Komentuje Piotr Rogowiecki, ekspert Pracodawcy RP
Instrumenty ochrony prawnej potencjalnych wykonawców to niezbędny element systemu zamówień publicznych.
Bez tych instytucji zamawiający mieliby de facto możliwość pełnej arbitralności w podejmowaniu decyzji. Trzeba jednak pamiętać o tym, że treść ustawy musi tworzyć kompromis pomiędzy ochroną zamawiających a tempem rozstrzygania przetargów.
