Postępowanie uproszczone: w jaki sposób dochodzić roszczeń

W najdrobniejszych sprawach ustawodawca przewidział odrębny tryb postępowania, nazywając go uproszczonym. Nazwa ta wcale nie oznacza łatwiejszego dostępu do sądu. W praktyce okazuje się bowiem, że w postępowaniu tym trafić można na różnego rodzaju bariery – samo wypełnienie formularza nie jest najprostszym zadaniem.

W konsekwencji bez pomocy prawnika prowadzenie takiej sprawy samodzielnie przez przedsiębiorcę jest trudne, a sprawa do wygrania może się skończyć porażką.

Jakie sprawy

Kodeks postępowania cywilnego

precyzyjnie wskazuje kategorie spraw, które mogą być rozpatrywane w tym trybie. Na podstawie art. 505

1

kodeksu postępowania cywilnego postępowanie uproszczone dopuszczalne jest w sprawach należących do właściwości sądów rejonowych:

- o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty,

- o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu.

Tym samym postępowanie uproszczone nie będzie miało zastosowania do spraw o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia; o ochronę praw autorskich i pokrewnych, jak również dotyczących wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych; o roszczenia wynikające z prawa prasowego; o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni; o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną; o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji; oraz o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Sprawy te należą bowiem do wyłącznej kompetencji sądów okręgowych.

W postępowaniu uproszczonym pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego i pismo zawierające wnioski dowodowe powinny być sporządzone na urzędowych formularzach. Formularze te dostępne są na internetowej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości

www.ms.gov.pl

, a osoby niemające dostępu do sieci mogą udać się do najbliższego sądu, gdzie wszystkie formularze winny zostać bezpłatnie wydane. Niezachowanie wymogu zastosowania formularza może powodować poważne konsekwencje. Na mocy art. 130

1

§ 1

1

k.p.c., jeżeli pismo procesowe, które powinno być wniesione na urzędowym formularzu, nie zostało wniesione na takim formularzu lub nie może otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania innych warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego poprawienia lub uzupełnienia w terminie tygodniowym, przesyłając złożone pismo.

Należy jednakże pamiętać, iż w razie bezskutecznego upływu terminu lub ponownego złożenia pisma dotkniętego brakami przewodniczący zarządza zwrot pisma, a sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty oraz sprzeciw od nakazu zapłaty sąd odrzuca.

Warto przytoczyć orzeczenie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2002 r. w sprawie III CZP 78/01, w którym stwierdzono, że sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym w sprawie należącej do postępowania uproszczonego, wniesiony na urzędowym formularzu, podlega odrzuceniu w razie wadliwego wypełnienia formularza, bez wzywania do jego poprawienia lub uzupełnienia.

Teraz zarządza sąd

Kolejnym ważnym elementem postępowania uproszczonego jest prekluzja dowodowa, która obowiązywała do 2 maja 2012 r., tj.

ustawa z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, DzU. nr 233, poz. 1381

uchyliła art. 505

5

k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe niezgłoszone w pozwie, odpowiedzi na pozew, na pierwszym posiedzeniu przeznaczonym na rozprawę lub w sprzeciwie od wyroku zaocznego mogły być rozpoznawane tylko wtedy, gdy strona wykazała, że nie mogła ich powołać wcześniej lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później.

Powód mógł przytoczyć nowe okoliczności faktyczne i wnioski dowodowe nie później niż w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu pism pozwanego wymienionych w zdaniu poprzedzającym. Celem tej regulacji było skrócenie czasu rozpatrywania sprawy, choć w wielu przypadkach odbywało się to kosztem rozstrzygnięcia opartego na rzeczywistym stanie faktycznym. Obecnie prekluzją będzie zarządzał sąd, zgodnie ze znowelizowanymi art. 207 i 217 k.p.c.

Nie łącz żądań

W postępowaniu zwykłym zasadą jest, iż powód może dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń przeciwko temu samemu pozwanemu, jeżeli nadają się one do tego samego trybu postępowania oraz jeżeli sąd jest właściwy ze względu na ogólną wartość roszczeń, a ponadto – gdy roszczenia są różnego rodzaju – o tyle tylko, o ile dla któregokolwiek z tych roszczeń nie jest przewidziane postępowanie odrębne ani też nie zachodzi niewłaściwość sądu według przepisów o właściwości bez względu na wartość przedmiotu sporu.

W postępowaniu uproszczonym jest odwrotnie – jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia. Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wynikają z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju. W wypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń następuje zwrot pozwu.

W sytuacji kiedy powód dochodzi części roszczenia, sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym tylko wtedy, gdy postępowanie to byłoby właściwe dla całego roszczenia wynikającego z faktów przytoczonych przez powoda. W przeciwnym wypadku sprawa rozpoznawana jest w postępowaniu zwykłym.

Tytułem przykładu, powód może dochodzić w postępowaniu uproszczonym zapłaty tysiąca złotych z tytułu braku zapłaty za wykonane usługi, jeżeli całe roszczenie wynikające z umowy nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych. W przypadku gdy ze stanu faktycznego przedstawionego w pozwie wynika, że roszczenia z umowy są wyższe niż 10 tysięcy zł, sprawa podlega rozpoznaniu w trybie zwykłym, mimo że żądanie zgłoszone w pozwie dotyczyłoby zapłaty tylko tysiąca złotych.

Zasada słuszności

Dobrym rozwiązaniem jest możliwość rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o zasadę słuszności. Otóż w sytuacji kiedy sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Przykład

Paweł S. kupił laptop, który po dwóch miesiącach użytkowania okazał się wadliwy. Naprawa gwarancyjna trwała 3 miesiące i z tego powodu Paweł S. zdecydował się na złożenie powództwa o zadośćuczynienie związane z niemożliwością korzystania z komputera przez długi czas.