W innych krajach unijnych też są interpretacje podatkowe

W Europie nie ma jednego modelu wiążących informacji podatkowych. Nie wprowadzono bowiem jednolitych unijnych reguł w tej sprawie. Stało się tak jedynie w przypadku unijnego prawa celnego, które zapewnia możliwość uzyskania wiążących informacji o klasyfikacji taryfowej towarów i o ich pochodzeniu.

Dopiero w ostatnich miesiącach pojawiły się wstępne propozycje Komisji Europejskiej, by wprowadzić ujednolicony system uzyskiwania uprzednich informacji dotyczących VAT. Jednak nawet jeśli te propozycje staną się prawem, to nie będzie można korzystać z nich wcześniej niż w 2014 roku. Na razie zatem państwa członkowskie mają pełną dowolność w kwestii wydawania lub niewydawania wiążących informacji o podatkach.

Polskie sądy i zachodnia dobra wiara

Polscy podatnicy przez ostatnie lata przyzwyczaili się do rodzimego modelu interpretacji prawa podatkowego, który funkcjonuje dość sprawnie, choć nie jest pozbawiony wad.

Każdy podatnik może uzyskać taką interpretację na piśmie, a jeśli się z nią nie zgadza – może starać się przekonać fiskusa do swoich racji w sądzie. Jednak te rozwiązania są dość wyjątkowe na tle innych krajów europejskich. W większości z nich nie ma możliwości zaskarżania interpretacji do sądów. Jedynie w Szwecji istnieje podobna możliwość.

Ale – co podkreślają eksperci kontaktujący się z władzami skarbowymi poszczególnych krajów – w krajach „starej” Unii pisemne interpretacje nie zawsze są potrzebne. Władze skarbowe działają bowiem w nieco inny sposób, bardziej otwarty na bieżące ustalenia z podatnikami. Wprawdzie takie porozumienia są prawnie niewiążące, ale istnieje większa niż w Polsce skłonność do przyjęcia zasady dobrej wiary obu stron (tj. podatnika i urzędu skarbowego).

O co można pytać

W Polsce podatnicy mają dość korzystną sytuację, bo praktycznie nie mają ograniczeń tematycznych. Mogą pytać fiskusa praktycznie o wszystkie zagadnienia podatkowe. Jednak nie wszystkie władze fiskalne krajów europejskich mają tak otwarte podejście. Wiele krajów europejskich ogranicza ten zakres. W Danii fiskus nie odpowiada na pytania dotyczące VAT, cła i podatków związanych ze spadkami.

W Holandii interpretacje mogą dotyczyć tylko niektórych spraw związanych z opodatkowaniem międzynarodowych struktur biznesowych. Podobnie jest we Francji, gdzie interpretacje dotyczą niewielu zagadnień, głównie międzynarodowego opodatkowania. W Czechach i Słowacji zakres wydawanych wiążących informacji jest ograniczony tylko do spraw cen transferowych. W praktyce jest to więc odpowiednik tzw. wiążących porozumień cenowych, dostępnych w polskim prawie i w wielu innych systemach.

Procedury

Interpretacje są wydawane głównie przez władze skarbowe poszczególnych krajów. Jednak w Szwecji zajmuje się tym specjalna Rada ds. Uprzednich Interpretacji Podatkowych. Jest to instytucja niezależna od fiskusa, złożona z osób z dużym doświadczeniem w pracy w administracji, sądach oraz w sektorze prywatnym. Na zupełnie inne rozwiązanie zdecydowano się w Danii.

Tam również powołano specjalną radę, ale jest ona dobierana według klucza politycznego, a to – jeśli wierzyć raportowi International Bureau of Fiscal Documentation o interpretacjach podatkowych w Europie – ma swoje skutki także w treści interpretacji.

W naszym kraju interpretację otrzymuje się najpóźniej po 3 miesiącach od złożenia wniosku. To całkiem krótki termin w porównaniu z innymi krajami. W Danii i w Hiszpanii władze mają na to pół roku. System przyspieszonych interpretacji wprowadzono w Portugalii. Tam fiskus ma na odpowiedź zasadniczo150 dni. Ale istnieje także procedura ekspresowa, za którą trzeba zapłacić od 2,5 tys. do 25,5 tys. euro, zależnie od stopnia skomplikowania sprawy, o którą pyta podatnik.

Jednak w większości krajów europejskich nie pobiera się opłat za wydanie interpretacji. W Polsce są dość symboliczne – 40 zł (czyli ok. 10 euro) od jednego stanu faktycznego, którego dotyczy interpretacja. Opłaty za interpretacje istnieją w krajach skandynawskich: Danii, Finlandii i Szwecji, a także w Niemczech.

Gdy już mamy w ręku papier...

Wydana interpretacja oczywiście nie musi zadowalać podatnika. Poza Polską i Szwecją praktycznie nie ma możliwości wszczęcia sporu z fiskusem o jej brzmienie (np. poprzez zaskarżenie jej do sądu). Można oczywiście spierać się, gdy władze skarbowe rozpoczną kontrolę u podatnika i będą wydawały decyzje w sprawach jego zobowiązań podatkowych. Jednak swoisty luksus możliwości sporu na tle samej tylko interpretacji to polska i szwedzka specyfika.

Sama moc wiążąca interpretacji też różnie wygląda, nawet jeśli ma mocną podstawę w prawie. Na ogół interpretacje wiążą organy podatkowe, ale np. we Włoszech interpretacje uzyskane w specjalnym trybie dotyczącym przeciwdziałania unikaniu podatków, nie muszą wiązać administracji skarbowej.

Nie wszystkie kraje publikują wydane interpretacje. Te, które się na to zdecydowały, na ogół usuwają dane pozwalające zidentyfikować konkretnego podatnika. Poza Polską publikacja jest praktykowana w Hiszpanii, Portugalii, Szwecji i Danii (w przypadku tej ostatniej – tylko wybrane interpretacje).

Jak żyć w kraju bez interpretacji

Wiążących interpretacji w ogóle nie mają podatnicy w wielu krajach europejskich, np. w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Cyprze, Grecji i Luksemburgu. Oczywiście mogą uzyskiwać od tamtejszych władz skarbowych różne wyjaśnienia co do swoich bieżących i przyszłych działań w świetle prawa podatkowego. Chociaż takie informacje nie mają mocy wiążącej, to w praktyce podatnicy często o nie występują.

Z informacji podawanych przez administracje podatkowe tych krajów wynika, że w praktyce organy skarbowe postępują według wydanych interpretacji (tj. są one „etycznie wiążące”). Sytuacja może wyglądać inaczej, jeśli podatnik postępuje inaczej, niż to przedstawił we wniosku o interpretację, albo gdy zmienią się przepisy. W krajach systemu prawa precedensowego (tj. w Wielkiej Brytanii i Irlandii) wpływ na to może mieć także ustalenie wykładni prawa przez sądy.

HISZPANIA

O wiążącą interpretację podatkową mogą w Hiszpanii wystąpić zarówno podatnicy, jak też ich pełnomocnicy

Dopuszczalne jest również występowanie w interesie wielu podatników. Mogą to robić stowarzyszenia zawodowe, izby gospodarcze, organizacje pracodawców, związki zawodowe, stowarzyszenia konsumenckie, organizacje zrzeszające osoby niepełnosprawne oraz federacje tych organizacji. Organizacje te mogą występować o wydanie interpretacji dotyczących ich samych albo ich członków.

Interpretacje są wydawane bezpłatnie w terminie sześciu miesięcy od złożenia wniosku. Dotyczą praw lub obowiązków podatnika, przy czym obowiązki należy rozumieć jako materialne (dotyczące obliczania i wpłacania podatków), jak też proceduralne (dotyczące np. terminów i form rozliczeń z administracją skarbową).

Interpretacje mają moc wiążącą, skuteczną także wobec osób trzecich. Władze skarbowe są obowiązane honorować treść wydanej interpretacji podczas kontroli podatkowej, pod warunkiem że podatnik postępuje w sposób podany we wniosku. Interpretacja jest wiążąca, o ile nie zmienią się przepisy prawa podatkowego, lub orzeczenia sądów, których ona dotyczy.

Moc wiążąca interpretacji wygasa, jeśli okaże się, że wniosek o ich wydanie dotyczył sprawy, co do której uprzednio rozpoczęto postępowanie, złożono odwołanie lub rozpoczęto procedurę sądową.

Moc wiążąca wobec osób trzecich oznacza, że jeśli okoliczności sprawy innego podatnika niż występujący o interpretację są takie same, władze skarbowe powinny zastosować tę interpretację także do owego innego podatnika. Dlatego w Hiszpanii, podobnie jak w Polsce, przyjęto system jawności wydawanych interpretacji.

Hiszpański podatnik ma do dyspozycji także procedurę konsultacji z władzami skarbowymi bez wydawania formalnych interpretacji. Takie konsultacje dotyczą również zastosowania prawa podatkowego. Są wiążące dla administracji skarbowej, ale nie dla podatnika.

NIEMCY

W Niemczech istnieją różne typy informacji o prawie podatkowym, lecz nie wszystkie są prawnie wiążące

Podatnik może uzyskać np. tzw. wiążącą zgodę, dotyczącą kwestii ustalonych w trakcie kontroli podatkowej.

Interpretacje z mocą wiążącą dotyczą przyszłych działań podatnika i nie mogą być stosowane przeciwko niemu przez władze skarbowe dokonujące kontroli podatkowych.

Wniosek o wydanie wiążącej interpretacji może złożyć podatnik albo zagraniczna firma chcąca rozpocząć działalność w Niemczech. Kieruje się go na piśmie do Federalnego Centralnego Urzędu Skarbowego, podając:

- szczegółowy opis zamierzanych działań,

- dogłębną analizę ryzyk prawnych,

- własny punkt widzenia na zagadnienie,

- szacowaną roczną wartość podatku do zapłacenia wynikającą z przedstawionej sytuacji,