1
k.p. szef może przyśpieszyć rozwiązanie umów o pracę zawartych na czas nieokreślony w tych przypadkach, gdy pracownikowi przysługuje trzymiesięczny okres wypowiedzenia.
W stosunku do takich pracowników wolno ograniczyć ten okres do miesiąca. Pracownikowi przysługuje wtedy odszkodowanie za pozostały okres, który wlicza się do zatrudnienia, jeśli podwładny w tym czasie pozostawał bez pracy. Angaż jednak rozwiązuje się po upływie jednomiesięcznego okresu wymówienia.
Gdy pracownik odwoła się od nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wymówienia, a przywrócenie do pracy będzie niemożliwe z powodu ogłoszenia upadłości, sąd orzeknie jedynie o ewentualnym odszkodowaniu (art. 45 § 2 i 3 k.p.).
Gwarantowane wypłaty
Aby zaspokoić roszczenia pracownicze, po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawca może wystąpić o pieniądze do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP).
Ustawa z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (DzU nr 158, poz. 1121 ze zm., dalej ustawa o ochronie roszczeń) za niewypłacalność pracodawcy uznaje upadłość likwidacyjną, ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu czy oddalenie wniosków w tej sprawie w związku z brakiem majątku, a nawet faktyczne zaprzestanie działalności trwające dłużej niż dwa miesiące. Stwierdzenie niewypłacalności pracodawcy pozwala na skorzystanie ze świadczeń gwarantowanych w ustawie o ochronie roszczeń.
O przyznanie zaliczek na wypłatę należnych, a niezaspokojonych świadczeń pracowniczych pracodawca musi wystąpić do funduszu jeszcze przed wydaniem przez sąd postanowienia w sprawie ogłoszenia upadłości jego firmy.
Powinien to zrobić po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości zgodnie z wymogami z art. 22 – 25 puin. FGŚP może przyznać i wypłacić zaliczki bezpośrednio uprawnionym pracownikom, ale nie wyższe niż wynosi minimalne wynagrodzenie za pracę, jakie obowiązywałoby w dacie jego wypłaty.
Dwa wykazy
Po ogłoszeniu upadłości pracodawca (syndyk) musi sporządzić zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń, w którym wskaże uprawnionych oraz wysokość roszczeń wnioskowanych do zaspokojenia z funduszu. Ma na to miesiąc od wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Wykaz obejmuje niezaspokojone roszczenia z okresów poprzedzających ogłoszenie upadłości.
Pracodawca (syndyk) ma też sporządzić wykazy uzupełniające, jeżeli trzeba zaspokoić roszczenia z okresu po ogłoszeniu upadłości. Wzory wykazów oraz zakres wymaganych informacji określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 28 lutego 2007 r. w sprawie wykazów, wniosków i wypłat świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (DzU nr 53, poz. 356 ze zm.).
Gdy pracodawca nie złoży takiej listy, każdy pracownik może samodzielnie skierować do funduszu wniosek o wypłatę tych należności ze stosunku pracy, których nie zaspokoił pracodawca.
Przepisy określające zasady wypłaty świadczeń przez FGŚP ograniczają zarówno ich rodzaj, jak i limitują kwoty takich wypłat.
Nie starczy na wszystko
Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z funduszu zaspokojone mogą być wyłącznie następujące należności główne (bez odsetek):
• wynagrodzenie za pracę,
• przysługujące pracownikowi na podstawie powszechnych przepisów prawa pracy:
– wynagrodzenie za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, za czas niewykonywania pracy (zwolnienia od pracy) i za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
– wynagrodzenie za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby, o którym mowa w art. 92 k.p.,
– wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego,
– odprawa pieniężna przysługująca na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
– ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, należny za rok kalendarzowy, w którym ustał stosunek pracy,
– odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia z art. 361 § 1 k.p.,
– dodatek wyrównawczy z tytułu obniżenia wynagrodzenia na skutek przeniesienia pracownika do innej pracy z przyczyn zdrowotnych albo choroby zawodowej (art. 230 i 23
1
k.p.),
• składki na ubezpieczenia społeczne należne od pracodawcy na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wynagrodzenie za pracę i niektóre inne świadczenia (np. wynagrodzenie urlopowe) pracownik otrzyma za nie więcej niż miesiąc i w wysokości miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, czyli obecnie 3416 zł. Do tylu ograniczony jest również ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
Odprawa oraz odszkodowanie np. za skrócenie okresu wypowiedzenia są także limitowane, jeżeli jednak przysługują zgodnie z przepisami w wysokości dwu- czy trzymiesięcznego wynagrodzenia, są liczone jako wielokrotność tej kwoty.
Przykład
Zakładowy układ zbiorowy pracy przewiduje, że w razie zwolnień grupowych pracownicy otrzymają odprawy w wysokości od 6 do 12 miesięcznych wynagrodzeń (w zależności od stażu pracy), nagrody jubileuszowe po przepracowaniu 20 lat pracy oraz dodatkowe wynagrodzenia roczne (tzw. trzynastki). Czy do funduszu można złożyć wniosek o wypłatę tych świadczeń?
Niestety, nie podlegają one zaspokojeniu. Fundusz wypłaca wyłącznie odprawy pieniężne przysługujące na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych. Innych odpraw przyznanych załodze przez przepisy wewnątrzzakładowe (np. układy zbiorowe pracy, regulaminy wynagradzania, pakiety socjalne) fundusz nie wypłaci, podobnie jak np. nagród jubileuszowych, premii czy bonusów.
Autorka jest radcą prawnym, partnerem europejskim w kancelarii prawnej Squire Sanders Święcicki Krześniak
