Urlop wychowawczy nie do końca chroni przed zwolnieniem

Pobyt na urlopie wychowawczym zapewnia pracownikowi szczególną ochronę przed wypowiedzeniem angażu lub rozwiązaniem go w trybie natychmiastowym (art. 186[sup]1[/sup] [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B5E347C50E4D2860978BAD3D891C7A48?n=1&id=76037&wid=337521]kodeksu pracy[/link]).

Rozpoczyna się ona od dnia złożenia przez zatrudnionego wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego i trwa do daty jego zakończenia. Gdy oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, z tego uprawnienia może korzystać tylko jedno z nich.

[ramka][b]Przykład 1[/b]

Pani Oliwia od 1 września 2010 r. przebywała na dwuletnim urlopie wychowawczym. Zatrudniona była w ABC sp. z o.o. na czas nieokreślony.

3 stycznia 2011 r. prezes spółki – w związku ze znaczną redukcją zleceń – podjął decyzję o likwidacji jej stanowiska pracy, a następnie wskazał to jako przyczynę w wypowiedzeniu angażu.

Postępowanie pracodawcy nie było prawidłowe. Likwidacja stanowiska pracy nie może bowiem stanowić powodu zwolnienia w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego.[/ramka]

Zakaz określony w art. 186[sup]1[/sup] k.p. nie obejmuje wypowiedzenia dokonanego przez pracownika oraz rozwiązania angażu na mocy porozumienia stron, które mogą nastąpić w każdym czasie.

[srodtytul]Trzy wyjątki[/srodtytul]

Wyjątek dotyczy likwidacji lub ogłoszenia upadłości pracodawcy albo zaistnienia przesłanek rozwiązania kontraktu o pracę w trybie dyscyplinarnym z winy pracownika (tu nie jest wymagana zgoda zakładowej organizacji związkowej reprezentującej zatrudnionego, a tylko jej opinia). W tych trzech sytuacjach zatrudniający może, ale nie musi, rozstać się z podwładnym przebywającym na urlopie wychowawczym.

[ramka][b]Przykład 2[/b]

Pani Paulina – zatrudniona w Y sp. z o.o. – w trakcie rozmowy z kontrahentem czterokrotnie użyła wobec niego wulgarnych słów. Do incydentu doszło 3 stycznia 2011 r., a przełożony dowiedział się o tym 10 stycznia. Z kolei od 3 grudnia pani Paulina przebywała na urlopie wychowawczym.

Przełożony może ją jednak zwolnić dyscyplinarnie. Ma na to miesiąc od dnia uzyskania wiadomości o zachowaniu pani Pauliny. [/ramka]

[ramka][b]Przykład 3[/b]

Pani Klaudia – zatrudniona w X sp. z o.o. – przebywa od 1 października 2010 r. na rocznym urlopie wychowawczym. 3 stycznia 2011 r. ogłoszono upadłość spółki z możliwością zawarcia układu. Pracodawca podjął decyzję, że pani Klaudia nadal będzie zatrudniona w firmie.

Mógł tak postąpić, ponieważ ogłoszenie upadłości zakładu pracy stanowi jedynie fakultatywną przesłankę rozstania z zatrudnionym.[/ramka]

[srodtytul]Grupowe redukcje[/srodtytul]

Według [b]uchwały Sądu Najwyższego z 15 lutego 2006 r. (II PZP 13/05)[/b] art. 10 ust. 1 i 2 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=EAFEF9CB60811C283A4EC4F9CB3ACB48?id=169524]ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.[/link]; dalej ustawa o zwolnieniach grupowych) może uzasadniać rozwiązanie angażu z pracownikiem w okresie urlopu wychowawczego także w sytuacjach, gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 186[sup]1[/sup] § 1 zdanie drugie k.p. Warunkiem jest jednak, aby urlop ten udzielony został na co najmniej trzy miesiące przez pracodawcę zatrudniającego nie mniej niż 20 pracowników.

[ramka][b]Przykład 4[/b]

W KLŁ spółka z o.o. jest zatrudnionych 25 pracowników. Jednym z nich jest pani Łucja, która od 15 października 2010 r. przebywa na rocznym urlopie wychowawczym. Od 1 grudnia panią Łucję zastępuje pani Malwina. Prezes spółki, zadowolony z efektów pracy tej ostatniej, podjął decyzję o wypowiedzeniu umowy pani Łucji.

Zachowanie pracodawcy było dozwolone, bo zatrudnia on minimum 20 pracowników, a pani Łucji udzielono urlopu wychowawczego na minimum trzy miesiące.[/ramka]

Pracodawcy zatrudniający mniej niż 20 podwładnych nie mogą wypowiadać podczas urlopów wychowawczych kontraktów o pracę z innych przyczyn niedotyczących pracowników niż upadłość lub likwidacja pracodawcy. Nie obowiązuje ich bowiem ustawa o zwolnieniach grupowych.

[srodtytul]Wachlarz roszczeń[/srodtytul]

Naruszenie przez pracodawcę zakazów w zakresie wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem przebywającym na urlopie wychowawczym uprawnia zatrudnionego do dochodzenia przed sądem pracy roszczeń określonych w art. 45 k.p.

Może on zatem żądać orzeczenia bezskuteczności wypowiedzenia albo – gdy angaż został już rozwiązany – przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach bądź też odszkodowania.

[ramka][b]Przykład 5[/b]

Pani Maja – zatrudniona w XYZ sp. z o.o. na czas nieokreślony – przebywała od 15 listopada 2010 r. na urlopie wychowawczym. Przełożony – w trakcie tego urlopu – wypowiedział jej angaż.

W ciągu siedmiu dni od daty doręczenia decyzji pracodawcy pani Maja złożyła odwołanie do sądu pracy, w którym domagała się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach (stosunek pracy uległ już rozwiązaniu). Jeżeli wypowiedzenie angażu nie nastąpiło z powodu likwidacji lub ogłoszenia upadłości spółki, roszczenie pani Mai może zostać uwzględnione.[/ramka]

[srodtytul]Spóźniony wniosek[/srodtytul]

Jeżeli wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego pracownik złoży już po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę (np. po złożeniu wypowiedzenia), angaż rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.

[ramka][b]Przykład 6[/b]

Pracodawca wypowiedział panu Kacprowi umowę o pracę. Następnego dnia po otrzymaniu pisma w tej sprawie pan Kacper złożył wniosek o udzielenie mu urlopu wychowawczego.

Złożenie takiego wniosku nie uchroni go przed utratą etatu. Angaż rozwiąże się z upływem okresu wskazanego w wypowiedzeniu. [/ramka]