Casting na pracę, czyli pracownik za darmo

-Właśnie wróciłem z pracy, o którą się starałem. Przepracowałem osiem godzin za friko. Pracodawca powiedział mi, że jestem świetnym fachowcem i bardzo dobrze pracuję, ale zadzwoni do mnie, jak będę mu potrzebny. To był casting na pracę - pisze internauta z Krakowa.

Sygnałów o tego rodzaju praktykach jest coraz więcej. Taki sposób na darmowego pracownika jest jednak niezgodny z prawem. Pracodawca powinien bowiem najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy potwierdzić na piśmie wszystkie zawarte wcześniej ustalenia, określając rodzaj umowy i jej warunki. Dotyczy to także umów na czas próby.

- Obecnie w prokuraturze toczy się sprawa dotycząca sieci sklepów z używaną odzieżą, która pod pozorem prowadzenia naboru korzystała z darmowej pracy osób szukających zatrudnienia. Wciąż ujawniamy przypadki pracy bez umowy, jednak pracodawcy tłumaczą, że to kandydaci chcą się najpierw rozejrzeć po firmie, zanim się z nią zwiążą - mówi Anna Majerek z Okręgowego Inspektoratu Pracy w Krakowie.

Nieodłącznym elementem rekrutacji jest sprawdzenie faktycznych umiejętności kandydata do pracy. Każda firma robi to w sposób, który sama uzna za stosowny.

- Granica między sprawdzeniem umiejętności a pracą na próbę jest płynna. Myślę, że pracodawca nie musi sprawdzać kandydata przez cały dzień. W chwili, kiedy sprzedaje owoce pracy przyszłego pracownika, powinien zawrzeć z nim nawet jednodniową umowę o pracę na próbę - uważa Marcin Wojewódka z kancelarii Wojewódka & Pabisiak.

- Sytuacja, w której kandydat na pracownika po przeprowadzeniu rozmowy kwalifikacyjnej zostaje dopuszczony tego samego lub następnego dnia do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, może być interpretowana jako zawarcie umowy o pracę na okres próbny - uważa Agnieszka Daszczuk z kancelarii Kochański Brudkowski i Wspólnicy.

Z tą chwilą powstają po stronie pracodawcy określone obowiązki względem pracownika. -Przed dopuszczeniem do pracy pracodawca zobowiązany jest skierować go na wstępne badania lekarskie; doręczyć mu pisemną umowę o pracę, zgłosić do ubezpieczenia społecznego, a dy umowa trwa tak krótko, rozliczyć się natychmiast z wykonanej przez pracownika pracy -przypomina Sylwia Puzynowska-Sech z kancelarii Baker & McKenzie Gruszczyński i Wspólnicy.

Ofiara castingu na pracę może zwrócić się o pomoc do Państwowej Inspekcji Pracy.

PIP zapewne wyciągnie wobec nieuczciwego pracodawcy poważne konsekwencje.

-Mamy tu do czynienia aż z czterema wykroczeniami przeciwko prawom pracownika: brakiem wstępnych badań lekarskich, brakiem wstępnego przeszkolenia w zakresie bhp, niezawarciem umowy o pracę na piśmie w dniu podjęcia pracy oraz niewypłaceniem należnego wynagrodzenia -mówi Danuta Samitowska, rzecznik prasowy głównego inspektora pracy.

W tym roku kary, jakie mogą być nałożone na pracodawcę popełniającego wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym, stały się bardziej surowe. Inspektor pracy w takich przypadkach może wystawić mandat do 2 tys. zł, a jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść nawet 30 tys. zł.